ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാംഡമ് ।
അഥ ത്രിസപ്തതിതമസ്സര്ഗഃ ।
തതോഹതാന്രാക്ഷസപുംഗവാംസ്താന് ദേവാംതകാദിത്രിശിരോതികായാന് ।
രക്ഷോഗണാസ്തത്രഹതാവശിഷ്ടാസ്തേരാവണായത്വരിതാശ്ശശംസുഃ ॥ 1 ॥
തതോഹതാംസ്താന് സഹസാനിശമ്യരാജാമുമോഹപരിപ്ലുതാക്ഷഃ ।
പുത്രക്ഷയംഭ്രാതൃവധം ച ഘോരംവിചിംത്യരാജാവിപുലംപ്രദധ്യൌ ॥ 2 ॥
തതസ്തുരാജാനമുദീക്ഷ്യദീനംശോകാര്ണവേസംപരിപുപ്ലുവാനമ് ।
രഥര്ഷഭോരാക്ഷസരാജസൂനുസ്തമിംദ്രജിദ്വാക്യമിദംബഭാഷേ ॥ 3 ॥
ന താത മോഹംപരിഗംതുമര്ഹസിയത്രേംദ്രജിജജീവതിരാക്ഷസേംദ്ര ।
നേംദ്രാരിബാണാഭിഹതോഹികശ്ചിത്പ്രാണാന് സമര്ഥസ്സമരേഽഭിപാതുമ് ॥ 4 ॥
പശ്യാദ്യരാമംസഹലക്ഷ്മണേനമദ്ബാണനിര്ഭിന്നവികീര്ണദേഹമ് ।
ഗതായുഷംഭൂമിതലേശയാനംശിതൈശ്ശരൈരാചിതസർവഗാത്രമ് ॥ 5 ॥
ഇമാംപ്രതിജ്ഞാംശൃണുശക്രശത്രോഃസുനിശ്ചിതാംപൌരുഷദൈവയുക്താമ് ।
അദ്യൈവരാമംസഹലക്ഷ്മണേനസംതര്പയിഷ്യാമിശരൈരമോഘൈഃ ॥ 6 ॥
അദ്യേംദ്രവൈവസ്വതവിഷ്ണുമിത്രസാധ്യാശ്ചവൈശ്വാനരചംദ്രസൂര്യാഃ ।
ദ്രക്ഷ്യംതുമേവിക്രമമപ്രമേയംവിഷ്ണോരിവോഗ്രംബലിയജ്ഞവാടേ ॥ 7 ॥
സ ഏവമുക്ത്വാത്രിദശേംദ്രശത്രുരാപൃച്ഛയരാജാനമദീനസത്ത്വഃ ।
സമാരുരോഹാനിതുല്യവേഗംരഥംഖരശ്രേഷ്ഠസമാധിയുക്തമ് ॥ 8 ॥
തമാസ്ഥായമഹാതേജാരഥംഹരിരഥോപമമ് ।
ജഗാമസഹസാതത്രയത്രയുദ്ധമരിംദമഃ ॥ 9 ॥
തംപ്രസ്ഥിതംമഹാത്മാനമനുജഗ്മുര്മഹാബലാഃ ।
സമ്ഹര്ഷമാണാബഹനോധനുഷ്പ്രവരപാണയഃ ॥ 10 ॥
ഗജസ്കംധഗതാഃകേചിത്കേചിത്പ്രവരവാജിഭിഃ ।
വ്യാഘ്രവൃശ്ചികമാര്ജാരഖരോരോഷ്ട്രൈശ്ചഭുജംഗമൈഃ ॥ 11 ॥
വരാഹൈശ്ശ്വാപദൈസ്സിംഹൈര്ജംബുകൈഃപർവതോപമൈഃ ।
കാകഹംസമയൂരൈശ്ചരാക്ഷസാഭീമവിക്രമാഃ ॥ 12 ॥
പ്രാസമുദ്ഗരനിസ്ത്രിംശപരശ്വഥഗദാധരാഃ ।
ഭുശുംഡിമുദ്ഗരായഷ്ടിശതഘ്നീപരിഘായുധാ ॥ 13 ॥
സ ശംഖനിനദൈഃപൂര്ണൈര്ഭേരീണാംചാപിനിസ്സ്വനൈഃ ।
ജഗാമത്രിദശേംദ്രാസ്തൂയമാനോനിശാചരൈഃ ॥ 14 ॥
സ ശംഖശശിവര്ണേനഛത്രേണരിപുസൂദനഃ ।
രരാജപ്രതിപൂര്ണേനനഭശ്ചംദ്രമസായഥാ ॥ 15 ॥
അവീജ്യതതതോവീരോഹൈമൈര്ഹേമവിഭൂഷിതൈഃ ।
ചാരുചാമരമുഖ്യൈശ്ചമുഖ്യസ്സർവധനുഷ്മതാമ് ॥ 16 ॥
സ തുദൃഷ്ടവാവിനിര്യാംതംബലേനമഹാതാവൃതമ് ।
രാക്ഷസാധിപതിശ്രശീമാന് രാവണഃപുത്രമബ്രവീത് ॥ 17 ॥
ത്വമപ്രതിരഥഃപുത്രത്വയാവൈവാസവോജിതഃ ।
കിംപുനര്മാനുഷംധൃഷ്യംനിഹനിഷ്യസിരാഘവമ് ॥ 18 ॥
തഥോക്തോരാക്ഷസേംദ്രേണപ്രത്യഗൃഹ്ണാന്മഹാശിഷഃ ।
തസ്ത്വിംദ്രജിതാലംകാസൂര്യപ്രതിമതേജസാ ॥ 19 ॥
രരാജാപ്രതിവീര്യേണദ്യൌരിവാര്കേണഭാസ്വതാ ।
സംപ്രാപ്യമഹാതേജായുദ്ധഭൂമിമരിംദമഃ ॥ 20 ॥
സ്ഥാപയാമാസരക്ഷാംസിരഥംപ്രതിസമംതതഃ ।
തതസ്തുഹുതഭോക്താരംഹുതഭുക്സദൃശപ്രഭഃ ॥ 21 ॥
ജുഹാവരാക്ഷസശ്രേഷ്ഠോമംത്രവദ്വിധിവത്തദാ ।
സഹവിര്ലാജസംസ്കാരൈര്മാല്യഗംധപുരസ്കൃതൈഃ ॥ 22 ॥
ജുഹുവേപാവകംതത്രരാക്ഷനേംദ്രഃപ്രതാപവാന് ।
ശസ്ത്രാണിശരപത്രാണിസമിധോഽഥവിഭീതകാഃ ॥ 23 ॥
ലോഹിതാനി ച വാസാംസിസ്രുവംകാര്ഷ്ണായസംതഥാ ।
സതത്രാഗ്നിംസമാസ്തീര്യശരപത്രൈസ്സതോമരൈഃ ॥ 24 ॥
ഹവിസ്തത്പ്രതിജഗ്രാഹ പാവകഃ സ്വയമുത്ഥിതഃ ।
സോഽസ്ത്രമാഹാരയാമാസ ബ്രാഹ്മമസ്ത്രവിദാം വരഃ ॥ 25 ॥
ഹവിസ്തത്പ്രതിജഗ്രാഹപാവകസ്സ്വയമാസ്ഥിതഃ ।
സോഽസ്ത്രമാഹാരയാമാസബ്രാഹ്മമിംദ്രരിപുസ്തദാ ॥ 26 ॥
ധനുശ്ചാത്മരഥംചൈവസർവംതത്രാഭ്യമംത്രയത് ।
തസ്മിന്നാഹൂയമാനേസ്ത്രേഹൂയമാനേ ച പാവകേ ॥ 27 ॥
സാര്ധംഗ്രഹേംദുനക്ഷത്രൈർവിതത്രാസനഭസ്ഥ്സലമ് ।
സ പാവകംപാവകദീപ്തതേജാഹുത്വാമഹേംദ്രപ്രതിമപ്രഭാവഃ ।
സ ചാപബാണാസിരഥാശ്വസൂതഃഖേഽംതര്ദധേഽത്മാനമചിംത്യരൂപഃ ॥ 28 ॥
തതോഹയരഥാകീര്ണംപതാകാധ്വജശോഭിതമ് ।
നിര്യയൌരാക്ഷസബലംനര്ദമാനംയയുത്സയാ ॥ 29 ॥
തേശരൈര്ബഹുഭിശ്ചിത്രൈസ്തീക്ഷ്ണവേഗൈരലംകൃതൈഃ ।
തോമരൈരംകുശൈശ്ചാപിവാനരാന് ജഘ്നുരാഹവേ ॥ 30 ॥
രാവണിസ്തുതതസ്സംകൃദ്ധസ്താന്നിരീക്ഷ്യനിശാചരാന് ।
ഹൃഷ്ടാഭവംതോയുധ്യംതുവാനരാണാംജിഘാംസയാ ॥ 31 ॥
തതസ്തേരാക്ഷസാസ്സർവേനര്ധംതോജയകാംക്ഷിണഃ ।
അഭ്യവര്ഷംസ്തതോഘോരാന്വാനരാന് ശരവൃഷ്ടിഭിഃ ॥ 32 ॥
സ തുനാലീകനാരാചൈര്ഗദാഭിര്മുസലൈരപി ।
രക്ഷോഭിസ്സമ്വൃതസ്സംഖ്യേവാനരാന് വിചകര്ത ഹ ॥ 33 ॥
തേവധ്യമാനാസ്സമരേവാനരാഃപാദപായുധാഃ ।
അഭ്യവര്ഷംതസഹസാരാവണിംശൈലപാദപൈഃ ॥ 34 ॥
ഇംദ്രജിത്തുതദാക്രുദ്ധോമഹാതേജാമഹാബലഃ ।
വാനരാണാംശരീരാണിവ്യധമദ്രാവണാത്മജഃ ॥ 35 ॥
ശരേണൈകേന ച ഹരീന്നവപംച ച സപ്ത ച ।
ബിഭേദസമരേക്രുദ്ധോരാക്ഷസാന് സംപ്രഹര്ഷയന് ॥ 36 ॥
സ ശരൈസ്സൂര്യസംകാശൈശ്ശാതകുംഭവിഭൂഷിതൈഃ ।
വാനരാന് സമരേവീരഃപ്രമമാഥസുദുര്ജയഃ ॥ 37 ॥
തേഭിന്നഗാത്രാസ്സമരേവാനരാശ്ശരപീഡിതാഃ ।
പേതുര്മഥിതസംകല്പാസ്സുരൈരിവമഹാസുരാഃ ॥ 38 ॥
തംതപംതമിവാദിത്യംഘോരൈര്ബാണഗഭസ്തിഭിഃ ।
അഭ്യധാവംതസംകൃദ്ധാസ്സമ്യുഗേവാനരര്ഷഭാഃ ॥ 39 ॥
തതസ്തുവാനരാസ്സർവേഭിന്നദേഹാവിചേതസഃ ।
വ്യഥിതാവിദ്രവംതിസ്മരുധിരേണസമുക്ഷിതാഃ ॥ 40 ॥
രാമസ്യാര്ഥേപരാക്രമ്യവാനരാസ്ത്യക്തജീവിതാഃ ।
നര്ദംതസ്തേഽഭിവൃത്താസ്തുസമരേസശിലായുധാഃ ॥ 41 ॥
തേദ്രുമൈഃപർവതാഗ്രൈശ്ചശിലാഭിശ്ചപ്ലവംഗമാഃ ।
അഭ്യവര്ഷംതസമരേരാവണിംപര്യവസ്ഥിതാഃ ॥ 42 ॥
തദ്രുമാണാംശിലാനാം ച വര്ഷംപ്രാണഹരംമഹത് ।
വ്യപോഹതമഹാതേജാരാവണിസ്സമിതിംജയഃ ॥ 43 ॥
തതഃപാവകസംകാശൈശ്ശരൈരാശീവിഷോപമൈഃ ।
വാനരാണാമനീകാനിബിഭേദസമരേപ്രഭുഃ ॥ 44 ॥
അഷ്ടാദശശരൈസ്തീക്ഷ്ണൈസ്സവിദദ്വാഗംധമാദനമ് ।
വിവ്യാഥനവഭിശ്ചൈവനലംദൂരാദവസ്ഥിതമ് ॥ 45 ॥
സപ്തഭിസ്തുമഹാവീര്യോമൈംദംമര്മവിദാരണൈഃ ।
പംചഭിർവിശിഖൈശ്ചൈവഗജംവിവ്യാഥസംയുഗേ ॥ 46 ॥
ജാംബവംതംതുദശഭിര്നീലംത്രിംശദ്ഭിരേവ ച ।
സുഗ്രീവമൃഷഭംചൈവസോഽംഗദംദ്വിവിധംതഥാ ॥ 47 ॥
ഘോരൈര്ദത്തവരൈസ്തീക്ഷ്ണൈര്നിഷ്പ്രാണാനകരോത്തദാ ।
അന്യാനപിതദാമുഖ്യാന്വാനരാന് ബഹുഭിശ്ശരൈഃ ॥ 48 ॥
അര്ദയാമാസസംകൃദ്ധഃകാലാനഗിരിവമൂര്ഛിതഃ ।
സശരൈസ്സൂര്യസംകാശൈസ്സുമുക്സൈശശീഘ്രഗാമിഭിഃ ॥ 49 ॥
വാനരാണാമനീകാനിനിര്മമംഥമഹാരണേ ।
ആകുലാംവാനരീംസേനാംശരജാലേനമോഹിതാമ് ॥ 50 ॥
ഹൃഷ്ടസ്സപരയാപ്രീത്യാദദര്ശക്ഷതജോക്ഷിതാമ് ।
വാനരേവമഹാതേജാരാക്ഷസേംദ്രാത്മജോബലീ ॥ 51 ॥
സംസൃജ്യബാണവര്ഷം ച ശസ്ത്രവര്ഷം ച ദാരുണമ് ।
മമര്ദവാനരാനീകമിംദ്രജിത്ത്വരിതോബലീ ॥ 52 ॥
സ്വസൈന്യമുത്സൃജ്യസമേത്യതൂര്ണംമഹാരണേവാനരവാഹിനീഷു ।
അദൃശ്യമാനശ്ശരജാലമുഗ്രംവവര്ഷനീലാംബുധരോയഥാംബു ॥ 53 ॥
തേശക്രജിദ്ബാണവിശീര്ണദേഹാമായാഹതാവിസ്വരമുന്നദംതഃ ।
രണേനിപേതുര്ഹരയോഽദ്രികല്പായഥേംദ്രവജ്രാഭിഹതാനഗേംദ്രാഃ ॥ 54 ॥
തേകേവലംസംദദൃശുശശിതാഗ്രാന്ബാണാന്രണേവാനരവാഹിനീഷു ।
മായാനിഗൂഢംതുസുരേംദ്രശത്രും ന ചാവൃതംരാക്ഷസമഭ്യപശ്യന് ॥ 55 ॥
തതസ്സരക്ഷോധിപതിര്മഹാത്മാസർവാദിശോബാണഗണൈശശിതാഗ്രൈഃ ।
പ്രച്ഛാദയാമാസരവിപ്രകാശൈർവിപാദയാമാസ ച വാനരേംദ്രാന് ॥ 56 ॥
സ ശൂലനിസ്ത്രിംശപരശ്വധാനിവ്യാവിധ്യദീപ്താനലസന്നിഭാനി ।
സവിസ്ഫുലിംഗോജ്ജ്വലപാവകാനിവവര്ഷതീവ്രംപ്ലവഗേംദ്രസൈന്യേ ॥ 57 ॥
തതോജ്വലനസംകാശൈശ്ശരൈർവാനരയൂഥപാഃ ।
താഡിതാശ്ശക്രജിദ്ബാണൈഃപ്രഫുല്ലാഇവകിംശുകാഃ ॥ 58 ॥
തേന്യോന്യമഭിസര്പംതോനിനദംതശ്ചവിസ്വരമ് ।
രാക്ഷസേംദ്രാസ്ത്രനിര്ഭിന്നാനിപേതുർവാനരര്ഷഭാഃ ॥ 59 ॥
ഉദീക്ഷമാണാഗഗനംകേചിന്നേത്രേഷുതാഡിതാഃ ।
ശരൈർവിവിശുരന്യോന്യംപേതുശ്ചജഗതീതലേ ॥ 60 ॥
ഹനൂമംതം ച സുഗ്രീവമംഗദംഗംധമാദനമ് ।
ജാംബവംതംസുഷേണം ച വേഗദര്ശിനമേവ ച ॥ 61 ॥
മൈംദം ച ദ്വിവിദംനീലംഗവാക്ഷംഗജഗോമുഭൌ ।
കേസരിംഹരിലോമാനംവിദ്യുദ്ധംഷ്ട്രം ച വാനരമ് ॥ 62 ॥
സ ബാണവര്ഷൈരഭിവര്ഷ്യമാണോ ।
ധാരാനിപാതാനിവ താന്വിചിംത്യ ।
സമീക്ഷമാണഃ പരമാദ്ഭുതശ്രീ ।
രാമസ്തദാ ലക്ഷ്മണമിത്യുവാച ॥ 63 ॥
പ്രസൈശ്ശൂലൈശ്ശിതൈര്ബാണൈരിംദ്രജിന്മംത്രസമ്ഹിതൈഃ ।
വിവ്യാധഹരിശാര്ദൂലാന് സർവാംസ്താന്രാക്ഷസോത്തമഃ ॥ 64 ॥
സ വൈഗദാഭിര്ഹരിയൂഥമുഖ്യാന്നിര്ഭിദ്യബാണൈസ്തപനീയവംഖൈഃ ।
വവര്ഷരാമംശരവൃഷ്ടിജാലൈസ്സലക്ഷ്മണംഭാസ്കരരമശികല്പൈഃ ॥ 65 ॥
സ ബാണവര്ഷൈരഭിവൃഷ്യമാണോധാരാനിപാതാനിവതാനച്നിത്യ ।
സമീക്ഷമാണഃപരമാദ്ഭുതശ്രീരാമതദാലക്ഷ്മണമിത്യുവാച ॥ 66 ॥
അസൌപുനര്ലക്ഷ്മണരാക്ഷസേംദ്രോബ്രഹ്മാസ്ത്രമാശ്രിത്യസുരേംദ്രശത്രുഃ ।
നിപാതയിത്വാഹരിസൈന്യമുഗ്രമസ്മാന്ശരൈരര്ദയതിപ്രസക്തഃ ॥ 67 ॥
സ്വയംഭുവാദത്തവരോമഹാത്മാ ।
സമാഹിതോംതര്ഹിതഭീമകായഃ ।
കഥംനുശക്യോയുധിനഷ്ടദേഹോനിഹംതുമദ്യേംദ്രജിദുദ്യതാസ്ത്രഃ ॥ 68 ॥
മന്യേസ്വയംഭുര്ഭഗവാനച്നിത്യോയസ്യൈതദസ്ത്രംപ്രഭവശ്ചയോഽസ്യ ।
ബാണാവപാതാസ്ത്വമിഹാദ്യധീമന്മയാസഹാവ്യഗ്രമനാസ്സഹസ്വ ॥ 69 ॥
പ്രച്ഛാദയത്യേഷഹിരാക്ഷസേംദ്രസ്സർവാധിശസ്സായകവൃഷ്ടിജാലൈഃ ।
ഏതച്ചസർവംപതിതാഗ്യ്രശൂരം ന ഭ്രാജതേവാനരരാജസൈന്യമ് ॥ 70 ॥
ആവാംതുദൃഷ്ടവാപതിതൌവിസംജ്ഞൌനിവൃത്തയുദ്ദൌഗതരോഷഹര്ഷേ ।
ധ്രുവംപ്രവേക്ഷ്യത്യമരാരിവാസമസൌസമാദായരണാഗ്രലക്ഷ്മീമ് ॥ 71 ॥
തതസ്തുതാവിംദ്രജിദസ്ത്രജാലൈര്ഭഭൂവതുസ്തത്രതഥാവിശസ്തൌ ।
സ ചാപിതൌതത്രവിദര്ശയിത്വാനനാദഹര്ഷാദ്യുധിരാക്ഷസേംദ്രഃ ॥ 72 ॥
സതത്തദാവാനരസൈന്യമേവംരാമം ച സംഖ്യേസഹലക്ഷ്മണേന ।
വിഷാദയിത്വാസഹസാവിവേശപുരീംദശഗ്രീവഭുജാഭിഗുപ്താമ് ॥ 73 ॥
സന്സ്തൂയമാനസ്സതുയാതുധാനൈഃ ।
പത്രേ ച സർവംഹൃഷിതോഽഭ്യുവാച ॥ 74 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാംഡേ ത്രിസപ്തതിതമസ്സര്ഗഃ ॥
