ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ ഷട്ഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ।
തമഗ്നിമിവ സംശാംതമംബുഹീനമിവാര്ണവമ് ।
ഹതപ്രഭമിവാഽഽദിത്യം സ്വര്ഗസ്ഥം പ്രേക്ഷ്യ പാര്ഥിവമ് ॥ 1 ॥
കൌസല്യാ ബാഷ്പപൂര്ണാക്ഷീ വിവിധാം ശോകകര്ശിതാ ।
ഉപഗൃഹ്യ ശിരോ രാജ്ഞഃ കൈകേയീം പ്രത്യഭാഷത ॥ 2 ॥
തമഗ്നിമിവ സംശാംതമംബുഹീനമിവാര്ണവമ് ।
ഹതപ്രഭമിവാഽഽദിത്യം സ്വര്ഗസ്ഥം പ്രേക്ഷ്യ പാര്ഥിവമ് ॥ 3 ॥
കൌസല്യാ ബാഷ്പപൂര്ണാക്ഷീ വിവിധാം ശോകകര്ശിതാ ।
ഉപഗൃഹ്യ ശിരോ രാജ്ഞഃ കൈകേയീം പ്രത്യഭാഷത ॥ 4 ॥
സകാമാ ഭവ കൈകേയി ഭുംക്ഷ്വ രാജ്യമകംടകമ് ।
ത്യക്ത്വാ രാജാനമേകാഗ്രാ നൃശംസേ ദുഷ്ടചാരിണി ॥ 5 ॥
വിഹായ മാം ഗതോ രാമഃ ഭര്താ ച സ്വര്ഗതോ മമ ।
വിപഥേ സാര്ഥഹീനേവ നാഹം ജീവിതുമുത്സഹേ ॥ 6 ॥
ഭര്താരം തം പരിത്യജ്യ കാ സ്ത്രീ ദൈവതമാത്മനഃ ।
ഇച്ഛേജ്ജീവിതുമന്യത്ര കൈകേയ്യാസ്ത്യക്തധര്മണഃ ॥ 7 ॥
ന ലുബ്ധോ ബുധ്യതേ ദോഷാന് കിംപാകമിവ ഭക്ഷയന് ।
കുബ്ജാനിമിത്തം കൈകേയ്യാ രാഘവാണാം കുലം ഹതമ് ॥ 8 ॥
അനിയോഗേ നിയുക്തേന രാജ്ഞാ രാമം വിവാസിതമ് ।
സഭാര്യം ജനകശ്ശ്രുത്വാ പരിതപ്സ്യത്യഹം യഥാ ॥ 9 ॥
സ മാമനാഥാം വിധവാം നാദ്യ ജാനാതി ധാര്മികഃ ।
രാമഃ കമലപത്രാക്ഷഃ ജീവന്നാശമിതോ ഗതഃ ॥ 10 ॥
വിദേഹരാജസ്യ സുതാ തഥാ സീതാ തപസ്വിനീ ।
ദുഃഖസ്യാനുചിതാ ദുഃഖം വനേ പര്യുദ്വിജിഷ്യതി ॥ 11 ॥
നദതാം ഭീമഘോഷാണാം നിശാസു മൃഗപക്ഷിണാമ് ।
നിശമ്യ നൂനം സംത്രസ്താ രാഘവം സംശ്രയിഷ്യതി ॥ 12 ॥
വൃദ്ധശ്ചൈവാല്പപുത്രശ്ച വൈദേഹീമനുചിംതയന് ।
സോഽപി ശോകസമാവിഷ്ടോ നനു ത്യക്ഷ്യതി ജീവിതമ് ॥ 13 ॥
സാഽഹമദ്യൈവ ദിഷ്ടാംതം ഗമിഷ്യാമി പതിവ്രതാ ।
ഇദം ശരീര മാലിംഗ്യ പ്രവേക്ഷ്യാമി ഹുതാശനമ് ॥ 14 ॥
താം തതസ്സംപരിഷ്വജ്യ വിലപംതീം തപസ്വിനീമ് ।
വ്യപനീയ സുദുഃഖാര്താം കൌസല്യാം വ്യാവഹാരികാഃ ॥ 15 ॥
തൈലദ്രോണ്യാമഥാമാത്യാ സമ്വേശ്യ ജഗതീപതിമ് ।
രാജ്ഞസ്സർവാണ്യഥാദിഷ്ടാശ്ചക്രുഃ കര്മാണ്യനംതരമ് ॥ 16 ॥
ന തു സംകലനം രാജ്ഞോ വിനാ പുത്രേണ മംത്രിണഃ ।
സർവജ്ഞാഃ കര്തുമീഷുസ്തേ തതോ രക്ഷംതി ഭൂമിപമ് ॥ 17 ॥
തൈലദ്രോണ്യാം തു സചിവൈശ്ശായിതം തം നരാധിപമ് ।
ഹാ മൃതോഽയമിതി ജ്ഞാത്വാ സ്ത്രിയസ്താഃ പര്യദേവയന് ॥ 18 ॥
ബാഹൂനുദ്യമ്യ കൃപണാഃ നേത്രപ്രസ്രവണൈര്മുഖൈഃ ।
രുദംത്യ ശ്ശോകസംതപ്താഃ കൃപണം പര്യദേവയന് ॥ 19 ॥
ഹാ മഹാരാജ രാമേണ സതതം പ്രിയവാദിനാ ।
വിഹീനാസ്സത്യസംധേന കിമര്ഥം വിജഹാസി നഃ ॥ 20 ॥
കൈകേയ്യാ ദുഷ്ടഭാവായാഃ രാഘവേണ വിയോജിതാഃ ।
കഥം പതിഘ്നയാ വത്സ്യാമ സ്സമീപേ വിധവാ വയമ് ॥ 21 ॥
സ ഹി നാഥസ്സദാസ്മാകം തവ ച പ്രഭുരാത്മവാന് ।
വനം രാമോ ഗതശ്ശ്രീമാന്വിഹായ നൃപതിശ്രിയമ് ॥ 22 ॥
ത്വയാ തേന ച വീരേണ വിനാ വ്യസനമോഹിതാഃ ।
കഥം വയം നിവത്സ്യാമഃ കൈകേയ്യാ ച വിദൂഷിതാഃ ॥ 23 ॥
യയാ തു രാജാ രാമശ്ച ലക്ഷ്മണശ്ച മഹാബലഃ ।
സീതയാ സഹ സംത്യക്താ സ്സാകമന്യം ന ഹാസ്യതി ॥ 24 ॥
താ ബാഷ്പേണ ച സംവീതാശ്ശോകേന വിപുലേന ച ।
വ്യവേഷ്ടംത നിരാനംദാ രാഘവസ്യ വരസ്ത്രിയഃ ॥ 25 ॥
നിശാ ചംദ്രവിഹീനേവ സ്ത്രീവ ഭര്തൃവിവര്ജിതാ ।
പുരീ നാരാജതായോധ്യാ ഹീനാ രാജ്ഞാ മഹാത്മനാ ॥ 26 ॥
ബാഷ്പപര്യാകുലജനാ ഹാഹാഭൂതകുലാംഗനാ ।
ശൂന്യചത്വരവേശ്മാംതാ ന ബഭ്രാജ യഥാപുരമ് ॥ 27 ॥
ഗതേ തു ശോകാത് ത്രിദിവം നരാധിപേ മഹീതലസ്ഥാസു നൃപാംഗനാസു ച ।
നിവൃത്തചാരസ്സഹസാ ഗതോ രവിഃ പ്രവൃത്തചാരാ രജനീ ഹ്യുപസ്ഥിതാ ॥ 28 ॥
ഋതേ തു പുത്രാദ്ധഹനം മഹീപതേര്നരോചയംതേ സുഹൃദസ്സമാഗതാഃ ।
ഇതീവ തസ്മിന് ശയനേ ന്യവേശയന് വനിചിംത്യ രാജാനമചിംത്യ ദര്ശനമ് ॥ 29 ॥
ഗതപ്രഭാ ദ്യൌരിവ ഭാസ്കരം വിനാ വ്യപേതനക്ഷത്രഗണേവ ശർവരീ ।
പുരീ ബഭാസേ രഹിതാ മഹാത്മനാ ന ചാസ്രകംഠാഽകുലമാര്ഗചത്വരാ ॥ 30 ॥
നരാശ്ച നാര്യശ്ച സമേത്യ സംഘശഃ വിഗര്ഹമാണാ ഭരതസ്യ മാതരമ് ।
തദാ നഗര്യാം നരദേവസംക്ഷയേ ബഭൂവുരാര്താ ന ച ശര്മ ലേഭിരേ ॥ 31 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ ഷട്ഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ॥
