ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാംഡമ് ।
അഥ ഏകചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ।
അഥതസ്മിന്നിമിത്താനിദൃഷ്ടവാലക്ഷ്മണപൂർവജഃ ।
സുഗ്രീവംസംപരിഷ്വജ്യതഥാവചനമബ്രവീത് ॥ 1 ॥
അസംത്റ്യമയാസാര്ഥംതദിദംസാഹസംകൃതമ് ।
ഏവംസാഹസുക്താനിനകുർവംതിജനേശ്വരാഃ ॥ 2 ॥
സംശയേസ്ഥാപ്യമാംചേദംബലംചസവിഭീഷണമ് ।
കഷ്ടംകൃതമിദംവീര സാഹസംസാഹസപ്രിയ ॥ 3 ॥
ഇദാനീംമാകൃഥാവീര ഏവംവിധമചിംതിതമ് ।
ത്വയികിംചിത്സമാപന്നേകിംകാര്യംസീതയാമമ ॥ 4 ॥
ഭരതേനമഹാബാഹോ ലക്ഷ്മണേനയവീയസാ ।
ശത്രുഘ്നേനചശത്രുഘ്നസ്വശരീരേണവാപുനഃ ॥ 5 ॥
ത്വയിചാനാഗതേപൂർവമിതിമേനിശ്ചിതാമതിഃ ।
ജാനതശ്ചാപിതേവീര്യംമഹേംദ്രവരുണോസമ ॥ 6 ॥
ഹത്വാഽഹംരാവണംയുദ്ധേസപുത്രബലവാഹനമ് ।
അഭിഷിച്യചലംകായാംവിഭീഷണമഥാപിച ॥ 7 ॥
ഭരതേരാജ്യമാവേശ്യത്യക്ഷ്യേദേഹംമഹാബല ।
തമേവംവാദിനംരാമംസുഗ്രീവഃപ്രത്യഭാഷത ॥ 8 ॥
തവഭാര്യാപഹര്താരംദൃഷ്ടവാരാഘവ രാവണമ് ।
മര്ഷയാമികഥംവീരജാനപൌരുഷമാത്മനഃ ॥ 9 ॥
ഇത്യേവംവാദിനംവീരമഭിനംദ്യചരാഘവഃ ।
ലക്ഷ്മണംലക്ഷീസംപന്നമിദംവചനമബ്രവീത് ॥ 10 ॥
പരിഗൃഹ്യോദകംശീതംവനാനിഫലവംതിച ।
ബലൌഘംസംവിഭജ്യേമംവ്യൂഹ്യതിഷ്ഠേമലക്ഷ്മണ ॥ 11 ॥
ലോകക്ഷയകരംഭീമംഭയംപശ്യാമ്യുപസ്ഥിതമ് ।
നിബര്ഹണംപ്രവീരാണാമൃക്ഷവാനരരക്ഷസാമ് ॥ 12 ॥
വാതാശ്ചഹിപരുഷാംവാംതികംപതേചവസുംധരാ ।
പർവതാഗ്രാണിവേപംതേപതംതിധരണീധരാഃ ॥ 13 ॥
മേഘാഃക്രവാദസംകാശാഃപരുഷാഃപരുഷസ്വനാഃ ।
ക്രൂരാഃക്രൂരംപ്രവര്ഷംതിമിശ്രംശോണിതബിംദുഭിഃ ॥ 14 ॥
രക്തചംദനസംകാശാസംധ്യാപരമദാരുണാ ।
ജ്വലച്ചനിപതത്യേതദാദിത്യാദഗ്നിമംഡലമ് ॥ 15 ॥
ആദിത്യമഭിവാശ്യംതിജനയംതോമഹദ്ഭയമ് ।
ദീനാദീനസ്വരാഃഘോരാനപ്രശസ്താമൃഗദ്വിജാഃ ॥ 16 ॥
രജന്യാമപ്രകാശശ്ചസംതാപയതിചംദ്രമാഃ ।
കൃഷ്ണരക്താംശുപര്യംതോയഥാലോകസ്യസംക്ഷ്യേ ॥ 17 ॥
ഹ്രസ്വോരൂക്ഷോഽപ്രശസ്തശ്ചപരിവേഷസ്സുലോഹിതഃ ।
ആദിത്യമംഡലേനീലംലക്ഷ്മലക്ഷ്മണ ദൃശ്യതേ ॥ 18 ॥
ദൃശ്യംതേനയഥാവച്ഛനക്ഷത്രാണ്യഭിവര്തതേ ।
യുഗാംതമിവലോകസ്യപശ്യലക്ഷ്മണ ശംസതി ॥ 19 ॥
കാകാശ്യേനാസ്തഥാഗൃധ്രാനീചൈഃപരിപതംതിച ।
ശിവാശ്ചാപ്യശിവാവാചഃപ്രവദംതിമഹാസ്വനാഃ ॥ 20 ॥
ക്ഷിപ്രമദ്യദുരാധര്ഷാംലംകാംരാവണപാലിതാമ് ।
അഭിയാമജവേനൈവസർവതോഹരിഭിർവൃതാഃ ॥ 21 ॥
ശൈലൈഃശൂലൈശ്ചഖഡഗൈശ്ചവിമുക്സ്സൈഃകപിരാക്ഷസൈഃ ।
ഭവിഷ്യത്യാവൃതാഭൂമിര്മാംസശോണിതകര്ദമാ ॥ 22 ॥
ഇത്യേവംതുവദവനീർവോലക്ഷ്മണംലക്ഷ്മണാഗ്രജഃ ।
തസ്മാദവാതരച്ഛീഘ്രംപർവതാഗ്രാന്മഹാബലഃ ॥ 23 ॥
അവതീര്യചധര്മാത്മാതസ്മാച്ഛൈലാത്സരാഘവഃ ।
പരൈഃപരമദുര്ധര്ഷംദദര്ശബലമാത്മനഃ ॥ 24 ॥
സന്നഹ്യതുസസുഗ്രീവഃകപിരാജബലംമഹത് ।
കാലജ്ഞോരാഘവഃകാലേസംയുഗായാഭ്യചോദയത് ॥ 25 ॥
തതഃകാലേമഹാബാഹുര്ബലേനമഹതാവൃതഃ ।
പ്രസ്ഥിതഃപുരതോധവനീലംകാമഭിമുഖഃപുരീമ് ॥ 26 ॥
തം വിഭീഷണ സുഗ്രീവൌ ഹനൂമാന് ജാംബവാന് നലഃ ।
ഋക്ഷ രാജസ് തഥാ നീലോ ലക്ഷ്മണശ് ച അന്യയുസ് തദാ ॥ 27 ॥
തതഃപശചാത്സുമഹതീപൃതനര് ക്ഷവനൌകസാമ് ।
പ്രച്ഛാദ്യമഹതീംഭൂമിമനുയാതിസ്മരാഘവമ് ॥ 28 ॥
ശൈലശൃംഗാണിശതശഃപ്രവൃദ്ധാംശ്ചമഹീരുഹാന് ।
ജഗൃഹുഃകുംജരപ്രഖ്യാവാനരാഃപരവാരണാഃ ॥ 29 ॥
തൌത്വദീര്ഘേണകാലേനഭ്രാതരൌരാമലക്ഷ്മണൌ ।
രാവണസ്യപുരീംലംകാമസേദതുരരിംദമൌ ॥ 30 ॥
പതാകാമാലിനീംരമ്യാമുദ്യാനവനശോഭിതാമ് ।
ചിത്രവപ്രാസുദുഷ്പ്രാപമുച്ചൈഃപ്രാകാരതോരണാമ് ॥ 31 ॥
താംസുരൈരപിദുര്ധര്ഷാംരാമവാക്യപ്രചോദിതാഃ ।
യഥാനിദേശംസംപീഡ്യന്യവിശംതവനൌകസഃ ॥ 32 ॥
ലംകായാസ്തൂത്തരംദ്വാരംശൈലശൃംഗമിവോന്നതമ് ।
രാമഃസഹാനുജോധന്വീജുഗോപചരുരോധച ॥ 33 ॥
ലംകാമുപനിവിഷ്ടസ്തുരാമോദശരഥാത്മജഃ ।
ലക്ഷ്മണാനുചരോവീരഃപുരീംരാവണപാലിതാമ് ॥ 34 ॥
ഉത്തരദ്വാരമാസാദ്യയത്രതിഷ്ഠതിരാവണഃ ।
നാന്യോരാമാദ്ധിതദ് ദ്വാരംസമര്ഥഃപരിരക്ഷിതുമ് ॥ 35 ॥
രാവണ അധിഷ്ഠിതം ഭീമം വരുണേന ഇവ സാഗരമ് ।
സായുധൌ രാക്ഷസൈര് ഭീമൈര് അഭിഗുപ്തം സമംതതഃ ॥ 36 ॥
വിന്യസ്താനിചയോധാനാംബഹൂനിവിവിധാനിച ।
ദദര്ശാഽയുധജാലാനിതത്രൈവകവചാനിച ॥ 37 ॥
പൂർവംതുദ്വാരമാസാദ്യനീലോഹരിചമൂപതിഃ ।
അതിഷ്ഠത്സഹമൈംദേനദ്വിവിദേനചവീര്യവാന് ॥ 38 ॥
അംഗദോദക്ഷിണദ്വാരംജഗ്രാഹസുമഹാബലഃ ।
ഋഷഭേണഗവാക്ഷേണഗജേനഗവയേനച ॥ 39 ॥
ഹനുമാന് പശ്ചിമദ്വാരംരരക്ഷബലവാന്കപിഃ ।
പ്രമാഥിപ്രഷുഭ്യാംചവീരൈരന്യൈശ്ചസംഗതഃ ॥ 40 ॥
മധ്യമേചസ്വയംഗുല്മേസുഗ്രീവസ്സമതിഷ്ഠത ।
സഹസർവൈര്ഹരിശ്രേഷ്ഠൈസ്സുപര്ണശ്വസനോപമൈഃ ॥ 41 ॥
വാനരാണാംതുഷടിത്രംശത്കോട്യഃപ്രഖ്യാതയൂഥപാഃ ।
നിപീഡ്യോപനിവിഷ്ടാശ്ചസുഗ്രീവോയത്രവാനരഃ ॥ 42 ॥
ശാസനേനതുരാമസ്യലക്ഷ്മണസ്സവിഭീഷണഃ ।
ദ്വാരേദ്വാരേഹരീണാംതുകോടിംകോടിംന്യവേശയേത് ॥ 43 ॥
പശ്ചിമേനതുരാമസ്യസുഷേണഃസഹജാംബവാന് ॥ 44 ॥
ആദൂരാന്മധ്യമേഗുല്മേതസ്ഥൌബഹുബലാനുഗഃ ।
തേതുവാനരശാര്ധൂലാഃശാര്ദൂലാഇവദംഷ്ട്രിണഃ ॥ 45 ॥
ഗൃഹീത്വാദ്രുമശൈലാഗ്രാന്ഹൃഷ്ടായുദ്ധായതസ്ഥിരേ ।
സർവേവികൃതലാംഗൂലാസ്സർവേദംഷ്ട്രാനഖായുധാഃ ॥ 46 ॥
സർവേവികൃതചിത്രാംഗാസ്സർവേചവികൃതാനനാഃ ।
ദശനാഗബലാഃകേചിത്കേചിദ്ധശഗുണോത്തരാഃ ॥ 47 ॥
കേചിന്നാഗസഹസ്രസ്യബഭൂവുസ്തുല്യവിക്രമാഃ ।
സംതിചൌഘബലാഃകേചിത്കേചിച്ഛതഗുണോത്തരാഃ ॥ 48 ॥
അപ്രമേയബലാശ്ചാന്യേതത്രാസന്ഹരിയൂഥപാഃ അദ്ഭുതശ്ചവിചിത്രശ്ചതേഷാമാസീത്സമാഗമഃ ॥ 49 ॥
തത്രവാനരസൈന്യാനാംശലഭാനാമിവോദ്യമഃ ।
പ്രതിപൂര്ണമിവാകാശംസംഛന്നേവചമേദിനീ ॥ 50 ॥
ലംകാപുമനിവിഷ്ടൈശ്ചസംപതദ്ഭിശ്ചവാനരൈഃ ।
ശതംശതസഹസ്രാണാംപൃഥഗൃക്ഷവനൌകസാമ് ॥ 51 ॥
ലംകാദ്വാരാങയുപാജഗ്മുരന്യേയോദ്ധുംസമംതതഃ ।
ആവൃതസ്സഗിരിസ്സർവൈസ്സൈസ്സമംതാത് പ്ലവംഗമൈഃ ॥ 52 ॥
അയുതാനാംസഹസ്രംചപുരീംതാമഭ്യവര്തത ।
വാനരൈര്ബലവദ്ഭിശ്ചബഭൂവദ്രുമപാണിഭിഃ ॥ 53 ॥
സമ്വൃതാസർവതോലംകാദുഷ്പ്രവേശാഽപിവായുനാ ।
രാക്ഷസാവിസ്മയംജഗ്മുഃസഹസാഽഭിനിപീഡിതാഃ ॥ 54 ॥
വാനരൈര്മേഘസംകാശൈശ്ശക്രതുല്യപരാക്രമൈഃ ।
മഹാന് ശബ്ദോഽഭവത്തത്രബലൌഘസ്യാഭിവര്തതഃ ॥ 55 ॥
സാഗരസ്യേവഭിന്നസ്യയഥാസ്യാത്സലിലസ്വനഃ ।
തേനശബ്ദേനമഹതാസപ്രാകാരാസതോരണാ ॥ 56 ॥
ലംകാപ്രചലിതാസർവാസശൈലവനകാനനാ ।
രാമലക്ഷ്മണഗുപ്താസാസുഗ്രീവേണചവാഹിനീ ॥ 57 ॥
ബഭൂവദുര്ധര്ഷതരാസർവൈരപിസുരാസുരൈഃ ।
രാഘവഃസന്നിവേശ്യൈവംസ്വസൈന്യംരക്ഷസാംവധേ ॥ 58 ॥
സമ്മംത്റ്യമംത്രിഭിസ്സാര്ഥംനിശ്ചിത്യചപുനഃപുനഃ ।
ആനംതര്യമഭിപ്രേപ്സുഃക്രമയോഗാര്ഥതത്ത്വവിത് ॥ 59 ॥
വിഭീഷണസ്യാനുമതേരാജധര്മമനുസ്മരന് ।
അംഗദംവാലിതനയംസമാഹൂയേദമബ്രവീത് ॥ 60 ॥
ഗത്വാസൌമ്യ ദശഗ്രീവംബ്രൂഹിമദ്വചനാത്കപേ ।
ലംഘയിത്വാപുരീംലംകാംഭയംത്യക്ത്വാഗതവ്യധഃ ॥ 61 ॥
ഭ്രഷ്ടശ്രീക ഗതൈശ്വര്യ മുമൂര്ഷോ നഷ്ടചേതനഃ ।
ഋഷീണാംദേവതാനാംചഗംധർവാപ്സരസാംതഥാ ॥ 62 ॥
നാഗാനാമഥയക്ഷാണാംരാജ്ഞാംചരജനീചര ।
യച്ചപാപംകൃതംമോഹാദവലിപ്തേനരാക്ഷസ ॥ 63 ॥
നൂനംതേവിഗതോദര്പഃസ്വയംഭുവരദാനജഃ ।
തസ്യപാപസ്യസംപ്രാപ്താവ്യുഷ്ടിരദ്യദുരസദാ ॥ 64 ॥
തസ്യദംഡധരസ്തേഽഹംദാരാഹരകര്ശിതഃ ।
ദംഡംധാരയമാണസ്തുലംകാദ്വാരേവ്യവസ്ഥിതഃ ॥ 65 ॥
പദവീംദേവതാനാംചമഹര്ഷീണാംചരാക്ഷസ ।
രാജര്ഷീണാംചസർവേഷാംഗമിഷ്യസിമയാഹതഃ ॥ 66 ॥
ബലേനയേനവൈസീതാംമായയാരാക്ഷസാധമ ।
യാമതിക്രാമയിത്വാത്വംഹൃതവാംസ്തദ്വിദര്ശയ ॥ 67 ॥
അരാക്ഷസമിമംലോകംകര്താസ്മിനിശിതൈഃശരൈഃ ।
നചേച്ഛരണമഭ്യേഷിതാമാദായതുമൈഥിലീമ് ॥ 68 ॥
ധര്മാത്മാരാക്ഷസശ്രേഷ്ഠഃസംപ്രാപ്തോഽയംവിഭീഷണഃ ।
ലംകൈശ്വര്യംധൃവംശ്രീമാനയംപ്രാപ്നോത്യകംഡകമ് ॥ 69 ॥
നഹിരാജ്യമധര്മേണഭോക്തുംക്ഷണമപിത്വയാ ।
ശക്യംമൂര്ഖസഹായേനപാപേനാവിദിതാത്മനാ ॥ 70 ॥
യുധ്യസ്വവാധൃതിംകൃത്വാശൌര്യമാലംബ്യരാക്ഷസ ।
മച്ഛരൈസ്ത്വംരണേശാംതസ്തതഃശാംതോഭവിഷ്യസി ॥ 71 ॥
യദ്വാവിശസിലോകാംസ്ത്രീന്പക്ഷീഭൂതോമനോജവഃ ।
മമചക്ഷുഷ്പഥംപ്രാപ്യനജീവന്പ്രതിയാസ്യസി ॥ 72 ॥
ബ്രവീമിത്വാംഹിതംവാക്യംക്രിയതാമൌര്ധ്വദൈഹികമ് ।
സുദൃഷ്ടാക്രിയതാംലംകാജീവിതംതേമയിസ്ഥിതമ് ॥ 73 ॥
ഇത്യുക്തഃസതുതാരേയോരാമേണാക്ലിഷ്ടകര്മണാ ।
ജഗാമാകാശാമാവിശ്യമൂര്തിമാനിവഹവ്യവാട് ॥ 74 ॥
സോഽതിപത്യമുഹൂര്തേനശ്രീമാന്രാവണമംദിരമ് ।
ദദര്ശാസീനമവ്യഗ്രംരാവണംസചിവൈഃസഹ ॥ 75 ॥
തതസ് തസ്യ അവിദൂരേണ നിപത്യ ഹരി പുമ്ഗവഃ ।
ദീപ്ത അഗ്നി സദൃശസ് തസ്ഥാവ് അന്ഗദഹ് കനക അന്ഗദഃ ॥ 76 ॥
തദ്രാമവചനംസർവമന്യൂനാധികമുത്തമമ് ।
സാമാത്യംശ്രാവയാമാസനിവേദ്യാത്മാനമാത്മനാ ॥ 77 ॥
ദൂതോഽഹംകോശലേംദ്രസ്യരാമസ്യാക്ലിഷ്ടകര്മണഃ ।
വാലിപുത്രോഽംഗദോനാമയദിതേശ്രോത്രമാഗതഃ ॥ 78 ॥
അഹത്വാംരാഘവോരാമഃകൌസല്യാനംദവര്ധനഃ ।
നിഷ്പത്യപ്രതിയുധ്യസ്വനൃശംസ പുരുഷോഭവ ॥ 79 ॥
ഹംതാസ്മിത്വാംസഹാമാത്യംസപുത്രജ്ഞാതിബാംധവമ് ।
നിരുദ്വിഗ്നാസ്ത്രയോലോകാഭവിഷ്യംതിഹതേത്വയി ॥ 80 ॥
ദേവദാനവയക്ഷാണാംഗംധർവോരഗരക്ഷസാമ് ।
ശത്രുമദ്യോദ്ധരിഷ്യാമിത്വാമൃഷീണാംചകംടകമ് ॥ 81 ॥
വിഭീഷണസ്യചൈശ്വര്യംഭവിഷ്യതിഹതേത്വയി ।
നചേത്സത്കൃത്യവൈദേഹീംപ്രണിപത്യപ്രദാസ്യസി ॥ 82 ॥
ഇത്യേവംപരുഷംവാക്യംബ്രുവാണേഹരിപുംഗവേ ।
അമര്ഷവശമാപന്നോനിശാചരഗണേശ്വരഃ ॥ 83 ॥
തതസ്സരോഷതാമ്രാക്ഷശ്ശശാപസചിവാംന്നോസ്തദാ ।
ഗൃഹ്യതാമേഷദുര്മേധാവധ്യതാമിതിചാസകൃത് ॥ 84 ॥
രാവണസ്യവച്ശുത്വാദീപ്താഗ്നിസമതേജസാ ।
ജഗൃഹുസ്തംതതോഘോരാശ്ചത്വാരോരജനീചരാഃ ॥ 85 ॥
ഗ്രാഹയാമാസതാരേയസ്സ്വയമാത്മനമാത്മവാന് ।
ബലംദര്ശയിതുംവീരോയാതുധാനഗണേതദാ ॥ 86 ॥
സതാന്ബാഹുദ്വയാസക്താനാദായപതഗാനിവ ।
പ്രാസാദംശൈലസംകാമുത്പപാതാംഗദസ്തദാ ॥ 87 ॥
തേംതരിക്ഷാദ്വിനിര്ധൂതാസ്തസ്യവേഗേനരാക്ഷസാഃ ।
ഭൂമൌനിപതിതാഃസർവേരാക്ഷസേംദ്രസ്യപശ്യതഃ ॥ 88 ॥
തതഃപ്രാസാദശിഖരംശൈലശൃംഗമിവോന്നതമ് ।
ദദര്ശരാക്ഷസേംദ്രസ്യവാലിപുത്രഃപ്രതാപവാന് ॥ 89 ॥
തത്പഫാലപദാക്രാംതംദശഗ്രീവസ്യപശ്യതഃ ।
പുരാഹിമവതശ്ശൃംഗംവജ്രിണേവവിദാരിതമ് ॥ 90 ॥
ഭങ് ക്ത്വാപ്രാസാദശിഖരംനാമവിശ്രാവ്യചാത്മനഃ ।
വിനദ്യസുമഹാനാദമുത്പപാതവിഹായസമ് ॥ 91 ॥
വ്യഥയന്രാക്ഷസാന്സർവാന്ഹര്ഷയംശ്ചാപിവാനരാന് ।
സവാനരാണാംമധ്യേതുരാമപാര്ശ്വമുപാഗതഃ ॥ 92 ॥
രാവണസ്തുപരംചക്രേക്രോധംപ്രാസാദധര്ഷണാത് ।
വിനാശംചാത്മനഃപശ്യന്നിശ്ശ്വാസപരമോഽഭവത് ॥ 93 ॥
രാമസ്തുബഹുഭിര്ഹൃഷ്ടര്നിനദദ്ഭിഃപ്ലവംഗമൈഃ ।
വൃതോരിപുവധാകാംക്ഷീയുദ്ധായൈവാഭ്യവര്തത ॥ 94 ॥
സുഷേണസ്തുമഹാവീര്യോഗിരികൂടോപമോഹരിഃ ।
ബഹുഭിഃസമ്വൃതസ്തത്രവാനരൈഃകാമരൂപിഭിഃ ॥ 95 ॥
സചതുര്ദ്വാരാണിസർവാണിസുഗ്രീവവചനാത്കപിഃ ।
പര്യക്രാമതദുര്ധര്ഷോനക്ഷത്രാണീവചംദ്രമാഃ ॥ 96 ॥
തേഷാമക്ഷൌഹിണിശതംസമവേക്ഷ്യവനൌകസാമ് ।
ലംകാമുപനിവിഷ്ടാനാംസാഗരംചാനിവര്തതാമ് ॥ 97 ॥
രാക്ഷസാവിസ്മയംജഗ്മുസ്ത്രാസംജഗ്മുസ്തഥാപരേ ।
അപരേസമരോധ്ധര്ഷാദ്ധര്ഷമേവപ്രപേദിരേ ॥ 98 ॥
കൃത്സ്നംഹികപിഭിർവ്യാപ്തംപ്രാകാരപരിഖാംതരമ് ।
ദദൃശൂരാക്ഷസാദീനാഃപ്രാകാരംനാനരീകൃതമ് ॥ 99 ॥
ഹാഹാകാരംപ്രകുർവംതിരാക്ഷസാഭയമോഹിതാഃ ।
തസ്മിന് മഹാഭീഷണകേപ്രവൃത്തേകോലാഹലേരാക്ഷസരാജധാന്യാമ് ।
പ്രഗൃഹ്യരക്ഷാംസിമഹായുധാനിയുഗാംതവാതാഇവസംവിചേരുഃ ॥ 100 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാംഡേ ഏകചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ॥
