ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ ത്രിചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ।
തതഃ സമീക്ഷ്യ ശയനേ സന്നം ശോകേന പാര്ഥിവമ് ।
കൌശല്യാ പുത്രശോകാര്താ തമുവാച മഹീപതിമ് ॥ 1 ॥
രാഘവേ നരശാര്ദൂലേ വിഷമുപ്ത്വാഹിജിഹ്മഗാ ।
വിചരിഷ്യതി കൈകേയീ നിര്മുക്തേവ ഹി പന്നഗീ ॥ 2 ॥
വിവാസ്യ രാമം സുഭഗാ ലബ്ധകാമാ സമാഹിതാ ।
ത്രാസയിഷ്യതി മാം ഭൂയോ ദുഷ്ടാഹിരിവ വേശ്മനി ॥ 3 ॥
അഥ സ്മ നഗരേ രാമശ്ചരന് ഭൈക്ഷം ഗൃഹേ വസേത് ।
കാമകാരോ വരം ദാതുമപി ദാസം മമാത്മജമ് ॥ 4 ॥
പാതയിത്വാ തു കൈകേയ്യാ രാമം സ്ഥാനാദ്യഥേഷ്ടതഃ ।
പ്രദിഷ്ടോ രക്ഷസാം ഭാഗഃ പർവണീവാഹിതാഗ്നിനാ ॥ 5 ॥
ഗജരാജഗതിർവീരോ മഹാബാഹുര്ധനുര്ധരഃ ।
വനമാവിശതേ നൂനം സഭാര്യ സ്സഹ ലക്ഷ്മണഃ ॥ 6 ॥
വനേ ത്വദൃഷ്ടദുഃഖാനാം കേകയ്യാനുമതേ ത്വയാ ।
ത്യക്താനാം വനവാസായ കാന്വവസ്ഥാ ഭവിഷ്യതി ॥ 7 ॥
തേ രത്നഹീനാസ്തരുണാഃ ഫലകാലേ വിവാസിതാഃ ।
കഥം വത്സ്യംതി കൃപണാഃ ഫലമൂലൈഃ കൃതാശനാഃ ॥ 8 ॥
അപീദാനീം സ കാലസ്സ്യാന്മമ ശോകക്ഷയ ശ്ശിവഃ ।
സഭാര്യം യത്സഹ ഭ്രാത്രാ പശ്യേയമിഹ രാഘവമ് ॥ 9 ॥
ശ്രൃത്വൈവോപസ്ഥിതൌ വീരൌ കദായോധ്യാ ഭവിഷ്യതി ।
യശസ്വിനീ ഹൃഷ്ടജനാ സൂച്ഛ്രിതധ്വജമാലിനീ ॥ 10 ॥
കദാ പ്രേക്ഷ്യ നരവ്യാഘ്രാവരണ്യാത്പുനരാഗതൌ ।
നംദിഷ്യതി പുരീ ഹൃഷ്ടാ സമുദ്ര ഇവ പർവണി ॥ 11 ॥
കദാഽയോധ്യാം മഹാബാഹുഃ പുരീം വീരഃ പ്രവേക്ഷ്യതി ।
പുരസ്കൃത്യ രഥേ സീതാം വൃഷഭോ ഗോവധൂമിവ ॥ 12 ॥
കദാ പ്രാണിസഹസ്രാണി രാജമാര്ഗേ മമാത്മജൌ ।
ലാജൈരവകിരിഷ്യംതി പ്രവിശംതാവരിംദമൌ ॥ 13 ॥
പ്രവിശംതൌ കദാഽയോധ്യാം ദ്രക്ഷ്യാമി ശുഭകുംഡലൌ ।
ഉദഗ്രായുധനിസ്ത്രിംശൌ സശ്രൃംഗാവിവ പർവതൌ ॥ 14 ॥
കദാസുമനസഃ കന്യാദ്വിജാതീനാം ഫലാനി ച ।
പ്രദിശംതഃ പുരീം ഹൃഷ്ടാഃ കരിഷ്യംതി പ്രദക്ഷിണമ് ॥ 15 ॥
കദാ പരിണതോ ബുദ്ധ്യാ വയസാ ചാമരപ്രഭഃ ।
അഭ്യുപൈഷ്യതി ധര്മജ്ഞസ്ത്രിവര്ഷ ഇവ മാം ലലന് ॥ 16 ॥
നിസ്സംശയം മയാ മന്യേ പുരാ വീര കദര്യയാ ।
പാതുകാമേഷു വത്സേഷു മാതൃണാം ശാതിതാസ്സ്തനാഃ ॥ 17 ॥
സാഹം ഗൌരിവ സിംഹേന വിവത്സാ വത്സലാ കൃതാ ।
കൈകേയ്യാ പുരുഷവ്യാഘ്ര ബാലവത്സേവ ഗൌര്ബലാത് ॥ 18 ॥
ന ഹി താവദ്ഗുണൈര്ജുഷ്ടം സർവശാസ്ത്രവിശാരദമ് ।
ഏകപുത്രാ വിനാ പുത്രമഹം ജീവിതുമുത്സഹേ ॥ 19 ॥
ന ഹി മേ ജീവിതേ കിംചിത്സാമര്ഥ്യമിഹ കല്പ്യതേ ।
അപശ്യംത്യാഃ പ്രിയം പുത്രം മഹാബാഹും മഹാബലമ് ॥ 20 ॥
അയം ഹി മാം ദീപയതേ സമുത്ഥിതഃ തനൂജശോകപ്രഭവോ ഹുതാശനഃ ।
മഹീമിമാം രശ്മിഭിരുദ്ധതപ്രഭഃ യഥാ നിദാഘേ ഭഗവാന് ദിവാകരഃ ॥ 21 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ ത്രിചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ॥
