ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ ദ്വിപംചാശസ്സര്ഗഃ ।
പ്രഭാതായാം തു ശർവര്യാം പൃഥുവക്ഷാ മഹായശാഃ ।
ഉവാച രാമഃ സൌമിത്രിം ലക്ഷ്മണം ശുഭലക്ഷണമ് ॥ 1 ॥
ഭാസ്കരോദയകാലോഽയം ഗതാ ഭഗവതീ നിശാ ।
അസൌ സുകൃഷ്ണോ വിഹഗഃ കോകിലസ്താത കൂജതി ॥ 2 ॥
ബര്ഹിണാനാം ച നിര്ഘോഷഃ ശ്രൂയതേ നദതാം വനേ ।
തരാമ ജാഹ്നവീം സൌമ്യ ശീഘ്രഗാം സാഗരംഗമാമ് ॥ 3 ॥
വിജ്ഞായ രാമസ്യ വചഃ സൌമിത്രിര്മിത്രനംദനഃ ।
ഗുഹമാമംത്ര്യ സൂതം ച സോഽതിഷ്ഠദ്ഭ്രാതുരഗ്രതഃ ॥ 4 ॥
സ തു രാമസ്യ വചനം നിശമ്യ പ്രതിഗൃഹ്യ ച ।
സ്ഥപതിസ്തൂര്ണമാഹൂയ സചിവാനിദമബ്രവീത് ॥ 5 ॥
അസ്യ വാഹനസംയുക്താം കര്ണഗ്രാഹവതീം ശുഭാമ് ।
സുപ്രതാരാം ദൃഢാം തീര്ഥേ ശീഘ്രം നാവമുപാഹര ॥ 6 ॥
തം നിശമ്യ സമാദേശം ഗുഹാമാത്യഗണോ മഹാന് ।
ഉപോഹ്യ രുചിരാം നാവം ഗുഹായ പ്രത്യവേദയത് ॥ 7 ॥
തതഃ സ പ്രാംജലിര്ഭൂത്വാ ഗുഹോ രാഘവമബ്രവീത് ।
ഉപസ്ഥിതേയം നൌര്ദേവ ഭൂയഃ കിം കരവാണി തേ ॥ 8 ॥
തവാമരസുതപ്രഖ്യ തര്തും സാഗരഗാം നദീമ് ।
നൌരിയം പുരുഷവ്യാഘ്ര താം ത്വമാരോഹ സുവ്രത ॥ 9 ॥
അഥോവാച മഹാതേജാ രാമോ ഗുഹമിദം വചഃ ।
കൃതകാമോഽസ്മി ഭവതാ ശീഘ്രമാരോപ്യതാമിതി ॥ 10 ॥
തതഃ കലാപാന് സന്നഹ്യ ഖഡ്ഗൌ ബധ്വാ ച ധന്വിനൌ ।
ജഗ്മതുര്യേന തൌ ഗംഗാം സീതയാ സഹ രാഘവൌ ॥ 11 ॥
രാമമേവ തു ധര്മജ്ഞമുപഗമ്യ വിനീതവത് ।
കിമഹം കരവാണീതി സൂതഃ പ്രാംജലിരബ്രവീത് ॥ 12 ॥
തതോഽബ്രവീദ്ദാശരഥിഃ സുമംത്രം സ്പൃശന് കരേണോത്തമദക്ഷിണേന ।
സുമംത്ര ശീഘ്രം പുനരേവ യാഹി രാജ്ഞഃ സകാശേ ഭവ ചാപ്രമത്തഃ ॥ 13 ॥
നിവര്തസ്വേത്യുവാചൈവ ഹ്യേതാവദ്ധി കൃതം മമ ।
രഥം വിഹായ പദ്ഭ്യാം തു ഗമിഷ്യാമി മഹാവനമ് ॥ 14 ॥
ആത്മാനം ത്വഭ്യനുജ്ഞാതമവേക്ഷ്യാര്തഃ സ സാരഥിഃ ।
സുമംത്രഃ പുരുഷവ്യാഘ്രമൈക്ഷ്വാകമിദമബ്രവീത് ॥ 15 ॥
നാതിക്രാംതമിദം ലോകേ പുരുഷേണേഹ കേനചിത് ।
തവ സഭ്രാതൃഭാര്യസ്യ വാസഃ പ്രാകൃതവദ്വനേ ॥ 16 ॥
ന മന്യേ ബ്രഹ്മചര്യേഽസ്തി സ്വധീതേ വാ ഫലോദയഃ ।
മാര്ദവാര്ജവയോർവാപി ത്വാം ചേദ്വ്യസനമാഗതമ് ॥ 17 ॥
സഹ രാഘവ വൈദേഹ്യാ ഭ്രാത്രാ ചൈവ വനേ വസന് ।
ത്വം ഗതിം പ്രാപ്സ്യസേ വീര ത്രീന് ലോകാംസ്തു ജയന്നിവ ॥ 18 ॥
വയം ഖലു ഹതാ രാമ യേ ത്വയാപ്യുപവംചിതാഃ ।
കൈകേയ്യാ വശമേഷ്യാമഃ പാപായാ ദുഃഖഭാഗിനഃ ॥ 19 ॥
ഇതി ബ്രുവന്നാത്മസമം സുമംത്രഃ സാരഥിസ്തദാ ।
ദൃഷ്ട്വാ ദൂരഗതം രാമം ദുഃഖാര്തോ രുരുദേ ചിരമ് ॥ 20 ॥
തതസ്തു വിഗതേ ബാഷ്പേ സൂതം സ്പൃഷ്ടോദകം ശുചിമ് ।
രാമസ്തു മധുരം വാക്യം പുനഃ പുനരുവാച തമ് ॥ 21 ॥
ഇക്ഷ്വാകൂണാം ത്വയാ തുല്യം സുഹൃദം നോപലക്ഷയേ ।
യഥാ ദശരഥോ രാജാ മാം ന ശോചേത്തഥാ കുരു ॥ 22 ॥
ശോകോപഹതചേതാശ്ച വൃദ്ധശ്ച ജഗതീപതിഃ ।
കാമഭാവാവസന്നശ്ച തസ്മാദേതദ്ബ്രവീമി തേ ॥ 23 ॥
യദ്യദാജ്ഞാപയേത്കിംചിത്സ മഹാത്മാ മഹീപതിഃ ।
കൈകേയ്യാഃ പ്രിയകാമാര്ഥം കാര്യം തദവികാംക്ഷയാ ॥ 24 ॥
ഏതദര്ഥം ഹി രാജ്യാനി പ്രശാസതി നരേശ്വരാഃ ।
യദേഷാം സർവകൃത്യേഷു മനോ ന പ്രതിഹന്യതേ ॥ 25 ॥
യദ്യഥാ സ മഹാരാജോ നാലീകമധിഗച്ഛതി ।
ന ച താമ്യതി ദുഃഖേന സുമംത്ര കുരു തത്തഥാ ॥ 26 ॥
അദൃഷ്ടദുഃഖം രാജാനം വൃദ്ധമാര്യം ജിതേംദ്രിയമ് ।
ബ്രൂയാസ്ത്വമഭിവാദ്യൈവ മമ ഹേതോരിദം വചഃ ॥ 27 ॥
നൈവാഹമനുശോചാമി ലക്ഷ്മണോ ന ച മൈഥിലീ ।
അയോധ്യായാശ്ച്യുതാശ്ചേതി വനേ വത്സ്യാമഹേതി ച ॥ 28 ॥
ചതുര്ദശസു വര്ഷേഷു നിവൃത്തേഷു പുനഃ പുനഃ ।
ലക്ഷ്മണം മാം ച സീതാം ച ദ്രക്ഷ്യസേ ക്ഷിപ്രമാഗതാന് ॥ 29 ॥
ഏവമുക്ത്വാ തു രാജാനം മാതരം ച സുമംത്ര മേ ।
അന്യാശ്ച ദേവീസ്സഹിതാഃ കൈകേയീം ച പുനഃ പുനഃ ॥ 30 ॥
ആരോഗ്യം ബ്രൂഹി കൌശല്യാമഥ പാദാഭിവംദനമ് ।
സീതായാ മമ ചാഽഽര്യസ്യ വചനാല്ലക്ഷ്മണസ്യ ച ॥ 31 ॥
ബ്രൂയാശ്ച ഹി മഹാരാജം ഭരതം ക്ഷിപ്രമാനയ ।
ആഗതശ്ചാപി ഭരതഃ സ്ഥാപ്യോ നൃപമതേ പദേ ॥ 32 ॥
ഭരതം ച പരിഷ്വജ്യ യൌവരാജ്യേഽഭിഷിച്യ ച ।
അസ്മത്സംതാപജം ദുഃഖം ന ത്വാമഭിഭവിഷ്യതി ॥ 33 ॥
ഭരതശ്ചാപി വക്തവ്യോ യഥാ രാജനി വര്തസേ ।
തഥാ മാതൃഷു വര്തേഥാഃ സർവാസ്വേവാവിശേഷതഃ ॥ 34 ॥
താതസ്യ പ്രിയകാമേന യൌവരാജ്യമപേക്ഷതാ ।
ലോകയോരുഭയോഃ ശക്യം ത്വയാ യത്സുഖമേധിതുമ് ॥ 35 ॥
നിവര്ത്യമാനോ രാമേണ സുമംത്രഃ ശോകകര്ശിതഃ ।
തത്സർവം വചനം ശ്രുത്വാ സ്നേഹാത്കാകുത്സ്ഥമബ്രവീത് ॥ 36 ॥
യദഹം നോപചാരേണ ബ്രൂയാം സ്നേഹാദവിക്ലബഃ ।
ഭക്തിമാനിതി തത്താവദ്വാക്യം ത്വം ക്ഷംതുമര്ഹസി ॥ 37 ॥
കഥം ഹി ത്വദ്വിഹീനോഽഹം പ്രതിയാസ്യാമി താം പുരീമ് ।
തവ താവദ്വിയോഗേന പുത്രശോകാകുലാമിവ ॥ 38 ॥
സരാമമപി താവന്മേ രഥം ദൃഷ്ട്വാ തദാ ജനഃ ।
വിനാ രാമം രഥം ദൃഷ്ട്വാ വിദീര്യേതാപി സാ പുരീ ॥ 39 ॥
ദൈന്യം ഹി നഗരീ ഗച്ഛേദ്ദൃഷ്ട്വാ ശൂന്യമിമം രഥമ് ।
സൂതാവശേഷം സ്വം സൈന്യം ഹതവീരമിവാഽഹവേ ॥ 40 ॥
ദൂരേഽപി നിവസംതം ത്വാം മാനസേനാഗ്രതഃ സ്ഥിതമ് ।
ചിംതയംതോഽദ്യ നൂനം ത്വാം നിരാഹാരാഃ കൃതാഃ പ്രജാഃ ॥ 41 ॥
ദൃഷ്ടം തദ്ധി ത്വയാ രാമ യാദൃശം ത്വത്പ്രവാസനേ ।
പ്രജാനാം സംകുലം വൃത്തം ത്വച്ഛോകക്ലാംതചേതസാമ് ॥ 42 ॥
ആര്തനാദോ ഹി യഃ പൌരൈര്മുക്തസ്ത്വദ്വിപ്രവാസനേ ।
സരഥം മാം നിശാമ്യൈവ കുര്യുഃ ശതഗുണം തതഃ ॥ 43 ॥
അഹം കിം ചാപി വക്ഷ്യാമി ദേവീം തവ സുതോ മയാ ।
നീതോഽസൌ മാതുലകുലം സംതാപം മാ കൃഥാ ഇതി ॥ 44 ॥
അസത്യമപി നൈവാഹം ബ്രൂയാം വചനമീദൃശമ് ।
കഥമപ്രിയമേവാഹം ബ്രൂയാം സത്യമിദം വചഃ ॥ 45 ॥
മമ താവന്നിയോഗസ്ഥാസ്ത്വദ്ബംധുജനവാഹിനഃ ।
കഥം രഥം ത്വയാ ഹീനം പ്രവക്ഷ്യംതി ഹയോത്തമാഃ ॥ 46 ॥
തന്ന ശക്ഷ്യാമ്യഹം ഗംതുമയോധ്യാം ത്വദൃതേഽനഘ ।
വനവാസാനുയാനായ മാമനുജ്ഞാതുമര്ഹസി ॥ 47 ॥
യദി മേ യാചമാനസ്യ ത്യാഗമേവ കരിഷ്യസി ।
സരഥോഽഗ്നിം പ്രവേക്ഷ്യാമി ത്യക്തമാത്ര ഇഹ ത്വയാ ॥ 48 ॥
ഭവിഷ്യംതി വനേ യാനി തപോവിഘ്നകരാണി തേ ।
രഥേന പ്രതിബാധിഷ്യേ താനി സത്ത്വാനി രാഘവ ॥ 49 ॥
ത്വത്കൃതേ ന മയാഽവാപ്തം രഥചര്യാകൃതം സുഖമ് ।
ആശംസേ ത്വത്കൃതേ നാഹം വനവാസകൃതം സുഖമ് ॥ 50 ॥
പ്രസീദേച്ഛാമി തേഽരണ്യേ ഭവിതും പ്രത്യനംതരഃ ।
പ്രീത്യാഽഭിഹിതമിച്ഛാമി ഭവ മേ പ്രത്യനംതരഃ ॥ 51 ॥
ഇമേ ചാപി ഹയാ വീര യദി തേ വനവാസിനഃ ।
പരിചര്യാം കരിഷ്യംതി പ്രാപ്സ്യംതി പരമാം ഗതിമ് ॥ 52 ॥
തവ ശുശ്രൂഷണം മൂര്ധ്നാ കരിഷ്യാമി വനേ വസന് ।
അയോധ്യാം ദേവലോകം വാ സർവഥാ പ്രജഹാമ്യഹമ് ॥ 53 ॥
ന ഹി ശക്യാ പ്രവേഷ്ടും സാ മയാഽയോധ്യാ ത്വയാ വിനാ ।
രാജധാനീ മഹേംദ്രസ്യ യഥാ ദുഷ്കൃതകര്മണാ ॥ 54 ॥
വനവാസേ ക്ഷയം പ്രാപ്തേ മമൈഷ ഹി മനോരഥഃ ।
യദനേന രഥേനൈവ ത്വാം വഹേയം പുരീം പുനഃ ॥ 55 ॥
ചതുര്ദശ ഹി വര്ഷാണി സഹിതസ്യ ത്വയാ വനേ ।
ക്ഷണഭൂതാനി യാസ്യംതി ശതസംഖ്യാന്യതോഽന്യഥാ ॥ 56 ॥
ഭൃത്യവത്സല തിഷ്ഠംതം ഭര്തൃപുത്രഗതേ പഥി ।
ഭക്തം ഭൃത്യം സ്ഥിതം സ്ഥിത്യാം ത്വം ന മാം ഹാതുമര്ഹസി ॥ 57 ॥
ഏവം ബഹുവിധം ദീനം യാചമാനം പുനഃ പുനഃ ।
രാമോ ഭൃത്യാനുകംപീ തു സുമംത്രമിദമബ്രവീത് ॥ 58 ॥
ജാനാമി പരമാം ഭക്തിം മയി തേ ഭര്തൃവത്സല ।
ശൃണു ചാപി യദര്ഥം ത്വാം പ്രേഷയാമി പുരീമിതഃ ॥ 59 ॥
നഗരീം ത്വാം ഗതം ദൃഷ്ട്വാ ജനനീ മേ യവീയസീ ।
കൈകേയീ പ്രത്യയം ഗച്ഛേദിതി രാമോ വനം ഗതഃ ॥ 60 ॥
പരിതുഷ്ടാ ഹി സാ ദേവീ വനവാസം ഗതേ മയി ।
രാജാനം നാതിശംകേത 'മിഥ്യാവാദീ'തി ധാര്മികമ് ॥ 61 ॥
ഏഷ മേ പ്രഥമഃ കല്പോ യദംബാ മേ യവീയസീ ।
ഭരതാരക്ഷിതം സ്ഫീതം പുത്രരാജ്യമവാപ്നുയാത് ॥ 62 ॥
മമ പ്രിയാര്ഥം രാജ്ഞശ്ച സരഥസ്ത്വം പുരീം വ്രജ ।
സംദിഷ്ടശ്ചാസി യാനര്ഥാംസ്താം സ്താന് ബ്രൂയാസ്തഥാ തഥാ ॥ 63 ॥
ഇത്യുക്ത്വാ വചനം സൂതം സാംത്വയിത്വാ പുനഃ പുനഃ ।
ഗുഹം വചനമക്ലീബോ രാമോ ഹേതുമദബ്രവീത് ॥ 64 ॥
നേദാനീം ഗുഹ യോഗ്യോഽയം വാസോ മേ സജനേ വനേ ।
ആവശ്യം ഹ്യാശ്രമേ വാസഃ കര്തവ്യസ്തദ്ഗതോ വിധിഃ ॥ 65 ॥
സോഽഹം ഗൃഹീത്വാ നിയമം തപസ്വി ജനഭൂഷണമ് ।
ഹിതകാമഃ പിതുര്ഭൂയഃ സീതായാ ലക്ഷ്മണസ്യ ച ॥ 66 ॥
ജടാഃ കൃത്വാ ഗമിഷ്യാമി ന്യഗ്രോധക്ഷീരമാനയ ।
തത് ക്ഷീരം രാജപുത്രായ ഗുഹഃ ക്ഷിപ്രമുപാഹരത് ॥ 67 ॥
ലക്ഷ്മണസ്യാത്മനശ്ചൈവ രാമസ്തേനാകരോജ്ജടാഃ ।
ദീര്ഘബാഹുര്നരവ്യാഘ്രോ ജടിലത്വമധാരയത് ॥ 68 ॥
തൌ തദാ ചീരവസനൌ ജടാമംഡലധാരിണൌ ।
ആശോഭേതാമൃഷിസമൌ ഭ്രാതരൌ രാമലക്ഷ്മണൌ ॥ 69 ॥
തതോ വൈഖാനസം മാര്ഗമാസ്ഥിതഃ സഹ ലക്ഷ്മണഃ ।
വ്രതമാദിഷ്ടവാന് രാമഃ സഖായം ഗുഹമബ്രവീത് ॥ 70 ॥
അപ്രമത്തോ ബലേ കോശേ ദുര്ഗേ ജനപദേ തഥാ ।
ഭവേഥാ ഗുഹ രാജ്യം ഹി ദുരാരക്ഷതമം മതമ് ॥ 71 ॥
തതസ്തം സമനുജ്ഞായ ഗുഹമിക്ഷ്വാകുനംദനഃ ।
ജഗാമ തൂര്ണമവ്യഗ്രഃ സഭാര്യഃ സഹ ലക്ഷ്മണഃ ॥ 72 ॥
സ തു ദൃഷ്ട്വാ നദീതീരേ നാവമിക്ഷ്വാകുനംദനഃ ।
തിതീര്ഷുഃ ശീഘ്രഗാം ഗംഗാമിദം ലക്ഷ്മണമബ്രവീത് ॥ 73 ॥
ആരോഹ ത്വം നരവ്യാഘ്ര സ്ഥിതാം നാവമിമാം ശനൈഃ ।
സീതാം ചാരോപയാന്വക്ഷം പരിഗൃഹ്യ മനസ്വിനീമ് ॥ 74 ॥
സ ഭ്രാതുഃ ശാസനം ശ്രുത്വാ സർവമപ്രതികൂലയന് ।
ആരോപ്യ മൈഥിലീം പൂർവമാരുരോഹാഽഽത്മവാം സ്തതഃ ॥ 75 ॥
അഥാരുരോഹ തേജസ്വീ സ്വയം ലക്ഷ്മണപൂർവജഃ ।
തതോ നിഷാദാധിപതിര്ഗുഹോ ജ്ഞാതീനചോദയത് ॥ 76 ॥
രാഘവോഽപി മഹാതേജാ നാവമാരുഹ്യ താം തതഃ ।
ബ്രഹ്മവത് ക്ഷത്രവച്ചൈവ ജജാപ ഹിതമാത്മനഃ ॥ 77 ॥
ആചമ്യ ച യഥാശാസ്ത്രം നദീം താം സഹ സീതയാ ।
പ്രാണമത്പ്രീതിസംഹൃഷ്ടോ ലക്ഷ്മണശ്ചാമിതപ്രഭഃ ॥ 78 ॥
അനുജ്ഞായ സുമംത്രം ച സബലം ചൈവ തം ഗുഹമ് ।
ആസ്ഥായ നാവം രാമസ്തു ചോദയാമാസ നാവികാന് ॥ 79 ॥
തതസ്തൈശ്ചോദിതാ സാ നൌഃ കര്ണധാരസമാഹിതാ ।
ശുഭസ്ഫ്യവേഗാഭിഹതാ ശീഘ്രം സലിലമത്യഗാത് ॥ 80 ॥
. ।
മധ്യം തു സമനുപ്രാപ്യ ഭാഗീരഥ്യാസ്ത്വനിംദിതാ ।
വൈദേഹീ പ്രാംജലിര്ഭൂത്വാ താം നദീമിദമബ്രവീത് ॥ 81 ॥
പുത്രോ ദശരഥസ്യായം മഹാരാജസ്യ ധീമതഃ ।
നിദേശം പാരയിത്വേമം ഗംഗേ ത്വദഭിരക്ഷിതഃ ॥ 82 ॥
ചതുര്ദശ ഹി വര്ഷാണി സമഗ്രാണ്യുഷ്യ കാനനേ ।
ഭ്രാത്രാ സഹ മയാ ചൈവ പുനഃ പ്രത്യാഗമിഷ്യതി ॥ 83 ॥
തതസ്ത്വാം ദേവി സുഭഗേ ക്ഷേമേണ പുനരാഗതാ ।
യക്ഷ്യേ പ്രമുദിതാ ഗംഗേ സർവകാമസമൃദ്ധിനീ ॥ 84 ॥
ത്വം ഹി ത്രിപഥഗാ ദേവി ബ്രഹ്മലോകം സമീക്ഷസേ ।
ഭാര്യാ ചോദധിരാജസ്യ ലോകേഽസ്മിന് സംപ്രദൃശ്യസേ ॥ 85 ॥
സാ ത്വാം ദേവി നമസ്യാമി പ്രശംസാമി ച ശോഭനേ ।
പ്രാപ്തരാജ്യേ നരവ്യാഘ്രേ ശിവേന പുനരാഗതേ ॥ 86 ॥
ഗവാം ശതസഹസ്രാണി വസ്ത്രാണ്യന്നം ച പേശലമ് ।
ബ്രാഹ്മണേഭ്യഃ പ്രദാസ്യാമി തവ പ്രിയചികീര്ഷയാ ॥ 87 ॥
സുരാഘടസഹസ്രേണ മാംസഭൂതൌദനേന ച ।
യക്ഷ്യേ ത്വാം പ്രയതാ ദേവി പുരീം പുനരുപാഗതാ ॥ 88 ॥
യാനി ത്വത്തീരവാസീനി ദൈവതാനി ച സംതി ഹി ।
താനി സർവാണി യക്ഷ്യാമി തീര്ഥാന്യായതനാനി ച ॥ 89 ॥
പുനരേവ മഹാബാഹുര്മയാ ഭ്രാത്രാ ച സംഗതഃ ।
അയോധ്യാം വനവാസാത്തു പ്രവിശത്വനഘോഽനഘേ ॥ 90 ॥
തഥാ സംഭാഷമാണാ സാ സീതാ ഗംഗാമനിംദിതാ ।
ദക്ഷിണാ ദക്ഷിണം തീരം ക്ഷിപ്രമേവാഭ്യുപാഗമത് ॥ 91 ॥
തീരം തു സമനുപ്രാപ്യ നാവം ഹിത്വാ നരര്ഷഭഃ ।
പ്രാതിഷ്ഠത സഹ ഭ്രാത്രാ വൈദേഹ്യാ ച പരംതപഃ ॥ 92 ॥
അഥാബ്രവീന്മഹാബാഹുഃ സുമിത്രാനംദവര്ധനമ് ।
ഭവ സംരക്ഷണാര്ഥായ സജനേ വിജനേഽപി വാ ॥ 93 ॥
അവശ്യം രക്ഷണം കാര്യമദൃഷ്ടേ വിജനേ വനേ ।
അഗ്രതോ ഗച്ഛ സൌമിത്രേ സീതാ ത്വാമനുഗച്ഛതു ॥ 94 ॥
പൃഷ്ഠതോഽഹം ഗമിഷ്യാമി ത്വാം ച സീതാം ച പാലയന് ।
അന്യോന്യസ്യേഹ നോ രക്ഷാ കര്തവ്യാ പുരുഷര്ഷഭ ॥ 95 ॥
ന ഹി താവദതിക്രാംതാ സുകരാ കാചന ക്രിയാ ।
അദ്യ ദുഃഖം തു വൈദേഹീ വനവാസസ്യ വേത്സ്യതി ॥ 96 ॥
പ്രണഷ്ടജനസംബാധം ക്ഷേത്രാരാമവിവര്ജിതമ് ।
വിഷമം ച പ്രപാതം ച വനമദ്യ പ്രവേക്ഷ്യതി ॥ 97 ॥
ശ്രുത്വാ രാമസ്യ വചനം പ്രതസ്ഥേ ലക്ഷ്മണോഽഗ്രതഃ ।
അനംതരം ച സീതായാ രാഘവോ രഘുനംദനഃ ॥ 98 ॥
ഗതം തു ഗംഗാപരപാരമാശു രാമം സുമംത്രഃ പ്രതതം നിരീക്ഷ്യ ।
അധ്വപ്രകര്ഷാദ്വിനിവൃത്തദൃഷ്ടി ര്മുമോച ബാഷ്പം വ്യഥിത സ്തപസ്വീ ॥ 99 ॥
സ ലോകപാലപ്രതിമപ്രഭാവവാം സ്തീര്ത്വാ മഹാത്മാ വരദോ മഹാനദീമ് ।
തതഃ സമൃദ്ധാന് ശുഭസസ്യമാലിനഃ ക്രമേണ വത്സാന് മുദിതാനുപാഗമത് ॥ 100 ॥
തൌ തത്ര ഹത്വാ ചതുരോ മഹാമൃഗാന് വരാഹമൃശ്യം പൃഷതം മഹാരുരുമ് ।
ആദായ മേധ്യം ത്വരിതം ബുഭുക്ഷിതൌ വാസായ കാലേ യയതുർവനസ്പതിമ് ॥ 101 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ ദ്വിപംചാശസ്സര്ഗഃ ॥
