ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ ദ്വാശീതിതമസ്സര്ഗഃ ।
താമാര്യഗണസംപൂര്ണാം ഭരതഃ പ്രഗ്രഹാം സഭാമ് ।
ദദര്ശ ബുദ്ധിസംപന്നഃ പൂര്ണചംദ്രോ നിശാമിവ ॥ 1 ॥
ആസനാനി യഥാന്യായമാര്യാണാം വിശതാം തദാ ।
വസ്ത്രാംഗരാഗപ്രഭയാ ദ്യോതിതാ സാ സഭോത്തമാ ॥ 2 ॥
സാ വിദ്വജ്ജനസംപൂര്ണാ സഭാ സുരുചിരാ തദാ ।
അദൃശ്യത ഘനാപായേ പൂര്ണചംദ്രേവ ശർവരീ ॥ 3 ॥
രാജ്ഞസ്തു പ്രകൃതീ സ്സർവാ സ്സമഗ്രാഃ പ്രേക്ഷ്യ ധര്മവിത് ।
ഇദം പുരോഹിതോ വാക്യം ഭരതം മൃദു ചാബ്രവീത് ॥ 4 ॥
താത രാജാ ദശരഥ സ്സ്വര്ഗതോ ധര്മമാചരന് ।
ധനധാന്യവതീം സ്ഫീതാം പ്രദായ പൃഥിവീം തവ ॥ 5 ॥
രാമസ്തഥാ സത്യധൃതിസ്സതാം ധര്മമനുസ്മരന് ।
നാജഹാത്പിതുരാദേശം ശശീ ജ്യോത്സ്നാമിവോദിതഃ ॥ 6 ॥
പിത്രാ ഭ്രാത്രാ ച തേ ദത്തം രാജ്യം നിഹതകംടകമ് ।
തദ്ഭുംക്ഷ്വ മുദിതാമാത്യഃ ക്ഷിപ്രമേവാഭിഷേചയ ॥ 7 ॥
ഉദീച്യാ ശ്ച പ്രതീച്യാ ശ്ച ദാക്ഷിണാത്യാശ്ച കേവലാഃ ।
കോട്യാപരാംതാസ്സാമുദ്രാരത്നാന്യഭിഹരംതുതേ ॥ 8 ॥
തച്ഛ്രുത്വാ ഭരതോ വാക്യം ശോകേനാഭിപരിപ്ലുതഃ ।
ജഗാമ മനസാ രാമം ധര്മജ്ഞോ ധര്മകാംക്ഷയാ ॥ 9 ॥
സബാഷ്പകലയാ വാചാ കലഹംസസ്വരോ യുവാ ।
വിലലാപ സഭാമധ്യേ ജഗര്ഹേ ച പുരോഹിതമ് ॥ 10 ॥
ചരിതബ്രഹ്മചര്യസ്യ വിദ്യാസ്നാതസ്യ ധീമതഃ ।
ധര്മേ പ്രയതമാനസ്യ കോ രാജ്യം മദ്വിധോ ഹരേത് ॥ 11 ॥
കഥം ദശരഥാജ്ജാതോ ഭവേദ്രാജ്യാപഹാരകഃ ।
രാജ്യം ചാഹം ച രാമസ്യ ധര്മം വക്തുമിഹാര്ഹസി ॥ 12 ॥
ജ്യേഷ്ഠ ശ്ശ്രേഷ്ഠശ്ച ധര്മാത്മാ ദിലീപനഹുഷോപമഃ ।
ലബ്ധുമര്ഹതി കാകുത്സ്ഥോ രാജ്യം ദശരഥോ യഥാ ॥ 13 ॥
അനാര്യജുഷ്ടമസ്വര്ഗ്യം കുര്യാം പാപമഹം യദി ।
ഇക്ഷ്വാകൂണാമഹം ലോകേ ഭവേയം കുലപാംസനഃ ॥ 14 ॥
യദ്ധി മാത്രാ കൃതം പാപം നാഹം തദപി രോചയേ ।
ഇഹസ്ഥോ വനദുര്ഗസ്ഥം നമസ്യാമി കൃതാംജലിഃ ॥ 15 ॥
രാമമേവാനുഗച്ഛാമി രാജാ സ ദ്വിപദാം വരഃ ।
ത്രയാണാമപി ലോകാനാം രാജ്യമര്ഹതി രാഘവഃ ॥ 16 ॥
തദ്വാക്യം ധര്മസംയുക്തം ശ്രുത്വാ സർവേ സഭാസദഃ ।
ഹര്ഷാന്മുമുചുരശ്രൂണി രാമേ നിഹിതചേതസഃ ॥ 17 ॥
യദി ത്വാര്യം ന ശക്ഷ്യാമി വിനിവര്തയിതും വനാത് ।
വനേ തത്രൈവ വത്സ്യാമി യഥാഽര്യോ ലക്ഷ്മണസ്തഥാ ॥ 18 ॥
സർവോപായം തു വര്തിഷ്യേ വിനിവര്തയിതും ബലാത് ।
സമക്ഷമാര്യമിശ്രാണാം സാധൂനാം ഗുണവര്തിനാമ് ॥ 19 ॥
വിഷ്ടികര്മാംതികാ സ്സർവേ മാര്ഗശോധകരക്ഷകാഃ ।
പ്രസ്ഥാപിതാ മയാ പൂർവം യത്രാപി മമ രോചതേ ॥ 20 ॥
ഏവമുക്ത്വാ തു ധര്മാത്മാ ഭരതോ ഭ്രാതൃവത്സലഃ ।
സമീപസ്ഥമുവാചേദം സുമംത്രം മംത്രകോവിദമ് ॥ 21 ॥
തൂര്ണമുത്ഥായ ഗച്ഛ ത്വം സുമംത്ര മമ ശാസനാത് ।
യാത്രാമാജ്ഞാപയ ക്ഷിപ്രം ബലം ചൈവ സമാനയ ॥ 22 ॥
ഏവമുക്ത സ്സുമംത്രസ്തു ഭരതേന മഹാത്മനാ ।
ഹൃഷ്ടസ്തദാഽദിശത്സർവം യഥാസംദിഷ്ടമിഷ്ടവത് ॥ 23 ॥
താഃ പ്രഹൃഷ്ടാഃ പ്രകൃതയോ ബലാധ്യക്ഷാ ബലസ്യ ച ।
ശ്രുത്വാ യാത്രാം സമാജ്ഞപ്താം രാഘവസ്യ നിവര്തനേ ॥ 24 ॥
തതോ യോധാംഗനാ സ്സർവാ ഭര്ത്രൂന്സർവാന്ഗൃഹേഗൃഹേ ।
യാത്രാഗമനമാജ്ഞായ ത്വരയംതി സ്മ ഹര്ഷിതാഃ ॥ 25 ॥
തേ ഹയൈര്ഗോരഥൈശ്ശീഘ്രൈസ്സ്യംദനൈശ്ച മഹാജവൈഃ സഹ യോധൈര്ബലാധ്യക്ഷാ ബലം സർവമചോദയന് ॥ 26 ॥
സജ്ജം തു തദ്ബലം ദൃഷ്ട്വാ ഭരതോ ഗുരുസന്നിധൌ ।
രഥം മേ ത്വരയസ്വേതി സുമംത്രം പാര്ശ്വതോഽബ്രവീത് ॥ 27 ॥
ഭരതസ്യ തു തസ്യാജ്ഞാം പ്രതിഗൃഹ്യ ച ഹര്ഷിതഃ ।
രഥം ഗൃഹീത്വാ പ്രയയൌ യുക്തം പരമവാജിഭിഃ ॥ 28 ॥
സ രാഘവ സ്സത്യധൃതിഃ പ്രതാപവാന് ബ്രുവന് സുയുക്തം ദൃഢസത്യവിക്രമഃ ।
ഗുരും മഹാരണ്യഗതം യശസ്വിനം പ്രസാദയിഷ്യന്ഭരതോഽബ്രവീത്തദാ ॥ 29 ॥
തൂര്ണം സമുത്ഥായ സുമംത്ര ഗച്ഛ ബലസ്യ യോഗായ ബലപ്രധാനാന് ।
ആനേതുമിച്ഛാമി ഹി തം വനസ്ഥം പ്രസാദ്യ രാമം ജഗതോ ഹിതായ ॥ 30 ॥
സസൂതപുത്രോ ഭരതേന സമ്യഗാജ്ഞാപിതസ്സംപരിപൂര്ണകാമഃ ।
ശശാസ സർവാന്പ്രകൃതിപ്രധാനാന്ബലസ്യ മുഖ്യാംശ്ച സുഹൃജ്ജനം ച ॥ 31 ॥
തത സ്സമുത്ഥായ കുലേ കുലേ തേ രാജന്യവൈശ്യാ വൃഷലാശ്ച വിപ്രാഃ ।
അയൂയുജന്നുഷ്ട്രഖരാന്രഥാംശ്ച നാഗാന്ഹയാംശ്ചൈവ കുലപ്രസൂതാന് ॥ 32 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ ദ്വാശീതിതമസ്സര്ഗഃ ॥
