ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ ത്രിസപ്തതിതമസ്സര്ഗഃ ।
സശ്രൂത്വാ തു പിതരം വൃത്തം ഭ്രാതരൌ ച വിവാസിതൌ ।
ഭരതോ ദുഃഖസംതപ്ത ഇദം വചനമബ്രവീത് ॥ 1 ॥
കിം നു കാര്യം ഹതസ്യേഹ മമ രാജ്യേന ശോചതഃ ।
വിഹീനസ്യാഥ പിത്രാ ച ഭ്രാത്രാ പിതൃസമേന ച ॥ 2 ॥
ദുഃഖേ മേ ദുഃഖമകരോർവ്രണേ ക്ഷാരമിവാദധാഃ ।
രാജാനം പ്രേതഭാവസ്ഥം കൃത്വാ രാമം ച താപസമ് ॥ 3 ॥
കുലസ്യ ത്വമഭാവായ കാലരാത്രിരിവാഽഗതാ ।
അംഗാരമുപഗൂഹ്യ സ്മ പിതാ മേ നാവബുദ്ധവാന് ॥ 4 ॥
മൃത്യുമാപാദിതോ പിതാ ത്വയാ മേ പാപദര്ശിനി ।
സുഖം പരിഹൃതം മോഹാത്കുലേഽസ്മിന്കുലപാംസനി ॥ 5 ॥
ത്വാം പ്രാപ്യ ഹി പിതാ മേഽദ്യ സത്യസംധോ മഹായശാഃ ।
തീവ്രദുഃഖാഭിസംതപ്തോ വൃത്തോ ദശരഥോ നൃപഃ ॥ 6 ॥
വിനാശിതോ മഹാരാജഃ പിതാ മേ ധര്മവത്സലഃ ।
കസ്മാത്പ്രവ്രാജിതോ രാമഃ കസ്മാദേവ വനം ഗതഃ ॥ 7 ॥
കൌസല്യാ ച സുമിത്രാ ച പുത്രശോകാഭിപീഡിതേ ।
ദുഷ്കരം യദി ജീവേതാം പ്രാപ്യ ത്വാം ജനനീം മമ ॥ 8 ॥
നനുത്വാര്യോഽപി ധര്മാത്മാ ത്വയി വൃതിമനുത്തമാമ് ।
വര്തതേ ഗുരുവൃത്തിജ്ഞോ യഥാ മാതരി വര്തതേ ॥ 9 ॥
തസ്യാഃ പുത്രം കൃതാഽത്മാനം ചീരവല്കലവാസസമ് ।
പ്രസ്ഥാപ്യ വനവാസായ കഥം പാപേ ന ശോചസി ॥ 10 ॥
അപാപദര്ശനം ശൂരം കൃതാത്മാനം യശസ്വിനമ് ।
പ്രവ്രാജ്യ ചീരവസനം കിന്നു പശ്യസി കാരണമ് ॥ 11 ॥
ലുബ്ധായാ വിദിതോ മന്യേ ന തേഽഹം രാഘവം പ്രതി ।
തഥാഹ്യനര്ധോ രാജ്യാര്ഥം ത്വയാഽനീതോ മഹാനയമ് ॥ 12 ॥
അഹം ഹി പുരുഷവ്യാഘ്രാവപശ്യന്രാമലക്ഷ്മണൌ ।
കേന ശക്തിപ്രഭാവേന രാജ്യം രക്ഷിതുമുത്സഹേ ॥ 13 ॥
തം ഹി നിത്യം മഹാരാജോ ബലവംതം മഹാബലഃ ।
ഉപാശ്രിതോഽഭൂദ്ധര്മാത്മാ മേരുര്മേരുവനം യഥാ ॥ 14 ॥
സോഽഹം കഥമിമം ഭാരം മഹാധുര്യസമുദ്ധൃതമ് ।
ദമ്യോധുരമിവാഽഽസാദ്യ വഹേയം കേനചൌജസാ ॥ 15 ॥
അഥവാ മേ ഭവേച്ഛക്തിര്യോഗൈര്ബുദ്ധിബലേന വാ ।
സകാമാം ന കരിഷ്യാമി ത്വാമഹം പുത്രഗര്ധിനീമ് ॥ 16 ॥
ന മേ വികാംക്ഷാ ജായേത ത്യക്തും ത്വാം പാപനിശ്ചയാമ് ।
യദി രാമസ്യ നാവേക്ഷാ ത്വയി സ്യാന്മാതൃവത്സദാ ॥ 17 ॥
ഉത്പന്നാതു കഥം ബുദ്ധിസ്തവേയം പാപദര്ശിനി ।
സാധുചാരിത്രവിഭ്രഷ്ടേ പൂർവേഷാം നോ വിഗര്ഹിതാ ॥ 18 ॥
അസ്മിന്കുലേ ഹി പൂർവേഷാം ജ്യേഷ്ഠോ രാജ്യേഽഭിഷിച്യതേ ।
അപരേ ഭ്രാതരസ്തസ്മിന്പ്രവര്തംതേ സമാഹിതാഃ ॥ 19 ॥
ന ഹി മന്യേ നൃശംസേ ത്വം രാജധര്മമവേക്ഷസേ ।
ഗതിം വാ ന വിജാനാസി രാജവൃത്തസ്യ ശാശ്വതീമ് ॥ 20 ॥
സതതം രാജവൃത്തേ ഹി ജ്യേഷ്ഠോ രാജ്യേഽഭിഷിച്യതേ ।
രാജ്ഞാമേതത്സമം തത്സ്യാദിക്ഷ്വാകൂണാം വിശേഷതഃ ॥ 21 ॥
തേഷാം ധര്മൈകരക്ഷാണാം കുലചാരിത്രശോഭിനാമ് ।
അദ്യ ചാരിത്രശൌംഡീര്യം ത്വാം പ്രാപ്യ വിനിവര്തിതമ് ॥ 22 ॥
തവാപി സുമഹാഭാഗാ ജനേംദ്രാഃ കുലപൂർവഗാഃ ।
ബുദ്ധേര്മോഹഃ കഥമയം സംഭൂതസ്ത്വയി ഗര്ഹിതഃ ॥ 23 ॥
ന തു കാമം കരിഷ്യാമി തവാഽഹം പാപനിശ്ചയേ ।
ത്വയാ വ്യസനമാരബ്ധം ജീവിതാംതകരം മമ ॥ 24 ॥
ഏഷത്വിദാനീമേവാഹമപ്രിയാര്ഥം തവാനഘമ് ।
നിവര്തയിഷ്യാമി വനാദ്ഭ്രാതരം സ്വജനപ്രിയമ് ॥ 25 ॥
നിവര്തയിത്വാ രാമം ച തസ്യാഹം ദീപ്തതേജസഃ ।
ദാസഭൂതോ ഭവിഷ്യാമി സുസ്ഥിരേണാംതരാത്മനാ ॥ 26 ॥
ഇത്യേവമുക്ത്വാ ഭരതോ മഹാത്മാ പ്രിയേതരൈർവാക്യഗണൈസ്തുദംസ്താമ് ।
ശോകാതുരശ്ചാപി നനാദ ഭൂയഃ സിംഹോ യഥാ പർവതഗഹ്വരസ്ഥഃ ॥ 27 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ ത്രിസപ്തതിതമസ്സര്ഗഃ ॥
