ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാംഡമ് ।
അഥ ത്രിനവതിതമസ്സര്ഗഃ ।
തതഃപൌലസ്ത്യസചിവാശ്രുത്വാചേംദ്രജിതോവധമ് ।
ആചചക്ഷുരഭിജ്ഞായദശഗ്രീവായസവ്യഥാഃ ॥ 1 ॥
യുദ്ധേഹതോമഹാരാജലക്ഷ്മണേനതവാത്മജഃ ।
വിഭീഷണസഹായേനമിഷതാംനോമഹാദ്യുതിഃ ॥ 2 ॥
ശൂരംശൂരേണസമ്ഗമ്യസമ്യുഗേഷ്വപരാജിതഃ ।
ലക്ഷ്മണേനഹതശ്ശൂരഃപുത്രസ്തേമഹേംദ്രജിത് ॥ 3 ॥
ഗതസ്സപരമാന്ലോകാന്ശരൈസ്സംതാപ്യലക്ഷ്മണമ് ।
സ തംപ്രതിഭയംശ്രുത്വാവധംപുത്രസ്യദാരുണമ് ॥ 4 ॥
ഘോരമിംദ്രജിതഃസംഖ്യേകശ്മലംപ്രാവിശന്മഹത് ।
ഉപലഭ്യചിരാത്സംജ്ഞാം രാജാരാക്ഷസപുംഗവ ॥ 5 ॥
പുത്രശോകാകുലോദീനോവിലലാപാകുലേംദ്രിയഃ ।
ഹാരാക്ഷസചമൂമുഖ്യമമവത്സമഹാബല ॥ 6 ॥
ജിത്വേംദ്രംകഥമദ്യത്വംലക്ഷ്മണസ്യവശംഗതഃ ।
നനുത്വമിഷുഭിഃക്രുദ്ധോഭിംദ്യാഃകാലാംതകാവപി ॥ 7 ॥
മംദരസ്യാപിശൃംഗാണികിംപുനര്ലക്ഷ്മണംയുധി ।
അദ്യവൈനസ്വതോരാജാഭൂയോബഹുമതോമമ ॥ 8 ॥
യേനാദ്യത്വംമഹാബാഹോ സംയുക്തഃകാലധര്മണാ ।
ഏഷപംഥാഃസുയോധാനാംസർവാമരഗണേഷ്വപി ॥ 9 ॥
യഃകൃതേഹന്യതേഭര്തുസ്സപുമാന്സ്വര്ഗമൃച്ഛതി ।
അദ്യദേവഗണാസ്സർവേലോകപാലാമഹര്ഷയഃ ॥ 10 ॥
ഹതമിംദ്രജിതംദൃഷ്ടവാസുഖംസ്വപ്സ്യംതിനിര്ഭയാഃ ।
അദ്യലോകാസ്ത്രയഃ കൃത്സ്നാപൃഥിവീ ച സകാനനാ ॥ 11 ॥
ഏകേനേംദ്രജിതാഹീനാശൂന്യേവപ്രതിഭാതിമേ ।
അദ്യനൈരൃതകന്യാനാംശ്രോഷ്യാമ്യംതഃപുരേരവമ് ॥ 12 ॥
കരേണുസംഘസ്യയഥാനിനാദംഗിരിഗഹ്വരേ ।
യൌവരാജ്യം ച ലംകാം ച രക്ഷാംസി ച പരംതപ ॥ 13 ॥
മാതരംമാം ച ഭാര്യാശ്ചക്വഗതോഽസിവിഹായനഃ ।
മമനാമത്വയാവീരഗതസ്യയമസാദനമ് ॥ 14 ॥
പ്രേതകാര്യാണികാര്യാണിവിപരീതേഹിവര്തസേ ।
സ ത്വംജീവതിസുഗ്രീവേലക്ഷ്മണേന ച രാഘവേ ॥ 15 ॥
മമശല്യമനുദ്ധൃത്യക്വഗതോഽസിവിഹായനഃ ।
ഏവമാദിവിലാപാര്തംരാവണംരാക്ഷസാധിപമ് ॥ 16 ॥
ആവിവേശമഹാന് കോപഃപുത്രവ്യസനസംഭവഃ ।
പ്രകൃത്യാകോപനംഹ്യേനംപുത്രസ്യപുനരാധയഃ ॥ 17 ॥
ദീപ്തംസംദീപയാമാസുര്ഘര്മേഽര്കമിവരശ്മയഃ ।
ലലാടേഭ്രുകുടീഭിശ്ചസംഗതാഭിർവ്യരോചത ॥ 18 ॥
യുഗാംതേസഹനക്രൈസ്തുമഹോര്മിഭിരിവോദധിഃ ।
കോപാദ്വിജൃംഭമാണസ്യവക്ത്രാദ്വ്യക്തമിവജ്വലന് ॥ 19 ॥
ഉത്പപാതസധൂമാനഗിർവൃത്രസ്യവദനാദിവ ।
സ പുത്രവധസംതപ്തശ്ശൂരഃക്രോധവശംഗതഃ ॥ 20 ॥
സമീക്ഷ്യരാവണോബുദ്ധ്യാവൈദേഹ്യാരോചയദ്വധമ് ।
തസ്യപ്രകൃത്യാരക്തേ ച രക്തേക്രോഥാനഗിനാപി ച ॥ 21 ॥
രാവണസ്യമഹാഘോരേദീപ്തേനേത്രേബഭൂവതുഃ ।
ഘോരംപ്രകൃത്യാരൂപംതത്തസ്യക്രോധാഗ്നിമൂര്ഛിതമ് ॥ 22 ॥
ബഭൂവരൂപംക്രുദ്ധസ്യരുദ്രസ്യേവദുരാസദമ് ।
തസ്യക്രുദ്ധസ്യനേത്രാഭ്യാംപ്രാപതന്നാശ്രൃബിംദവഃ ॥ 23 ॥
ദീപാഭ്യാമിവദീപ്താഭ്യാംസാര്ചിഷസ്സ്നേഹബിംദവഃ ।
ദംതാവനിദശതസ്തസ്യശ്രൂയതേദശനസ്വനഃ ॥ 24 ॥
യംത്രസ്യാവേഷ്ട്യമാണസ്യ മഹതോ ദാനവൈരിവ ।
കാലാനഗിരിവസംക്രുദ്ധോയാംയാംദിശമവൈക്ഷത ॥ 25 ॥
തസ്യാംതസ്യാംഭയത്രസ്താരാക്ഷസാസ്സന്വിലിയലിരേ ।
തമംതകമിവക്രുദ്ധംചരാചരചിഖാദിഷുമ് ॥ 26 ॥
വീക്ഷമാണംദിശസ്സർവാരാക്ഷസാനോപചക്രമുഃ ।
തതഃപരമസംക്രുദ്ധോരാവണോരാക്ഷസാധിപഃ ॥ 27 ॥
അബ്രവീദ്രക്ഷസാംമധ്യേസംസ്തംഭയിഷുരാഹവേ ।
മയാവര്ഷസഹസ്രാണിചരിത്വാപരമംതപഃ ॥ 28 ॥
തേഷുതേഷ്വവകാശേഷുസ്വയംഭൂഃപരിതോഷിതഃ ।
തസ്യൈവതപസോവ്യുഷ്ട്യാപ്രസാദാച്ഛസ്വയംഭുവഃ ॥ 29 ॥
നാസുരേഭ്യോ ന ദേവേഭ്യോഭയംമമകദാചന ।
കവചംബ്രഹ്മദത്തംമേയദാദിത്യസമപ്രഭമ് ॥ 30 ॥
ദേവാസുരവിമര്ധേഷു ന ഭിന്നംവജ്രമുഷ്ടിഭിഃ ।
തേനമാമദ്യസമ്യുക്തംരഥസ്ഥമിഹസമ്യുഗേ ॥ 31 ॥
പ്രതീയാത്കോഽദ്യമാമാജൌസാക്ഷാദപിപുരംദരഃ ।
ത്തദാതിപ്രസന്നേനസശരംകാര്മുകംമഹത് ॥ 32 ॥
ദേവാസുരവിമര്ധേഷുമമദത്തംസ്വയംഭുവാ ।
അദ്യതൂര്യശതൈര്ഭീമംധനുരുത്ഥാപ്യതാംമമ ॥ 33 ॥
രാമലക്ഷ്മണയോരേവവധായപരമാഹവേ ।
സ പുത്രവധസംതപ്തഃക്രൂരഃക്രോധവശംഗതഃ ॥ 34 ॥
സമീക്ഷ്യരാവണോബുദ്ധ്യാസീതാംഹംതുംവ്യവസ്യത ।
പ്രത്യവേക്ഷ്യതാമ്രാക്ഷസ്സുഘോരോഘോരദര്ശനഃ ॥ 35 ॥
ദീനോദീനസ്വരാന്സർവാംസ്താനുവാചനിശാചരാന് ।
മായയാമമവത്സേനവംചനാര്ഥംവനൌകസാമ് ॥ 36 ॥
കിംചിദേവഹതംതത്രസീതേയമിതിദര്ശിതമ് ।
തദിദംതഥ്യമേവാഹംകരിഷ്യേപ്രിയമാത്മനഃ ॥ 37 ॥
വൈദേഹീംനാശയിഷ്യാമിക്ഷത്രബംധുമനുവ്രതാമ് ।
ഇത്യേവമുക്ത്വാസചിവാന്ഖംഗമാശുപരാമൃശത് ॥ 38 ॥
ഉത്പ്ലുത്യഗുണസംപന്നംവിമലാംബരവര്ചസമ് ।
നിഷ്പപാത സ വേഗേനസഭാര്യഃസചിവൈർവൃതഃ ॥ 39 ॥
രാവണഃപുത്രശോകേനഭൃശമാകുലചേതനഃ ।
സംക്രുദ്ധഃഖഡഗമാദായസഹസായത്രമൈഥിലീ ॥ 40 ॥
വ്രജംതംരാക്ഷസംപ്രേക്ഷ്യസിംഹനാദംവിചക്രുശുഃ ।
ഊചുശ്ചാന്യോന്യമാലിംഗ്യസംക്രുദ്ധംപ്രേക്ഷ്യരാക്ഷസമ് ॥ 41 ॥
അദ്യൈനംതാവുഭൌദൃഷ്ടവാഭ്രാതരൌപ്രവ്യധിഷ്യതഃ ।
ലോകപാലാഹിചത്വാരഃക്രുദ്ധേനാനേനതര്ജിതാഃ ॥ 42 ॥
ബഹവഃശത്രവശ്ചാന്യേസമ്യുഗേഷ്വഭിപാതിതാഃ ।
ത്രിഷുലോകേഷുരത്നാനിഭുങക്തേചാഹൃത്യരാവണഃ ॥ 43 ॥
വിക്രമേ ച ബലേചൈവനാസ്ത്യസ്യസദൃശോഭുവി ।
തേഷാംസംജല്പമാനാമശോകവനികാംഗതാമ് ॥ 44 ॥
അഭിദുദ്രാവവൈദേഹീംരാവണഃക്രോധമൂര്ഛിതഃ ।
വാര്യമാണഃസുസംക്രുദ്ധഃസുഹൃദ്ഭിര്ഹിതബുദ്ധിഭിഃ ॥ 45 ॥
അഭ്യധാവതസംക്രുദ്ധഃഖേഗ്രഹോരോഹിണീമിവ ।
മൈഥിലീരക്ഷ്യമാണാതുരാക്ഷസീരനിംദിതാ ॥ 46 ॥
ദദര്ശരാക്ഷസംക്രുദ്ധംനിസ്ത്രിംശവരധാരിണമ് ।
തംനിശാമ്യസവിസ്ത്രിംശംവ്യഥിതാജനകാത്മജാ ॥ 47 ॥
നിവാര്യമാണംബഹുശഃസുഹൃദ്ഭിരനിവര്തിനമ് ।
സീതാദുഃഖസമാവിഷ്ടാവിലപംതീദമബ്രവീത് ॥ 48 ॥
യഥായംമാമഭിക്രുദ്ധഃസമഭിദ്രവതിസ്വയമ് ।
വധിഷ്യതിസനാഥാംമാമനാഥാമിവദുര്മതിഃ ॥ 49 ॥
ബഹുശശ്ചോദയാമാസഭര്താരംമാമനുവ്രതാമ് ।
ഭാര്യാഭവരമസ്വേതിപ്രത്യാഖ്യാതോധ്രുവംമയാ ॥ 50 ॥
സോഽയംമാമനുപസ്ഥാനേവ്യക്തംനൈരാശ്യമാഗതഃ ।
ക്രോധമോഹസമാവിഷ്ടോനിഹംതുംമാംസമുദ്യതഃ ॥ 51 ॥
അഥവാതൌനരവ്യാഘ്രൌഭ്രാതരൌരാമലക്ഷ്മണൌ ।
മന്നിമിത്തമനാര്യേണസമരേഽദ്യനിപാതിതൌ ॥ 52 ॥
ഭൈരവോഹിമഹാന്നാദോരാക്ഷസാനാംശ്രുതോമയാ ।
ബഹൂനാമിഹഹൃഷ്ടാനാംതഥാവിക്രോശതാംപ്രിയമ് ॥ 53 ॥
അഹോധിങ്മന്നിമിത്തോഽയംവിനാശോരാജപുത്രയോഃ ।
അഥവാപുത്രശോകേനാഹത്യാരാമലക്ഷ്മണൌ ॥ 54 ॥
വിധമിഷ്യതിമാംരൌദ്രോരാക്ഷസഃപാപനിശ്ചയഃ ।
ഹനൂമതസ്തുതദ്വാക്യം ന കൃതംക്ഷുദ്രയാമയാ ॥ 55 ॥
യദ്യഹംതസ്യപൃഷ്ഠേവതദായാസമനിര്ജിതാ ।
നാദ്യൈവമനുശോചേയംഭര്തുരംകഗതാസതീ ॥ 56 ॥
മന്യേതുഹൃദയംതസ്യാഃകൌസല്യായാഃഫലിഷ്യതി ।
ഏകപുത്രായദാപുത്രംവിനഷ്ടംശ്രോഷ്യതേയുധി ॥ 57 ॥
സാഹിജന്മ ച ബാല്യം ച യൌവനം ച മഹാത്മനഃ ।
ധര്മകാര്യാണിരൂപം ച രുദതീസംസ്മരിഷ്യതി ॥ 58 ॥
നിരാശാനിഹതേപുത്രേദത്ത്വാശ്രാദ്ധമചേതനാ ।
അഗ്നിമാവേക്ഷ്യതേനൂനമാപോവാപിപ്രവേക്ഷ്യതി ॥ 59 ॥
ധിഗസ്തുകുബ്ജാമസതീംമംഥരാംപാപനിശ്ചയാമ് ।
യന്നിമിത്തമിമംശോകംകൌസല്യാപ്രതിപത്സ്യതേ ॥ 60 ॥
ഇത്യേവംമൈഥിലീംദൃഷ്ടവാവിലപംതീംതപസ്വിനീമ് ।
രോഹിണീമിവചംദ്രേണവിനാഗ്രഹവശംഗതാമ് ॥ 61 ॥
ഏതസ്മിന്നംതരേതസ്യാമാത്യഃശീലവാന് ശുചിഃ ।
സുപാര്ശ്വോനാമമേധാവീരാവണംരക്ഷസേശ്വരമ് ॥ 62 ॥
നിവാര്യമാണഃസചിവൈരിദംവചനമബ്രവീത് ।
കഥംനാമദശഗ്രീവ സാക്ഷദ്വൈശ്രവണാനുജ ॥ 63 ॥
ഹംതുമിച്ഛസിവൈദേഹീംക്രോധാദ്ധര്മമപാസ്യ ച ।
വേദവിദ്യാവ്രതസ്നാതഃസ്വകര്മനിരതസ്തഥാ ॥ 64 ॥
സ്ത്രിയഃകസ്മാദ്വധംവീരമന്യസേരാക്ഷസേശ്വര ।
മൈഥിലീംരൂപസംപന്നാംപ്രത്യവേക്ഷസ്വപാര്ഥിവ ॥ 65 ॥
തസ്മിന്നേവസഹാസ്മാഭിരാഹേവക്രോധമുത്സൃജ ।
അഭ്യുത്ഥാനംത്വമദ്യൈവകൃഷ്ണപക്ഷചതുര്ധശീമ് ॥ 66 ॥
കൃത്വാനിര്യാഹ്യമാവാസ്യാംവിജയായബലൈർവൃതഃ ।
ശൂരഃധീമാന് രഥീഖഡഗീരഥപ്രവമാസ്ഥിതഃ ॥ 67 ॥
ഹത്വാദാശരഥിംരാമംഭവാന് പ്രാപ്സ്യസിമൈഥിലീമ് ।
സ തദ്ദുരാത്മാസുഹൃദാനിവേദിതംവചഃസുധര്മ്യംപ്രതിഗൃഹ്യരാവണഃ ।
ഗൃഹംജഗാമഥതതശ്ചവീര്യവാന് പുനഃസഭാം ച പ്രയയൌസുഹൃദ്വൃതഃ ॥ 68 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാംഡേ ത്രിനവതിതമസ്സര്ഗഃ ॥
