ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാംഡമ് ।
അഥ ഷട്സപ്തതിതമസ്സര്ഗഃ ।
പ്രവൃത്തേസംകുലേതസ്മിന് ഘോരേവീരജനക്ഷ്യേ ।
അംഗദഃകംപനംവീരമാസസാദരണോത്സുകഃ ॥ 1 ॥
ആഹൂയസോംഗദംകോപാത്താഡയാമാസവേഗിതഃ ।
ഗദയാകംപനഃപൂർവം സ ചചാലഭൃശാഹതഃ ॥ 2 ॥
സ സംജ്ഞാംപ്രാപ്യതേജസ്വീചിക്ഷേപശിഖരംഗിരേഃ ।
അര്ദിതസ്തത്പ്രഹാരേണകംപനഃപതിതോഭുവി ॥ 3 ॥
തതസ്തുകംപനംദൃഷ്ടവാശോണിതാക്ഷോഹതംരണേ ।
രഥേനാഭ്യപതത് ക്ഷിപ്രംതത്രാംഗദമഭീതവത് ॥ 4 ॥
സോംഗദംനിശിതൈര്ബാണൈസ്തദാവിവ്യാധവേഗിതഃ ।
ശരീരദാരണൈസ്തീക്ഷ്ണൈഃകാലാഗ്നിസമവിഗ്രഹൈഃ ॥ 5 ॥
ക്ഷുരക്ഷുരപ്രൈര്നാരാചൈർവത്സദംതൈശ്ശിലീമുഖൈഃ ।
കര്ണിശല്യവിപാഠൈശ്ചബഹുഭിശ്ചശിതൈശ്ശരൈഃ ॥ 6 ॥
അംഗദഃപ്രതിവിദ്ധാംഗോവാലിപുത്രഃപ്രതാപവാന് ।
ധനുരഗ്യ്രംരഥംബാണാന്മമര്ദതരസാബലീ ॥ 7 ॥
ശോണിതാക്ഷസ്തതഃക്ഷിപ്രമസിചര്മസമാദദേ ।
ഉത്പപാതദിവംക്രുദ്ധോവേഗവാനവിചാരയന് ॥ 8 ॥
തംക്ഷിപ്രതരമാഫ്ലുത്യപരാമൃശ്യാംഗദോബലീ ।
കരേണതസ്യതംഖംഗംസമാച്ഛിദ്യനനാദ ച ॥ 9 ॥
തസ്യാംസഫലകേഖഡഗംനിജഘാനതതോഽംഗദഃ ।
യജ്ഞോപവീതവച്ചൈനംചിച്ഛേദകപികുംജരഃ ॥ 10 ॥
തംപ്രഗൃഹ്യമഹാഖഡഗംവിനദ്യ ച പുനഃപുനഃ ।
വാലിപുത്രോഽഭിദുദ്രാവരണശീര്ഷേപരാനരീന് ॥ 11 ॥
ആയസീംതുഗദാംപ്രഗൃഹ്യ സ വീരഃകനകാംഗദഃ ।
ശോണിതാക്ഷസ്സമാവിധ്യതമേവാനുപപാത ഹ ॥ 12 ॥
പ്രജംഘസഹിതോവീരോയൂപാക്ഷസ്തുതതോബലീ ।
രഥേനാഭിയയൌക്രുദ്ദോവാലിപുത്രംമഹാബലമ് ॥ 13 ॥
പ്രജംഘസ്തു മഹാവീരോ യൂപാക്ഷസഹിതോ ബലീ ।
ഗദയാഭിയയൌ ക്രുദ്ധോ വാലിപുത്രം മഹാബലമ് ॥ 14 ॥
അംഗദംപരിരക്ഷംതൌമൈംദോദ്വിവിദഏവ ച ।
തസ്യതസ്ഥതുരഭ്യാശേപരസ്പരദിദൃക്ഷ്യാ ॥ 15 ॥
ഭിപേതുര്മഹാകായാഃപ്രതിയത്താമഹാബലാഃ ।
രാക്ഷസാവാനരാന് രോഷാദസിചര്മഗദാധരാഃ ॥ 16 ॥
ത്രയാണാംവാനരേംദ്രാണാംത്രിഭീരാക്ഷസപുംഗവൈഃ ।
സംസക്താനാംമഹദ്യുദ്ധമഭവദ്രോമഹര്ഷണമ് ॥ 17 ॥
തേതുവൃക്ഷാന് സമാദായസംപ്രചിപുരാഹവേ ।
ഖഡഗേനപ്രതിചിച്ഛേദതാന് പ്രജംഘോമഹാബലഃ ॥ 18 ॥
രഥാനശ്വാന് ദ്രുമൈശ്ശൈലൈസ്തേപ്രചിക്ഷിപുരാഹവേ ।
ശരൌഘൈഃപ്രതിചിച്ഛേദതാന്യൂപാക്ഷോനിശാചരഃ ॥ 19 ॥
സൃഷ്ടാവ്നിവിദമൈംദാഭ്യാംദ്രുമാനുത്പാട്യവീര്യവാന് ।
ബഭംജഗദയാമധ്യേശോണിതാക്ഷഃപ്രതാപവാന് ॥ 20 ॥
സൃഷ്ടാന് ദ്വിവദമൈംദാഭ്യാം ദ്രുമാനുത്പാട്യ വീര്യ്വാന് ।
ബഭംജ ഗദയാ മദ്യ ശോണിതാക്ഷഃ പ്രതാപവാന് ॥ 21 ॥
തമഭ്യാശഗതംദൃഷ്ടവാവാനരേംദ്രോമഹാബലഃ ।
ആജഘാനാശ്വകര്ണേനദ്രുമേണാതിബലസ്തദാ ॥ 22 ॥
ബാഹുംചാസ്യസനിസ്ത്രിംശമാജഘാന സ മുഷ്ടിനാ ।
വാലിപുത്രസ്യഘാതേന സ പപാതക്ഷിതാവസിഃ ॥ 23 ॥
തംദൃഷ്ടവാപതിതംഭൂമൌഖംഗമുലസന്നിഭമ് ।
മുഷ്ടിംസമ്വര്തയാമാസവജ്രകല്പംമഹാബലഃ ॥ 24 ॥
സ ലലാടേമഹാവീര്യമംഗദംവാനരര്ഷഭമ് ।
ആജഘാനമഹാതേജാസ്സമുഹൂര്തംചചാല ഹ ॥ 25 ॥
സ സംജ്ഞാംപ്രാപ്യതേജസ്വീവാലിപുത്രഃപ്രതാപവാന് ।
പ്രജംഘസ്യശിരഃകായാതഖംഗേനപാതയത്ക്ഷിതൌ ॥ 26 ॥
സ യൂപാക്ഷോഽശ്രുപൂര്ണാക്ഷഃപിതൃവ്യേനിഹതേരണേ ।
അവരുഹ്യരഥാത്ക്ഷിപ്രംക്ഷീണേഷുഖംഗമാദദേ ॥ 27 ॥
തമാപതംതംസംപ്രേക്ഷ്യയൂപാക്ഷംദ്വിവിദസ്ത്വരന് ।
ആജഘാനോരസിക്രുദ്ധോജഗ്രാഹ ച ബലാദ്ബലീ ॥ 28 ॥
ഗൃഹീതംഭ്രാതരംദൃഷ്ടവാശോണിതാക്ഷോമഹാബലഃ ।
ആജഘാനഗദാഗ്രേണവക്ഷസിദ്വിവിദംതതഃ ॥ 29 ॥
സ ഗദാഭിഹതസ്തേനസംചചാലമഹാബലഃ ।
ഉദ്യതാ ച പുനസ്തസ്യജഹാരദ്വിവിദോഗദാമ് ॥ 30 ॥
തസ്മിന്നംതരേമൈംദോവീരോവാനരയൂഥപഃ ।
യൂപാക്ഷംതാഡയാമാസതലേനോരസിവീര്യവാന് ॥ 31 ॥
തൌശോണിതാക്ഷ്യൂപാക്ഷൌപ്ലവംഗാഭ്യാംതരസ്വിനൌ ।
ചക്രതുസ്സമരേതീവ്രമാകര്ഷോത്പാടനംഭൃശമ് ॥ 32 ॥
ദ്വിവിദശ്ശോണിതാക്ഷംതുവിദദാരനഖൈര്മുഖൈ ।
നിഷ്പിപേഷ ച വേഗേനക്ഷിതാവാവിധ്യവീര്യവാന് ॥ 33 ॥
പാക്ഷമഭിസംകൃദ്ധോ മൈംദോ വാനരയൂഥപഃ ।
പീഡയാമാസബാഹുഭ്യാംസപപാതഹതഃക്ഷിതൌ ॥ 34 ॥
ഹതപ്രവീരാവ്യഥിതാരാക്ഷസേംദ്രചമൂസ്തദാ ।
ജഗാമാഭിമുഖീസാതുകുംഭകര്ണസുതോയതഃ ॥ 35 ॥
ആപതതനീം ച വേഗേനകുംഭസ്താംസാംത്വയച്ചമൂമ് ।
അഥോത്കഷ്ടംമഹാവീര്യൈര്ലബ്ധലക്ഷ്യൈഃപ്ലവംഗമൈഃ ॥ 36 ॥
നിപാതിതമഹാവീരാംദൃഷ്ടവാരക്ഷശ്ചമൂംതതഃ ।
കുംഭഃപ്രചക്രേതേജസ്വീരണേകര്മസുദുഷ്കരമ് ॥ 37 ॥
സ ധനുര്ധന്വിനാംശ്രേഷ്ഠഃപ്രഗൃഹ്യസുസമാഹിതഃ ।
മുമോചാശീവിഷപ്രഖ്യാന്ശരാംദേഹവിദാരണാന് ॥ 38 ॥
സ ധനുര്ധന്വിനാം ശ്രേഷ്ഠഃ പ്രഗൃഹ്യ സുസമാഹിതഃ ।
മുമോചാശീവിഷപ്രഖ്യാഞ്ശരാംദേഹവിദാരണാന് ॥ 39 ॥
ആകര്ണാകൃഷ്ടമുക്തേനജഘാനദ്വിവിദംതദാ ।
തേനഹാടകപുംഖേനപത്രതിണാപത്ത്രവാസസാ ॥ 40 ॥
സഹസാഭിഹതസ്തേനവിപ്രമുക്തപദസ്സ്ഫുരന് ।
നിപപാതാദ്രികൂടാഭോവിഹ്വലന് പ്ലവഗോത്തമഃ ॥ 41 ॥
മംദസ്തുഭ്രാതരംഭഗ്നംദൃഷ്ടവാതത്രമഹാഹവേ ।
ലഭിദുദ്രാവവേഗേനപ്രഗൃഹ്യമഹതീംശിലാമ് ॥ 42 ॥
താംശിലാംതുപ്രചിക്ഷേപരാക്ഷസായമഹാബലഃ ।
ബിഭേദതാംശിലാംകുംഭഃപ്രസന്നൈഃപംചഭിശ്ശരൈഃ ॥ 43 ॥
സംധായചാന്യംസുമുഖംശരമാശീവിഷോപമമ് ।
ആജഘാനമഹാതേജാവക്ഷസിദ്വിവിദാഗ്രജമ് ॥ 44 ॥
സ തുതേനപ്രഹാരേണമൈംദോവാനരയൂഥപഃ ।
മര്മണ്യഭിഹതസ്തേനപപാ ത ഭുവിമൂര്ഛിതഃ ॥ 45 ॥
അംഗദോമാതുലൌദൃഷ്ടവാപഥിതൌതുമഹാബലൌ ।
അഭിദുദ്രാവവേഗേനകുംഭമുദ്യതകാര്മുകമ് ॥ 46 ॥
തമാപതംതംവിവ്യാധകുംഭഃപംചഭിരായസൈഃ ।
ത്രിഭിശ്ചാന്യൈശ്ശിതൈര്ബാണൈര്മാതംഗമിവതോമരൈഃ ॥ 47 ॥
സോഽംഗദംവിവിധൈഭിര്ബാണൈഃകുംഭോവിവ്യാഥവീര്യവാന് ।
അകുംഠധാരൈര്നിശിതൈസ്തീക്ഷ്ണൈഃകനകഭൂഷണൈഃ ॥ 48 ॥
അംഗദഃപ്രതിവിദ്ധാംഗോവാലിപുത്രോ ന കംപതേ ।
ശിലാപാദപവര്ഷാണിതസ്യമൂര്ധ്നിവവര്ഷ ഹ ॥ 49 ॥
സ പ്രചിച്ഛേദതാന് സർവാന് ബിഭേദ ച പുനശ്ശിലാഃ ।
കുംഭകര്ണാത്മജശ്രശീമാന് വാലിപുത്ത്രസമീരിതാന് ॥ 50 ॥
ആപതംതം ച സസംപ്രേക്ഷ്യകുംഭോവാനരയൂഥപമ് ।
ഭ്രുവോർവിവ്യാഥബാണാഭ്യാമുല്കാഭ്യാമിവകുംജരമ് ॥ 51 ॥
തസ്യസുസ്രാവരുധിരംപിഹിതേചാസ്യലോചനേ ।
അംഗദഃപാണിനാനേത്രേപിധായരുധിരോക്ഷിതേ ॥ 52 ॥
സാലമാസന്നമേകേനപരിജഗ്രാഹപാണിവാ ।
സംപീഡ്യരസിചാസ്കംധം കരേണാഭിനിവേശ്യ ച ॥ 53 ॥
കിംചിദഭ്യവനമ്യൈനമുന്മമാഥയഥാഗജഃ ।
തമിംദ്രകേതുപ്രതിമംവൃക്ഷംമംദരസന്നിഭമ് ॥ 54 ॥
സമുത്സൃജംതംവേഗേനപശ്യതാംസർവരക്ഷസാമ് ।
സബിഭേദശിതൈര്ബാണൈസ്സപ്തഭിഃകായഭേദനൈഃ ॥ 55 ॥
അംഗദോവിവ്യധേഽഭീക്ഷണംസസാദചമുമോഹ ച ।
അംഗദംവ്യഥിതംദൃഷ്ടവാസീദംതമിവസാഗരമ് ॥ 56 ॥
ദുരാസദംഹരിശ്രേഷ്ഠംരാമായന്യേന്യവേദയന് ।
രാമസ്തുവ്യഥിതംശ്രുത്വാവാലിപുത്ത്രംരണാജരേ ॥ 57 ॥
വ്യാദിദേശഹരിശ്രേഷ്ഠാന്ജാംബവത്പ്രമുഖാംസ്തതഃ ।
തേതുവാനരശാര്ദൂലാശ്ശ്രുത്വാരാമസ്യശാസനമ് ॥ 58 ॥
അഭിപേതുസ്സുസംകൃദ്ധാഃകുംഭമുദ്യതകാര്മുകമ് ।
തതോദ്രുമശിലാഹസ്താഃകോപസംരക്തലോചനാഃ ॥ 59 ॥
രിരക്ഷിഷംതോഽഭ്യപതന്നംഗദംവാനരര്ഷഭാഃ ।
ജാംബവാംശ്ചസുഷേണശ്ചവേഗദര്ശീ ച വാനരഃ ॥ 60 ॥
കുംഭകര്ണാത്മജംവീരംക്രുദ്ധാസ്സമഭിദുദ്രുവുഃ ।
സമീക്ഷ്യാപതതസ്താംസ്തുവാനരേംദ്രാന് മഹാബലാന് ॥ 61 ॥
ആവവാരശരൌഘേണനഗേനേവജലാശയമ് ।
തസ്യബാണപഥംപ്രാപ്യ ന ശേകുരതിവര്തിതുമ് ॥ 62 ॥
വാനരേംദ്രാമഹാത്മാനോവേലാമിവമഹാദധിഃ ।
താംസ്തുദൃഷ്ടവാഹരിഗണാന് ശരവൃഷ്ടിഭിരര്ദിതാന് ॥ 63 ॥
അംഗദംപൃഷ്ഠതഃകൃത്വാഭ്രാതൃജംപ്ലവഗേശ്വരഃ ।
ഭിദുദ്രാവവേഗേനസുഗ്രീവഃകുംഭമാഹവേ ॥ 64 ॥
ശൈലസാനുചരംനാഗംവേഗവാനിവകേസരീ ।
ഉത്പാട്യ ച മഹാശൈലനശ്വകര്ണാംദവാന്ബഹൂന് ॥ 65 ॥
അന്യാംശ്ചവിവിധാന്വവൃക്ഷാചിക്ഷേപചിമഹാബലഃ ।
താംഛാദയംതീമാകാശംവൃക്ഷവൃഷ്ടിംദുരാസദാമ് ॥ 66 ॥
കുംഭകര്ണാത്മജശ്ശീഘ്രംചിച്ഛേദനിശിതൈശ്ശരൈഃ ।
അഭിലക്ഷേണതീവ്രേണകുംഭേനനിശിതൈശ്ശരൈഃ ॥ 67 ॥
അചിതാസ്തേദ്രുമാരേജുര്യഥാഘോരാഷതഘ്നയഃ ।
ദ്രുമവര്ഷംതുസംഛിന്നംദൃഷ്ടവാകുംഭോനവീര്യവാന് ॥ 68 ॥
വാനരാധിപതിഃ ശീമാന്മഹാസത്ത്വോ ന വിവ്യഥേ ।
നിര്ഭിദ്യമാനസ്സഹസാസഹമാനശ്ചതാന് ശരാന് ॥ 69 ॥
കുംഭസ്യധനുരാക്ഷിപ്യബഭംജേംദ്രധനുഷ്പ്രഭമ് ।
അവഫ്ലുത്യതതശ്ശീഘ്രംകൃത്വാകര്മസുദുഷ്കരമ് ॥ 70 ॥
അബ്രവീത്കുപിതഃകുംഭംഭഗ്നശൃംഗമിവദ്വിപമ് ।
നികുംഭാഗ്രജവീര്യംതേബാണവേഗവദദ്ഭുതമ് ॥ 71 ॥
സന്നതിശ്ചപ്രഭാവശ്ചതവവാരാവണസ്യവാ ।
പ്രഹ്ലാദബലിവൃത്രഘ്നകുഭേരവരുണോപമ ॥ 72 ॥
ഏകസ്ത്വമനുജാതോഽസിപിതരംബലവൃത്തതഃ ।
ത്വാമേവൈകംമഹാബാഹുംചാപഹസ്തമരിംദമമ് ॥ 73 ॥
ത്രിദശാനാതിവര്തംതേജിതേംദ്രിയമിവാധയഃ ।
വിക്രമസ്വമഹാബുദ്ധേ കര്മാണിമമപശ്യതഃ ॥ 74 ॥
വരദാനാപതിതൃവ്യസ്തേസഹതേദേവദാനവാന് ।
കുംഭകര്ണസ്തുവീര്യേണസഹതേ ച സുരാസുരാന് ॥ 75 ॥
തതഃകുംഭസ്തുസുഗ്രീവംബാഹുഭ്യാംജഗൃഹേതദാ ।
ഗജാവിവാഹിതമദൌനിശ്ശ്വസംതൌമുഹുര്മുഹു 76.81 ।
അന്യോന്യഗാത്രഗ്രഥിതൌകര്ഷംതാവിതരേതരമ് ।
സധൂമാംമുഖതോജ്വാലാംവിസൃജംതൌപരിശ്രമാത് ॥ 76 ॥
മഹാവിമര്ദംസമരേമയാസഹതവാദ്ഭുതമ് ।
അദ്യഭൂതാനിപശ്യംതുശക്രശംബരയോരിവ ॥ 77 ॥
കൃതമപ്രതിമംകര്മദര്ശിതംചാസ്ത്രകൌശലമ് ।
പാതിതാഹരിവീരാശ്ചത്വയാവൈഭീമവിക്രമാഃ ॥ 78 ॥
ഉപാലംഭഭയാച്ചാപിനാസിവീരമയാഹതഃ ।
കൃതകര്മപരിശ്രാംതോവിശ്രാംതഃപശ്യമേബലമ് ॥ 79 ॥
തേനസുഗ്രീവവാക്യേനസാവമാനേനമാനിതഃ ।
അഗ്നേരാജ്യാഹുതസ്യേവതേജസ്തസ്യാഭ്യവര്ധത ॥ 80 ॥
തയോഃപാദാഭിഘാതാച്ചനിമഗ്നാചാഭവന്മഹി ।
വ്യാഘൂര്ണിതതരംഗശ്ചചുക്ഷുഭേവരുണാലയഃ ॥ 81 ॥
തതഃകുംഭംസമുത്ക്ഷിപ്യസുഗ്രീവോലവണാംഭസി ।
പാതയാമാസവേഗേനദര്ശയന്നുദധേസ്തലമ് ॥ 82 ॥
തതഃകുംഭനിപാതേനജലരാശിസ്സമുത്ഥിതഃ ।
വ്നിധ്യമംദരസംകാശോവിസസര്പസമംതതഃ ॥ 83 ॥
തതഃകുംഭസ്സമുത്പത്യസുഗ്രീവമഭിപദ്യ ച ।
ആജഘാനോരസിക്രുദ്ധോവജ്രവേഗേനമുഷ്ടിനാ ॥ 84 ॥
തസ്യചചര്മച പുസ്ഫോടബഹുസുസ്രാവശോണിതമ് ।
സ ച മുഷ്ടിര്മഹാവേഗഃപ്രതിജഘ്നേഽസ്ഥിമംഡലേ ॥ 85 ॥
ത്ദാവേഗേനതത്രാസീത്തേജഃപ്രജ്വലിതംമഹത് ।
വജ്രനിഷ്പേഷസംജാതാജ്വാലാമേരോര്യഥാഗിരേഃ ॥ 86 ॥
സ തത്രാഭിഹതസ്തേനസുഗ്രീവോവാനരര്ഷഭഃ ।
മുഷ്ടിംസമ്വര്തയാമാസവജ്രകല്പംമഹാബലഃ ॥ 87 ॥
അര്ചിസ്സഹസ്രവികചരവിമംഡലസപ്രഭമ് ।
സ മുഷ്ടിംപാതയാമാസകുംഭസ്യോരസിവീര്യവാന് ॥ 88 ॥
സ തുതേനപ്രഹാരേണവിഹ്വലോഭൃശതാഡിതഃ ।
നിപപാതതദാകുംഭോഗതാര്ചിരിവപാവകഃ ॥ 89 ॥
അര്ചിഃസഹസ്രവികചം രവിമംഡലസപ്രഭമ് ।
സ മുഷ്ടിം പാതയാമാസ കുംഭസ്യോരസി വീര്യവാന് ॥ 90 ॥
കുംഭസ്യപതതോരൂപംഭഗ്നസ്യോരസിമുഷ്ടീനാ ।
ബഭൌരുദ്രാഭിപന്നസ്യയഥാരൂപംഗവാംപതേഃ ॥ 91 ॥
തസ്മിന്ഹതേഭീമപരാക്രമേണപ്ലവംഗമാനാമൃഷഭേണയുദ്ധേ ।
മഹീസശൈലാസവനാചചാലഭയം ച രക്ഷാംസ്യധികംവിവേശ ॥ 92 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാംഡേ ഷട്സപ്തതിതമസ്സര്ഗഃ ॥
