ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അരണ്യകാംഡമ് ।
അഥ അഷ്ടഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ।
രാമസ്സംപ്രേക്ഷ്യ തം ഗൃധ്രം ഭുവി രൌദ്രേണ പാതിതമ് ।
സൌമിത്രിം മിത്രസംപന്നമിദം വചനമബ്രവീത് ॥ 1 ॥
മമായം നൂനമര്ഥേഷു യതമാനോ വിഹംഗമഃ ।
രാക്ഷസേന ഹതസ്സംഖ്യേ പ്രാണാംസ്ത്യക്ഷ്യതി ദുസ്ത്യജാന് ॥ 2 ॥
അയമസ്യ ശരീരേഽസ്മിന്പ്രാണോ ലക്ഷ്മണ വിദ്യതേ ।
തഥാ ഹി സ്വരഹീനോഽയം വിക്ലബസ്സമുദീക്ഷ്യതേ ॥ 3 ॥
ജടായോ യദി ശക്നോഷി വാക്യം വ്യാഹരിതും പുനഃ ।
സീതാമാഖ്യാഹി ഭദ്രം തേ വധമാഖ്യാഹി ചാത്മനഃ ॥ 4 ॥
കിം നിമിത്തോഽഹരത്സീതാം രാവണസ്തസ്യ കിം മയാ ।
അപരാദ്ധം തു യം ദൃഷ്ട്വാ രാവണേന ഹൃതാ പ്രിയാ ॥ 5 ॥
കഥം തച്ചംദ്രസംകാശം മുഖമാസീന്മനോഹരമ് ।
സീതയാ കാനി ചോക്താനി തസ്മിന്കാലേ ദ്വിജോത്തമ ॥ 6 ॥
കഥം വീര്യഃ കഥം രൂപഃ കിം കര്മാ സ ച രാക്ഷസഃ ।
ക്വ ചാസ്യ ഭവനം താത ബ്രൂഹി മേ പരിപൃച്ഛതഃ ॥ 7 ॥
തമുദ്വീക്ഷ്യാഥ ദീനാത്മാ വിലപംതമനംതരമ് ।
വാചാതിസന്നയാ രാമം ജടായുരിദമബ്രവീത് ॥ 8 ॥
ഹൃതാ സാ രാക്ഷസേംദ്രേണ രാവണേന വിഹായസാ ।
മായാമാസ്ഥായ വിപുലാം വാതദുര്ദിനസംകുലാമ് ॥ 9 ॥
പരിശ്രാംതസ്യ മേ താത പക്ഷൌ ഛിത്വാ സ രാക്ഷസഃ ।
സീതാമാദായ വൈദേഹീം പ്രയാതോ ദക്ഷിണാം ദിശമ് ॥ 10 ॥
ഉപരുധ്യംതി മേ പ്രാണാ ദൃഷ്ടിര്ഭ്രമതി രാഘവ ।
പശ്യാമി വൃക്ഷാന്സൌവര്ണാനുശീരകൃതമൂര്ധജാന് ॥ 11 ॥
യേന യാതി മുഹൂര്തേന സീതാമാദായ രാവണഃ ।
വിപ്രണഷ്ടം ധനം ക്ഷിപ്രം തത്സ്വാമീ പ്രതിപദ്യതേ ॥ 12 ॥
വിംദോ നാമ മുഹൂര്തോഽയം സ ച കാകുത്സ്ഥ നാബുധത് ।
ത്വത്പ്രിയാം ജാനകീം ഹൃത്വാ രാവണോ രാക്ഷസേശ്വരഃ ॥ 13 ॥
ഝഷവദ്ബഡിശം ഗൃഹ്യ ക്ഷിപ്രമേവ വിനശ്യതി ।
ന ച ത്വയാ വ്യഥാ കാര്യാ ജനകസ്യ സുതാം പ്രതി ॥ 14 ॥
വൈദേഹ്യാ രംസ്യസേ ക്ഷിപ്രം ഹത്വാ തം രാക്ഷസം രണേ ।
അസമ്മൂഢസ്യ ഗൃധ്രസ്യ രാമം പ്രത്യനുഭാഷതഃ ॥ 15 ॥
ആസ്യാത്സുസ്രാവ രുധിരം മ്രിയമാണസ്യ സാമിഷമ് ।
പുത്രോ വിശ്രവസസ്സാക്ഷാദ്ഭ്രാതാ വൈശ്രവണസ്യ ച ॥ 16 ॥
ഇത്യുക്ത്വാ ദുര്ലഭാന്പ്രാണാന്മുമോച പതഗേശ്വരഃ ।
ബ്രൂഹി ബ്രൂഹീതി രാമസ്യ ബ്രുവാണസ്യ കൃതാംജലേഃ ॥ 17 ॥
ത്വക്ത്വാ ശരീരം ഗൃധ്രസ്യ ജഗ്മുഃ പ്രാണാ വിഹായസമ് ।
സ നിക്ഷിപ്യ ശിരോ ഭൂമൌ പ്രസാര്യ ചരണൌ തദാ ॥ 18 ॥
വിക്ഷിപ്യ ച ശരീരം സ്വം പപാത ധരണീതലേ ।
തം ഗൃധ്രം പ്രേക്ഷ്യ താമ്രാക്ഷം ഗതാസുമചലോപമമ് ॥ 19 ॥
രാമസ്സുബഹുഭിര്ദുഃഖൈര്ദീനസ്സൌമിത്രിമബ്രവീത് ।
ബഹൂനി രക്ഷസാം വാസേ വര്ഷാണി വസതാ സുഖമ് ॥ 20 ॥
അനേന ദംഡകാരണ്യേ വിശീര്ണമിഹ പക്ഷിണാ ।
അനേകവാര്ഷികോ യസ്തു ചിരകാലസമുത്ഥിതഃ ॥ 21 ॥
സോഽയമദ്യ ഹതശ്ശേതേ കാലോ ഹി ദുരതിക്രമഃ ।
പശ്യ ലക്ഷ്മണ ഗൃധ്രോഽയമുപകാരീ ഹതശ്ച മേ ॥ 22 ॥
സീതാമഭ്യവപന്നോ വൈ രാവണേന ബലീയസാ ।
ഗൃധ്രരാജ്യം പരിത്യജ്യ പിതൃപൈതാമഹം മഹത് ॥ 23 ॥
മമ ഹേതോരയം പ്രാണാന്മുമോച പതഗേശ്വരഃ ।
സർവത്ര ഖലു ദൃശ്യംതേ സാധവോ ധര്മചാരിണഃ ॥ 24 ॥
ശൂരാശ്ശരണ്യാസ്സൌമിത്രേ തിര്യഗ്യോനിഗതേഷ്വപി ।
സീതാഹരണജം ദുഃഖം ന മേ സൌമ്യ തഥാവിധമ് ॥ 25 ॥
യഥാ വിനാശേ ഗൃധ്രസ്യ മത്കൃതേ ച പരംതപ ।
രാജാ ദശരഥശ്ശ്രീമാന്യഥാ മമ മഹായശാഃ ॥ 26 ॥
പൂജനീയശ്ച മാന്യശ്ച തഥാഽയം പതഗേശ്വരഃ ।
സൌമിത്രേ ഹര കാഷ്ഠാനി നിര്മഥിഷ്യാമി പാവകമ് ॥ 27 ॥
ഗൃധ്രരാജം ദിധക്ഷാമി മത്കൃതേ നിധനം ഗതമ് ।
നാഥം പതഗലോകസ്യ ചിതാമാരോപ്യ രാഘവ ॥ 28 ॥
ഇമം ധക്ഷ്യാമി സൌമിത്രേ ഹതം രൌദ്രേണ രക്ഷസാ ।
യാ ഗതിര്യജ്ഞശീലാനാമാഹിതാഗ്നേശ്ച യാ ഗതിഃ ॥ 29 ॥
അപരാവര്തിനാം യാ ച യാ ച ഭൂമിപ്രദായിനാമ് ।
മയാ ത്വം സമനുജ്ഞാതോ ഗച്ഛ ലോകാനനുത്തമാന് ॥ 30 ॥
ഗൃധ്രരാജ മഹാസത്ത്വ സംസ്കൃതശ്ച മയാ വ്രജ ।
ഏവമുക്ത്വാ ചിതാം ദീപ്താമാരോപ്യ പതഗേശ്വരമ് ॥ 31 ॥
ദദാഹ രാമോ ധര്മാത്മാ സ്വബംധുമിവ ദുഃഖിതഃ ।
രാമോഽഥ സഹസൌമിത്രിർവനം ഗത്വാ സ വീര്യവാന് ॥ 32 ॥
സ്ഥൂലാന്ഹത്വാ മഹാരോഹീനനുതസ്താര തം ദ്വിജമ് ।
രോഹിമാംസാനി ചോത്കൃത്യ പേശീകൃത്യ മഹായശാഃ ॥ 33 ॥
ശകുനായ ദദൌ രാമോ രമ്യേ ഹരിതശാദ്വലേ ।
യത്തത്പ്രേതസ്യ മര്ത്യസ്യ കഥയംതി ദ്വിജാതയഃ ॥ 34 ॥
തത്സ്വര്ഗഗമനം തസ്യ പിത്ര്യം രാമോ ജജാപ ഹ ।
തതോ ഗോദാവരീം ഗത്വാ നദീം നരവരാത്മജൌ ॥ 35 ॥
ഉദകം ചക്രതുസ്തസ്മൈ ഗൃധ്രരാജായ താവുഭൌ ।
ശാസ്ത്രദൃഷ്ടേന വിധിനാ ജലേ ഗൃധ്രായ രാഘവൌ ॥ 36 ॥
സ്നാത്വാ തൌ ഗൃധ്രരാജായ ഉദകം ചക്രതുസ്തദാ ।
സ ഗൃധ്രരാജഃ കൃതവാന്യശസ്കരം സുദുഷ്കരം കര്മ രണേ നിപാതിതഃ ।
മഹര്ഷികല്പേന ച സംസ്കൃതസ്തദാ ജഗാമ പുണ്യാം ഗതിമാത്മനശ്ശുഭാമ് ॥ 37 ॥
കൃതോദകൌ താവപി പക്ഷിസത്തമേ സ്ഥിരാം ച ബുദ്ധിം പ്രണിധായ ജഗ്മതുഃ ।
പ്രവേശ്യ സീതാധിഗമേ തതോ മനോ വനം സുരേംദ്രവിവ വിഷ്ണുവാസവൌ ॥ 38 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അരണ്യകാംഡേ അഷ്ടഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ॥
