ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ ഷട്ചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ।
തതസ്തു തമസാതീരം രമ്യമാശ്രിത്യ രാഘവഃ ।
സീതാമുദ്വീക്ഷ്യ സൌമിത്രിമിദം വചനമബ്രവീത് ॥ 1 ॥
ഇയമദ്യ നിശാ പൂർവാ സൌമിത്രേ പ്രഹിതാ വനമ് ।
വനവാസസ്യ ഭദ്രം തേ സ നോത്കംഠിതുമര്ഹസി ॥ 2 ॥
പശ്യ ശൂന്യാന്യരണ്യാനി രുദംതീവ സമംതതഃ ।
യഥാനിലയമായദ്ഭിര്നിലീനാനി മൃഗദ്വിജൈഃ ॥ 3 ॥
അദ്യായോധ്യാ തു നഗരീ രാജധാനീ പിതുര്മമ ।
സസ്ത്രീപുംസാ ഗതാനസ്മാഞ്ശോചിഷ്യതി ന സംശയഃ ॥ 4 ॥
അനുരക്താ ഹി മനുജാ രാജാനം ബഹുഭിര്ഗുണൈഃ ।
ത്വാം ച മാം ച നരവ്യാഘ്ര ശത്രുഘ്ന ഭരതൌ തഥാ ॥ 5 ॥
പിതരം ചാനുശോചാമി മാതരം ച യശസ്വിനീമ് ।
അപി വാംധൌ ഭവേതാം തു രുദംതൌ താവഭീക്ഷ്ണശഃ ॥ 6 ॥
ഭരതഃ ഖലു ധര്മാത്മാ പിതരം മാതരം ച മേ ।
ധര്മാര്ഥകാമസഹിതൈർവാക്യൈർവാശ്വാസയിഷ്യതി ॥ 7 ॥
ഭരതസ്യാനൃശംസത്വം വിചിംത്യാഹം പുനഃ പുനഃ ।
നാനുശോചാമി പിതരം മാതരം ചാപി ലക്ഷ്മണ ॥ 8 ॥
ത്വയാ കാര്യം നരവ്യാഘ്ര മാമനുവ്രജതാ കൃതമ് ।
അന്വേഷ്ടവ്യാ ഹി വൈദേഹ്യാ രക്ഷണാര്ഥേ സഹായതാ ॥ 9 ॥
അദ്ഭിരേവ തു സൌമിത്രേ വത്സ്യാമ്യദ്യ നിശാമിമാമ് ।
ഏതധ്ദി രോചതേ മഹ്യം വന്യേഽപി വിവിധേ സതി ॥ 10 ॥
ഏവമുക്ത്വാ തു സൌമിത്രിം സുമംത്രമപി രാഘവഃ ।
അപ്രമത്തസ്ത്വമശ്വേഷു ഭവ സൌമ്യേത്യുവാച ഹ ॥ 11 ॥
സോഽശ്വാന്സുമംത്രഃ സംയമ്യ സൂര്യേഽസ്തം സമുപാഗതേ ।
പ്രഭൂതയവസാന് കൃത്വാ ബഭൂവ പ്രത്യനംതരഃ ॥ 12 ॥
ഉപാസ്യ തു ശിവാം സംധ്യാം ദൃഷ്ട്വാ രാത്രിമുപസ്ഥിതാമ് ।
രാമസ്യ ശയനം ചക്രേ സൂതഃ സൌമിത്രിണാ സഹ ॥ 13 ॥
താം ശയ്യാം തമസാതീരേ വീക്ഷ്യ വൃക്ഷദലൈഃ കൃതാമ് ।
രാമഃ സൌമിത്രിണാ സാര്ധം സഭാര്യസ്സംവിവേശ ഹ ॥ 14 ॥
സഭാര്യം സംപ്രസുപ്തം തം ഭ്രാതരം വീക്ഷ്യ ലക്ഷ്മണഃ ।
കഥയാമാസ സൂതായ രാമസ്യ വിവിധാന് ഗുണാന് ॥ 15 ॥
ജാഗ്രതോ ഹ്യേവ താം രാത്രിം സൌമിത്രേരുദിതോ രവിഃ ।
സൂതസ്യ തമസാതീരേ രാമസ്യ ബ്രുവതോ ഗുണാന് ॥ 16 ॥
ഗോകുലാകുലതീരായാസ്തമസായാ വിദൂരതഃ ।
അവസത്തത്ര താം രാത്രിം രാമഃ പ്രകൃതിഭിസ്സഹ ॥ 17 ॥
ഉത്ഥായ സ മഹാതേജാഃ പ്രകൃതീസ്താ നിശാമ്യ ച ।
അബ്രവീദ്ഭ്രാതരം രാമോ ലക്ഷ്മണം പുണ്യലക്ഷണമ് ॥ 18 ॥
അസ്മദ്വ്യപേക്ഷാന് സൌമിത്രേ നിരപേക്ഷാന് ഗൃഹേഷ്വപി ।
വൃക്ഷമൂലേഷു സംസുപ്താന് പശ്യ ലക്ഷ്മണ സാംപ്രതമ് ॥ 19 ॥
യഥൈതേ നിയമം പൌരാഃ കുർവംത്യസ്മന്നിവര്തനേ ।
അപി പ്രാണാന്ന്യസിഷ്യംതി ന തു ത്യക്ഷ്യംതി നിശ്ചയമ് ॥ 20 ॥
യാവദേവ തു സംസുപ്താ സ്താവദേവ വയം ലഘു ।
രഥമാരുഹ്യ ഗച്ഛാമഃ പംഥാനമകുതോഭയമ് ॥ 21 ॥
അതോ ഭൂയോഽപി നേദാനീമിക്ഷ്വാകുപുരവാസിനഃ ।
സ്വപേയുരനുരക്താ മാം വൃക്ഷമൂലാനി സംശ്രിതാഃ ॥ 22 ॥
പൌരാ ഹ്യാത്മകൃതാദ്ദുഃഖാദ്വിപ്രമോച്യാ നൃപാത്മജൈഃ ।
ന തു ഖല്വാത്മനാ യോജ്യാ ദുഃഖേന പുരവാസിനഃ ॥ 23 ॥
അബ്രവീല്ലക്ഷ്മണോ രാമം സാക്ഷാദ്ധര്മമിവസ്ഥിതമ് ।
രോചതേ മേ തഥാ പ്രാജ്ഞ ക്ഷിപ്ര മാരുഹ്യതാമിതി ॥ 24 ॥
അഥ രാമോഽബ്രവീച്ഛ്രീമാന്സുമംത്രം യുജ്യതാം രഥഃ ।
ഗമിഷ്യാമി തതോഽരണ്യം ഗച്ഛ ശീഘ്രമിതഃ പ്രഭോ ॥ 25 ॥
സൂതസ്തത സ്സത്ത്വരിതഃ സ്യംദനം തൈര്ഹയോത്തമൈഃ ।
യോജയിത്വ്രാഽഥ രാമായ പ്രാംജലിഃ പ്രത്യവേദയത് ॥ 26 ॥
അയം യുക്തോ മഹാബാഹോ രഥസ്തേ രഥിനാം വര ।
ത്വമാരോഹസ്വ ഭദ്രം തേ സസീത സ്സഹലക്ഷ്മണഃ ॥ 27 ॥
തം സ്യംദനമധിഷ്ഠായ രാഘവ സ്സപരിച്ഛദഃ ।
ശീഘ്രഗാമാകുലാവര്താം തമസാമതരന്നദീമ് ॥ 28 ॥
സ സംതീര്യ മഹാബാഹുഃ ശ്രീമാന് ശിവമകംടകമ് ।
പ്രാപദ്യത മഹാമാര്ഗമഭയം ഭയദര്ശിനാമ് ॥ 29 ॥
മോഹനാര്ഥം തു പൌരാണാം സൂതം രാമോഽബ്രവീദ്വചഃ ।
ഉദങ്മുഖഃ പ്രയാഹി ത്വം രഥമാസ്ഥായ സാരഥേ ॥ 30 ॥
മുഹൂര്തം ത്വരിതം ഗത്വാ നിവര്തയ രഥം പുനഃ ।
യഥാ ന വിദ്യുഃ പൌരാ മാം തഥാ കുരു സമാഹിതഃ ॥ 31 ॥
രാമസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ തഥാ ചക്രേ സ സാരഥിഃ ।
പ്രത്യാഗമ്യ ച രാമസ്യ സ്യംദനം പ്രത്യവേദയത് ॥ 32 ॥
തൌ സംപ്രയുക്തം തു രഥം സമാസ്ഥിതൌ തദാ സസീതൌ രഘുവംശവര്ധനൌ ।
പ്രചോദയാമാസ തതസ്തുരംഗമാന് സ സാരഥിര്യേന പഥാ തപോവനമ് ॥ 33 ॥
തത സ്സമാസ്ഥായ രഥം മഹാരഥഃ സസാരഥിര്ദാശരഥിർവനം യയൌ ।
ഉദങ്മുഖം തം തു രഥം ചകാര സ പ്രയാണമാംഗല്യ നിമിത്തദര്ശനാത് ॥ 34 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ ഷട്ചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ॥
