ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അരണ്യകാംഡമ് ।
അഥ പംചചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ।
ആര്തസ്വരം തു തം ഭര്തുർവിജ്ഞായ സദൃശം വനേ ।
ഉവാച ലക്ഷ്മണം സീതാ ഗച്ഛ ജീനീഹി രാഘവമ് ॥ 1 ॥
ന ഹി മേ ഹൃദയം സ്ഥാനേ ജീവിതം വാഽവതിഷ്ഠതി ।
ക്രോശതഃ പരമാര്തസ്യ ശ്രുതശ്ശബ്ദോ മയാ ഭൃശമ് ॥ 2 ॥
ആക്രംദമാനം തു വനേ ഭ്രാതരം ത്രാതുമര്ഹസി ।
തം ക്ഷിപ്രമഭിധാവ ത്വം ഭ്രാതരം ശരണൈഷിണമ് ॥ 3 ॥
രക്ഷസാം വശമാപന്നം സിംഹാനാമിവ ഗോവൃഷമ് ।
ന ജഗാമ തഥോക്തസ്തു ഭ്രാതുരാജ്ഞായ ശാസനമ് ॥ 4 ॥
തമുവാച തതസ്തത്ര കുപിതാ ജനകാത്മജാ ।
സൌമിത്രേ മിത്രരൂപേണ ഭ്രാതുസ്ത്വമസി ശത്രുവത് ॥ 5 ॥
യസ്ത്വമസ്യാമവസ്ഥായാം ഭ്രാതരം നാഭിപത്സ്യസേ ।
ഇച്ഛസി ത്വം വിനശ്യംതം രാമം ലക്ഷ്മണ മത്കൃതേ ॥ 6 ॥
ലോഭാത്ത്വം മത്കൃതേ നൂനം നാനുഗച്ഛസി രാഘവമ് ।
വ്യസനം തേ പ്രിയം മന്യേ സ്നേഹോ ഭ്രാതരിനാസ്തിതേ ॥ 7 ॥
തേന തിഷ്ഠസി വിശ്രബ്ധംതമപശ്യന്മഹാദ്യുതിമ് ।
കിം ഹി സംശയമാപന്നേ തസ്മിന്നിഹ മയാ ഭവേത് ॥ 8 ॥
കര്തവ്യമിഹ തിഷ്ഠംത്യാ യത്പ്രധാനസ്ത്വമാഗതഃ ।
ഇതി ബ്രുവാണാം വൈദേഹീം ബാഷ്പശോകപരിപ്ലുതാമ് ॥ 9 ॥
അബ്രവീല്ലക്ഷ്മണസ്ത്രസ്താം സീതാം മൃഗവധൂമിവ ।
പന്നഗാസുരഗംധർവദേവമാനുഷരാക്ഷസൈഃ ॥ 10 ॥
അശക്യസ്തവ വൈദേഹി ഭര്താ ജേതും ന സംശയഃ ।
ദേവി ദേവമനുഷ്യേഷു ഗംധർവേഷു പതത്രിഷു ॥ 11 ॥
രാക്ഷസേഷു പിശാചേഷു കിന്നരേഷു മൃഗേഷു ച ।
ദാനവേഷു ച ഘോരേഷു സ ന വിദ്യേത ശോഭനേ ॥ 12 ॥
യോ രാമം പ്രതിയുധ്യേത സമരേ വാസവോപമമ് ।
അവധ്യസ്സമരേ രാമോ നൈവം ത്വം വക്തുമര്ഹസി ॥ 13 ॥
ന ത്വാമസ്മിന്വനേ ഹാതുമുത്സഹേ രാഘവം വിനാ ।
അനിവാര്യം ബലം തസ്യ ബലൈര്ബലവതാമപി ॥ 14 ॥
ത്രിഭിര്ലോകൈസ്സമുദ്യുക്തൈസ്സേശ്വരൈരപി സാമരൈഃ ।
ഹൃദയം നിർവൃതം തേഽസ്തുസംതാപസ്ത്യജ്യതാമയമ് ॥ 15 ॥
ആഗമിഷ്യതി തേ ഭര്താ ശ്രീഘ്രം ഹത്വാ മൃഗോത്തമമ് ।
ന ച തസ്യ സ്വരോ വ്യക്തം മായയാ കേന ചിത്കൃതഃ ।
ഗംധർവനഗരപ്രഖ്യാ മായാ സാ തസ്യ രക്ഷസഃ ॥ 16 ॥
ന്യാസഭൂതാസി വൈദേഹി ന്യസ്താ മയി മഹാത്മനാ ॥ 17 ॥
രാമേണ ത്വം വരാരോഹേ ന ത്വാം ത്യക്തുമിഹോത്സഹേ ।
കൃതവൈരാശ്ച വൈദേഹി വയമേതൈര്നിശാചരൈഃ ॥ 18 ॥
ഖരസ്യ നിധനാദേവ ജനസ്ഥാനവധം പ്രതി ।
രാക്ഷസാ വിവിധാ വാചോ വിസൃജംതി മഹാവനേ ॥ 19 ॥
ഹിംസാവിഹാരാ വൈദേഹി ന ചിംതയിതുമര്ഹസി ।
ലക്ഷ്മണേനൈവമുക്താ സാ ക്രുദ്ധാ സംരക്തലോചനാ ॥ 20 ॥
അബ്രവീത്പരുഷം വാക്യം ലക്ഷ്മണം സത്യവാദിനമ് ।
അനാര്യാകരണാരംഭ നൃശംസ കുലപാംസന ॥ 21 ॥
അഹം തവ പ്രിയം മന്യേ രാമസ്യ വ്യസനം മഹത് ।
രാമസ്യ വ്യസനം ദൃഷ്ട്വാ തേനൈതാനി പ്രഭാഷസേ ॥ 22 ॥
നൈതച്ചിത്രം സപത്നേഷു പാപം ലക്ഷ്മണ യദ്ഭവേത് ।
ത്വദ്വിധേഷു നൃശംസേഷു നിത്യം പ്രച്ഛന്നചാരിഷു ॥ 23 ॥
സുദുഷ്ടസ്ത്വം വനേ രാമമേകമേകോഽനുഗച്ഛസി ।
മമ ഹേതോഃ പ്രതിച്ഛന്നഃ പ്രയുക്തോഭരതേന വാ ॥ 24 ॥
തന്നസിധ്യതി സൌമിത്രേ തവ വാ ഭരതസ്യ വാ ।
കഥമിംദീവരശ്യാമം പദ്മപത്രനിഭേക്ഷണമ് ॥ 25 ॥
ഉപസംശ്രിത്യ ഭര്താരം കാമയേയം പൃഥഗ്ജനമ് ।
സമക്ഷം തവ സൌമിത്രേ പ്രാണാംസ്ത്യക്ഷേ ന സംശയഃ ।
രാമം വിനാ ക്ഷണമപി ന ഹി ജീവാമി ഭൂതലേ ॥ 26 ॥
ഇത്യുക്തഃ പരുഷം വാക്യം സീതയാ രോമഹര്ഷണമ് ॥ 27 ॥
അബ്രവീല്ലക്ഷ്മണസ്സീതാം പ്രാംജലിർവിജിതേംദ്രിയഃ ।
ഉത്തരം നോത്സഹേ വക്തും ദൈവതം ഭവതീ മമ ॥ 28 ॥
വാക്യമപ്രതിരൂപം തു ന ചിത്രം സ്ത്രീഷു മൈഥിലി ।
സ്വഭാവസ്ത്വേഷ നാരീണാമേവം ലോകേഷു ദൃശ്യതേ ॥ 29 ॥
വിമുക്തധര്മാശ്ചപലാസ്തീക്ഷ്ണാ ഭേദകരാഃ സ്ത്രിയഃ ।
ന സഹേ ഹീദൃശം വാക്യം വൈദേഹി ജനകാത്മജേ ॥ 30 ॥
ശ്രോത്രയോരുഭയോര്മേദ്യ തപ്തനാരാചസന്നിഭമ് ।
ഉപശൃണ്വംതു മേ സർവേ സാക്ഷിഭൂതാ വനേചരാഃ ॥ 31 ॥
ന്യായവാദീ യഥാന്യായമുക്തോഽഹം പരുഷം ത്വയാ ।
ധിക്ത്വാമദ്യ പ്രണശ്യ ത്വം യന്മാമേവം വിശംകസേ ।
സ്ത്രീത്വലദുഷ്ടം സ്വഭാവേന ഗുരുവാക്യേ വ്യവസ്ഥിതമ് ॥ 32 ॥
ഗമിഷ്യേ യത്ര കാകുത്സ്ഥ സ്വസ്തി തേഽസ്തു വരാനനേ ॥ 33 ॥
രക്ഷംതു ത്വാം വിശാലാക്ഷി സമഗ്രാ വനദേവതാഃ ।
നിമിത്താനി ച ഘോരാണി യാനി പ്രാദുര്ഭവംതി മേ ॥ 34 ॥
അപി ത്വാം സഹ രാമേണ പശ്യേയം പുനരാഗതഃ ।
ന വേത്യേതന്ന ജാനാമി വൈദേഹി ജനകാത്മജേ ॥ 35 ॥
ലക്ഷ്മണേനൈവമുക്താ സാ രുദംതീ ജനകാത്മജാ ।
പ്രത്യുവാച തതോ വാക്യം തീവ്രം ബാഷ്പപരിപ്ലുതാ ॥ 36 ॥
ഗോദാവരീം പ്രവേക്ഷ്യാമി വിനാ രാമേണ ലക്ഷ്മണ ।
അബംധിഷ്യേഽഥവാ ത്യക്ഷ്യേ വിഷമേ ദേഹമാത്മനഃ ॥ 37 ॥
പിബാമ്യഹം വിഷം തീക്ഷ്ണം പ്രവേക്ഷ്യാമി ഹുതാശനമ് ।
ന ത്വഹം രാഘവാദന്യം പദാപി പുരുഷം സ്പൃശേ ॥ 38 ॥
ഇതി ലക്ഷ്മണമാക്രുശ്യ സീതാ ദുഃഖസമന്വിതാ ।
പാണിഭ്യാം രുദതീ ദുഃഖാദുദരം പ്രജഘാന ഹ ॥ 39 ॥
താമാര്തരൂപാം വിമനാ രുദംതീം സൌമിത്രിരാലോക്യ വിശാലനേത്രാമ് ।
ആശ്വാസയാമാസ ന ചൈവ ഭര്തു സ്തം ഭ്രാതരംകിംചിദുവാച സീതാ ॥ 40 ॥
തതസ്തു സീതാമഭിവാദ്യ ലക്ഷ്മണഃ കൃതാംജലിഃ കിംചിദഭിപ്രണമ്യ ച ।
അന്വീക്ഷമാണോ ബഹുശശ്ച മൈഥിലീം ജഗാമ രാമസ്യ സമീപമാത്മവാന് ॥ 41 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അരണ്യകാംഡേ പംചചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ॥
