ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അരണ്യകാംഡമ് ।
അഥ ഏകോനസപ്തതിതമസ്സര്ഗഃ ।
കൃത്വൈവമുദകം തസ്മൈ പ്രസ്ഥിതൌ രാമലക്ഷ്മണൌ ।
അവേക്ഷംതൌ വനേ സീതാം പശ്ചിമാം ജഗ്മതുര്ദിശമ് ॥ 1 ॥
തൌ ദിശം ദക്ഷിണാം ഗത്വാ ശരചാപാസിധാരിണൌ ।
അവിപ്രഹതമൈക്ഷ്വാകൌ പംഥാനം പ്രതിപേദതുഃ ॥ 2 ॥
ഗുല്മൈർവൃക്ഷൈശ്ച ബഹുഭിര്ലതാഭിശ്ച പ്രവേഷ്ടിതമ് ।
ആവൃതം സർവതോ ദുര്ഗം ഗഹനം ഘോരദര്ശനമ് ॥ 3 ॥
വ്യതിക്രമ്യ തു വേഗേന വ്യാലസിംഹനിഷേവിതമ് ।
സുഭീമം തന്മഹാരണ്യം വ്യതിയാതൌ മഹാബലൌ ॥ 4 ॥
തതഃ പരം ജനസ്ഥാനാതത്രിക്രോശം ഗമ്യ രാഘവൌ ।
ക്രൌംചാരണ്യം വിവിശതുര്ഗഹനം തൌ മഹൌജസൌ ॥ 5 ॥
നാനാമേഘഘനപ്രഖ്യം പ്രഹൃഷ്ടമിവ സർവതഃ ।
നാനാപക്ഷിഗണൈര്യുക്തം നാനാവ്യാലമൃഗൈര്യുതമ് ॥ 6 ॥
ദിദൃക്ഷമാണൌ വൈദേഹീം തദ്വനം തൌ വിചിക്യതുഃ ।
തത്ര തത്രാവതിഷ്ഠംതൌ സീതാഹരണകര്ശിതൌ ॥ 7 ॥
തതഃ പൂർവേണ തൌ ഗത്വാ ത്രിക്രോശം ഭ്രാതരൌ തദാ ।
ക്രൌംചാരണ്യമതിക്രമ്യ മതംഗാശ്രമമംതരാ ॥ 8 ॥
ദൃഷ്ട്വാ തു തദ്വനം ഘോരം ബഹുഭീമമൃഗദ്വിജമ് ।
നനാസത്ത്വസമാകീര്ണം സർവം ഗഹനപാദപമ് ॥ 9 ॥
ദദൃശാതേ തു തൌ തത്ര ദരീം ദശരഥാത്മജൌ ।
പാതാലസമഗംഭീരാം തമസാ നിത്യസംവൃതാമ് ॥ 10 ॥
ആസാദ്യ തൌ നരവ്യാഘ്രൌ ദര്യാസ്തസ്യാവിദൂരതഃ ।
ദദൃശാതേ മഹാരൂപാം രാക്ഷസീം വികൃതാനനാമ് ॥ 11 ॥
ഭയദാമല്പസത്ത്വാനാം ബീഭത്സാം രൌദ്രദര്ശനാമ് ।
ലംബോദരീം തീക്ഷ്ണദംഷ്ട്രാം കരാലീം പരുഷത്വചമ് ॥ 12 ॥
ഭക്ഷയംതീം മൃഗാന്ഭീമാന്വികടാം മുക്തമൂര്ധജാമ് ।
പ്രൈക്ഷേതാം തൌ തതസ്തത്ര ഭ്രാതരൌ രാമലക്ഷ്മണൌ ॥ 13 ॥
സാ സമാസാദ്യ തൌ വീരൌ വ്രജംതം ഭ്രാതുരഗ്രതഃ ।
ഏഹി രംസ്യാവഹേത്യുക്ത്വാ സമാലംബത ലക്ഷ്മണമ് ॥ 14 ॥
ഉവാച ചൈനം വചനം സൌമിത്രിമുപഗൂഹ്യ സാ ।
അഹം ത്വയോമുഖീ നാമ ലബ്ധാ തേ ത്വമസി പ്രിയഃ ॥ 15 ॥
നാഥ പർവതകൂടേഷു നദീനാം പുലിനേഷു ച ।
ആയുശ്ശേഷമിമം വീര ത്വം മയാ സഹ രംസ്യസേ ॥ 16 ॥
ഏവമുക്തസ്തു കുപിതഃ ഖഡ്ഗമുദ്ധൃത്യ ലക്ഷ്മണഃ ।
കര്ണനാസാസ്തനം തസ്യാ നിചകര്താരിസൂദനഃ ॥ 17 ॥
കര്ണനാസേ നികൃത്തേ തു വിസ്വരം സാ വിനദ്യ ച ।
യഥാഗതം പ്രദുദ്രാവ രാക്ഷസീ ഭീമദര്ശനാ ॥ 18 ॥
തസ്യാം ഗതായാം ഗഹനം വ്രജംതൌ വനമോജസാ ।
ആസേദതുരമിത്രഘ്നൌ ഭ്രാതരൌ രാമലക്ഷ്മണൌ ॥ 19 ॥
ലക്ഷ്മണസ്തു മഹാതേജാസ്സത്ത്വവാന് ശീലവാന് ശുചിഃ ।
അബ്രവീത്പ്രാംജലിർവാക്യം ഭ്രാതരം ദീപ്തതേജസമ് ॥ 20 ॥
സ്പംദതേ ച ദൃഢം ബാഹുരുദ്വിഗ്നമിവ മേ മനഃ ।
പ്രായശശ്ചാപ്യനിഷ്ടാനി നിമിത്താന്യുപലക്ഷയേ ॥ 21 ॥
തസ്മാത്സജ്ജീഭവാര്യ ത്വം കുരുഷ്വ വചനം ഹിതമ് ।
മമൈവ ഹി നിമിത്താനി സദ്യശ്ശംസംതി സംഭ്രമമ് ॥ 22 ॥
ഏഷ വംചുലകോ നാമ പക്ഷീ പരമദാരുണഃ ।
ആവയോർവിജയം യുദ്ധേ ശംസന്നിവ വിനര്ദതി ॥ 23 ॥
തയോരന്വേഷതോരേവം സർവം തദ്വനമോജസാ ।
സംജജ്ഞേ വിപുലഃ ശബ്ദോ പ്രഭംജന്നിവ തദ്വനമ് ॥ 24 ॥
സംവേഷ്ടിതമിവാത്യര്ഥം ഗഗനം മാതരിശ്വനാ ।
വനസ്യ തസ്യ ശബ്ദോഽഭൂദ്ദിവമാപൂരയന്നിവ ॥ 25 ॥
തം ശബ്ദം കാംക്ഷമാണസ്തു രാമഃ കക്ഷേ സഹാനുജഃ ।
ദദര്ശ സുമഹാകായം രാക്ഷസം വിപുലോദരമ് ॥ 26 ॥
ആസേദതുസ്തതസ്തത്ര താവുഭൌ പ്രമുഖേ സ്ഥിതമ് ।
വിവൃദ്ധമശിരോഗ്രീവം കബംധമുദരേ മുഖമ് ॥ 27 ॥
രോമഭിര്നിചിതൈസ്തീക്ഷ്ണൈര്മഹാഗിരിമിവോഛ്രിതമ് ।
നീലമേഘനിഭം രൌദ്രം മേഘസ്തനിതനിസ്വനമ് ॥ 28 ॥
അഗ്നിജ്വാലാനികാശേന ലലാടസ്ഥേന ദീപ്യതാ ।
മഹാപക്ഷ്മേണ പിംഗേന വിപുലേനായതേന ച ॥ 29 ॥
ഏകേനോരസി ഘോരേണ നയനേനാശുദര്ശിനാ ।
മഹാദംഷ്ട്രോപപന്നം തല്ലേലിഹാനം മഹാമുഖമ് ॥ 30 ॥
ഭക്ഷയംതം മഹാഘോരാനൃക്ഷസിംഹമൃഗദ്വിപാന് ।
ഘോരൌ ഭുജൌ വികുർവാണമുഭൌ യോജനമായതൌ ॥ 31 ॥
കരാഭ്യാം വിവിധാന്ഗൃഹ്യഋക്ഷാന്പക്ഷിഗണാന്മൃഗാന് ।
ആകര്ഷംതം വികര്ഷംതമനേകാന്മൃഗയൂഥപാന് ॥ 32 ॥
സ്ഥിതമാവൃത്യ പംഥാനം തയോര്ഭ്രാത്രോഃ പ്രപന്നയോഃ ।
അഥ തൌ സമഭിക്രമ്യ ക്രോശമാത്രേ ദദര്ശതുഃ ॥ 33 ॥
മഹാംതം ദാരുണം ഭീമം കബംധം ഭുജസംവൃമ് ।
കബംധമിവ സംസ്ഥാനാദതിഘോരപ്രദര്ശനമ് ॥ 34 ॥
സ മഹാബാഹുരത്യര്ഥം പ്രസാര്യ വിപുലൌ ഭുജൌ ।
ജഗ്രാഹ സഹിതാവേവ രാഘവൌ പീഡയന്ബലാത് ॥ 35 ॥
ഖഡ്ഗിനൌ ദൃഢധന്വാനൌ തിഗ്മതേജോവപുര്ധരൌ ।
ഭ്രാതരൌ വിവശം പ്രാപ്തൌ കൃഷ്യമാണൌ മഹാബലൌ ॥ 36 ॥
തത്ര ധൈര്യേണ ശൂരസ്തു രാഘവോ നൈവ വിവ്യഥേ ।
ബാല്യാദനാശ്രയത്വാച്ച ലക്ഷ്മണസ്ത്വതിവിവ്യഥേ ॥ 37 ॥
ഉവാച സ വിഷണ്ണസ്സന്രാഘവം രാഘവാനുജഃ ।
പശ്യ മാം വീര വിവശം രാക്ഷസസ്യ വശം ഗതമ് ॥ 38 ॥
മയൈകേന വിനിര്യുക്തഃ പരിമുംചസ്വ രാഘവ ।
മാം ഹി ഭൂതബലിം ദത്വാ പലായസ്വ യഥാസുഖമ് ॥ 39 ॥
അധിഗംതാസി വൈദേഹീമചിരേണേതി മേ മതിഃ ।
പ്രതിലഭ്യ ച കാകുത്സ്ഥ പിതൃപൈതാമഹീം മഹീമ് ॥ 40 ॥
തത്ര മാം രാമ രാജ്യസ്ഥസ്സ്മര്തുമര്ഹസി സർവദാ ।
ലക്ഷ്മണേനൈവമുക്തസ്തു രാമസ്സൌമിത്രിമബ്രവീത് ॥ 41 ॥
മാ സ്മ ത്രാസം കൃഥാ വീര ന ഹി ത്വാദൃഗ്വിഷീദതി ।
ഏതസ്മിന്നംതരേ ക്രൂരോ ഭ്രാതരൌ രാമലക്ഷ്മണൌ ॥ 42 ॥
പപ്രച്ഛ ഘനനിര്ഘോഷഃ കബംധോ ദാനവോത്തമഃ ।
കൌ യുവാം വൃഷഭസ്കംധൌ മഹാഖഡ്ഗധനുര്ധരൌ ॥ 43 ॥
ഘോരം ദേശമിമം പ്രാപ്തൌ മമ ഭക്ഷാവുപസ്ഥിതൌ ।
വദതം കാര്യമിഹ വാം കിമര്ഥം ചാഗതൌ യുവാമ് ॥ 44 ॥
ഇമം ദേശമനുപ്രാപ്തൌ ക്ഷുധാര്തസ്യേഹ തിഷ്ഠതഃ ।
സബാണചാപഖഡ്ഗൌ ച തീക്ഷ്ണശൃംഗാവിവര്ഷഭൌ ॥ 45 ॥
മമാസ്യമനുസംപ്രാപ്തൌ ദുര്ലഭം ജീവിതം പുനഃ ।
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ കബംധസ്യ ദുരാത്മനഃ ॥ 46 ॥
ഉവാച ലക്ഷ്മണം രാമോ മുഖേന പരിശുഷ്യതാ ।
കൃച്ഛ്രാത് കൃച്ഛ്രതരം പ്രാപ്യ ദാരുണം സത്യവിക്രമഃ ॥ 47 ॥
വ്യസനം ജീവിതാംതായ പ്രാപ്തമപ്രാപ്യ താം പ്രിയാമ് ।
കാലസ്യ സുമഹദ്വീര്യം സർവഭൂതേഷു ലക്ഷ്മണ ॥ 48 ॥
ത്വാം ച മാം ച നരവ്യാഘ്ര വ്യസനൈഃ പശ്യ മോഹിതൌ ।
നാതിഭാരോസ്തി കാലസ്യ സർവഭൂതേഷു ലക്ഷ്മണ ॥ 49 ॥
ശൂരാശ്ച ബലവംതശ്ച കൃതാസ്ത്രാശ്ച രണാജിരേ ।
കാലാഭിപന്നാസ്സീദംതി യഥാ വാലുകസേതവഃ ॥ 50 ॥
ഇതി ബ്രുവാണോ ദൃഢസത്യവിക്രമോ മഹായശാ ദാശരഥിഃ പ്രതാപവാന് ।
അവേക്ഷ്യ സൌമിത്രിമുദഗ്രപൌരുഷം സ്ഥിരാം തദാ സ്വാം മതിമാത്മനാഽകരോത് ॥ 51 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അരണ്യകാംഡേ ഏകോനസപ്തതിതമസ്സര്ഗഃ ॥
