ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുംദരകാംഡമ് ।
അഥ ഏകഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ।
തതോ ജാംബവതോ വാക്യമഗൃഹ്ണംത വനൌകസഃ ।
അംഗദപ്രമുഖാ വീരാ ഹനുമാംശ്ച മഹാകപിഃ ॥ 1 ॥
പ്രീതിമംതസ്തതഃ സർവേ വായുപുത്രപരസ്പരാഃ ।
മഹേംദ്രാദ്രിം പരിത്യജ്യ പുപ്ലുവുഃ പ്ലവഗര്ഷഭാഃ ॥ 2 ॥
മേരുമംദരസംകാശാ മത്താ ഇവ മഹാഗജാഃ ।
ഛാദയംത ഇവാകാശം മഹാകായാ മഹാബലാഃ ॥ 3 ॥
സഭാജ്യമാനം ഭൂതൈസ്തമാത്മവംതം മഹാബലമ് ।
ഹനൂമംതം മഹാവേഗം വഹംത ഇവ ദൃഷ്ടിഭിഃ ॥ 4 ॥
രാഘവേ ചാര്ഥനിർവവൃത്തിം കര്തും ച പരമം യശഃ ।
സമാധായ സമൃദ്ധാര്ഥാഃ സർവേസിദ്ധിഭിരുന്നതാ ॥ 5 ॥
പ്രിയാഖ്യാനോന്മുഖാഃ സർവേ സർവേ യുദ്ധാഭിനംദിനഃ ।
സർവേ രാമപ്രതീകാരേ നിശ്ചിതാര്ഥാ മനസ്സ്വിനഃ ॥ 6 ॥
പ്ലവമാനാഃ ഖമാപ്ലുത്യ തതസ്തേ കാനനൌകസഃ ।
നംദനോപമയാസേദുർവനം ദ്രുമലതായുതമ് ॥ 7 ॥
യത്തന്മധുവനം നാമ സുഗ്രീവസ്യാഭിരക്ഷിതമ് ।
അധൃഷ്യം സർവഭൂതാനാം സർവഭൂതമനോഹരമ് ॥ 8 ॥
യദ്രക്ഷതി മഹാവീര്യ സ്സദാ ദധിമുഖഃ കപിഃ ।
മാതുലഃ കപിമുഖ്യസ്യ സുഗ്രീവസ്യ മഹാത്മനഃ ॥ 9 ॥
തേ തദ്വനമുപാഗമ്യ ബഭൂവുഃ പരമോത്കടാഃ ।
വാനരാ വാനരേംദ്രസ്യ മനഃ കാംതതമം മഹത് ॥ 10 ॥
തതസ്തേ വാനരാ ഹൃഷ്ടാ ദൃഷ്ടവാ മധുവനം മഹത് ।
കുമാരമഭ്യയാചംത മധൂനി മധുപിംഗലാഃ ॥ 11 ॥
തതഃ കുമാരസ്താന് വൃദ്ധാന് ജാംബവത്പ്രമുഖാന് കപീന് ।
അനുമാന്യ ദദൌ തേഷാം വിസര്ഗം മധുഭിക്ഷണേ ॥ 12 ॥
തതശ്ചാനുമതാ സ്സർവേ സംപ്രഹൃഷ്ടാ വനൌകസഃ ।
മുദിതാഃ പ്രേരിതാശ്ചാപി പ്രനൃത്യംതോഽഭവംസ്തദാ ॥ 13 ॥
ഗായംതി കേചിത്പ്രണമംതി കേചിന്നൃത്യംതി കേചിത്പ്രഹസംതി കേചിത് ।
പതംതി കേചിദ്വിചരംതി കേചിത്ല്പവംതി കേചിത്പ്രലപംതി കേചിത് ॥ 14 ॥
പരസ്പരം കേചിദുപാശ്രയംതേ പരസ്പരം കേചിദുപാക്രമംതേ ।
പരസ്പരം കേചിദുപബ്രുവംതേ പരസ്പരം കേചിദുപാരമംതേ ॥ 15 ॥
ദ്രുമാദ്ദ്രുമം കേചിദഭിദ്രവംതേ ക്ഷിതൌ നഗാഗ്രാന്നിപതംതി കേചിത് ।
മഹീതലാത്കേചിദുദീര്ണവേഗാ മഹാദ്രുമാഗ്രാണ്യഭിസംപതംതി ॥ 16 ॥
ഗായംതമന്യഃ പ്രഹസന്നുപൈതി ഹസംതമന്യഃ പ്രരുദന്നുപൈതി ।
രുദംതമന്യഃ പ്രണുദന്നുപൈതി നുദംതമന്യഃ പ്രണദന്നുപൈതി ॥ 17 ॥
സമാകുലം തത്കപിസൈന്യമാസീന്മധുപ്രസാനോത്കടസത്ത്വചേഷ്ടമ് ।
ന ചാത്ര കശ്ചിന്ന ബഭൂവ മത്തോ ന ചാത്ര കശ്ചിന്ന ബഭൂവ തൃപ്തഃ ॥ 18 ॥
തതോ വനം തത്പരിഭക്ഷ്യമാണം ദ്രുമാംശ്ച വിധ്വംസിതപത്രപുഷ്പാന് ।
സമീക്ഷ്യ കോപാദ്ധധിവക്രനാമാ നിവാരയാമാസ കപിഃ കപീംസ്താന് ॥ 19 ॥
സ തൈഃ പ്രവൃദ്ധൈഃ പരിഭര്ത്സ്യമാനോ വനസ്യ ഗോപ്താ ഹരിവീരവൃദ്ധഃ ।
ചകാര ഭൂയോ മതിമുഗ്രതേജാ വനസ്യ രക്ഷാം പ്രതി വാനരേഭ്യഃ ॥ 20 ॥
ഉവാച കാംശ്ചിത്പരുഷാണി ധൃഷ്ടമസക്തമന്യാംശ്ച തലൈര്ജഘാന ।
സമേത്യ കൈശ്ചിത്കലഹം ചകാര തഥൈവ സാമ്നോപജഗാമ കാംശ്ചിത് ॥ 21 ॥
സ തൈര്മദാത്സംപരിവാര്യ വാക്യൈര്ഭലാച്ഛ തേന പ്രതിവാര്യമാണൈഃ ।
പ്രധര്ഷിതസ്ത്യക്തഭയൈ സ്സമേത്യ പ്രകൃഷ്യതേ ചാപ്യനവേക്ഷ്യ ദോഷമ് ॥ 22 ॥
നഖൈസ്തുദംതോ ദശനൈര്ദശംത സ്തലൈശ്ച പാദൈശ്ച സമാപയംതഃ ।
മദാത്കപിം തം കപയ സ്സമഗ്രാ മഹാവനം നിർവിഷയം ച ചക്രുഃ ॥ 23 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുംദരകാംഡേ ഏകഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ॥
