ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുംദരകാംഡമ് ।
അഥ ദശമസ്സര്ഗഃ ।
തത്ര ദിവ്യോപമം മുഖ്യം സ്ഫാടികം രത്നഭൂഷിതമ് ।
അവേക്ഷമാണോ ഹനുമാന് ദദര്ശ ശയനാസനമ് ॥ 1 ॥
ദാംതകാംചനചിത്രാംഗൈർവൈഡൂര്യൈശ്ച വരാസനൈഃ ।
മഹാര്ഹാസ്തരണോപേതൈരുപപന്നം മഹാധനൈഃ ॥ 2 ॥
തസ്യ ചൈകതമേ ദേശേ സോഽഗ്യ്രമാലാവിഭൂഷിതമ് ।
ദദര്ശ പാംഡുരം ഛത്രം താരാധിപതിസന്നിഭമ് ॥ 3 ॥
ജാതരൂപപരിക്ഷിപ്തം ചിത്രഭാനുസമപ്രഭമ് ।
അശോകമാലാവിതതം ദദര്ശ പരമാസനമ് ॥ 4 ॥
വാലവ്യജനഹസ്താഭിർവീജ്യമാനം സമംതതഃ ।
ഗംധൈശ്ച വിവിധൈര്ജുഷ്ടം വരധൂപേന ധൂപിതമ് ॥ 5 ॥
പരമാസ്തരണാസ്തീര്ണമാവികാജിനസംവൃതമ് ।
ദാമഭിർവരമാല്യാനാം സമംതാദുപശോഭിതമ് ॥ 6 ॥
തസ്മിന് ജീമൂതസംകാശം പ്രദീപ്തോത്തമകുംഡലമ് ।
ലോഹിതാക്ഷം മഹാബാഹും മഹാരജതവാസസമ് ॥ 7 ॥
ലോഹിതേനാനുലിപ്താംഗം ചംദനേന സുഗംധിനാ ।
സംധ്യാരക്തമിവാകാശേ തോയദം സതടിദ്ഗണമ് ॥ 8 ॥
വൃതമാഭരണൈര്ദിവ്യൈഃ സുരൂപം കാമരൂപിണമ് ।
സവൃക്ഷവനഗുല്മാഢ്യം പ്രസുപ്തമിവ മംദരമ് ॥ 9 ॥
ക്രീഡിത്വോപരതം രാത്രൌ വരാഭരണഭൂഷിതമ് ।
പ്രിയം രാക്ഷസകന്യാനാം രാക്ഷസാനാം സുഖാവഹമ് ॥ 10 ॥
പീത്വാഽപ്യുപരതം ചാപി ദദര്ശ സ മഹാകപിഃ ।
ഭാസ്വരേ ശയനേ വീരം പ്രസുപ്തം രാക്ഷസാധിപമ് ॥ 11 ॥
നിഃശ്വസംതം യഥാ നാഗം രാവണം വാനരര്ഷഭഃ ।
ആസാദ്യ പരമോദ്വിഗ്നസ്സോപാസര്പത്സുഭീതവത് ॥ 12 ॥
അഥാഽഽരോഹണമാസാദ്യ വേദികാഽംതരമാശ്രിതഃ ।
സുപ്തം രാക്ഷസശാര്ദൂലം പ്രേക്ഷതേ സ്മ മഹാകപിഃ ॥ 13 ॥
ശുശുഭേ രാക്ഷസേംദ്രസ്യ സ്വപതഃ ശയനോത്തമമ് ।
ഗംധഹസ്തിനി സംവിഷ്ടേ യഥാ പ്രസ്രവണം മഹത് ॥ 14 ॥
കാംചനാംഗദസന്നധ്ദൈ ച ദദര്ശ സ മഹാത്മനഃ ।
വിക്ഷിപ്തൌ രാക്ഷസേംദ്രസ്യ ഭുജാവിംദ്രധ്വജോപമൌ ॥ 15 ॥
ഐരാവതവിഷാണാഗ്രൈരാപീഡനകൃതവ്രണൌ ।
വജ്രോല്ലിഖിതപീനാംസൌ വിഷ്ണുചക്രപരിക്ഷതൌ ॥ 16 ॥
പീനൌ സമസുജാതാംസൌ സംഗതൌ ബലസംയുതൌ ।
സുലക്ഷണനഖാംഗുഷ്ഠാ സ്വംഗുലീതലലക്ഷിതൌ ॥ 17 ॥
സംഹതൌ പരിഘാകാരൌ വൃത്തൌ കരികരോപമൌ ।
വിക്ഷിപ്തൌ ശയനേ ശുഭ്രേ പംചശീര്ഷാവിവോരഗൌ ॥ 18 ॥
ശശക്ഷതജകല്പേന സുശീതേന സുഗംധിനാ ।
ചംദനേന പരാര്ധ്യേന സ്വനുലിപ്തൌ സ്വലംകൃതൌ ॥ 19 ॥
ഉത്തമസ്ത്രീവിമൃദിതൌ ഗംധോത്തമനിഷേവിതൌ ।
യക്ഷപന്നഗഗംധർവദേവദാനവരാവിണൌ ॥ 20 ॥
ദദര്ശ സ കപിസ്തത്ര ബാഹൂ ശയനസംസ്ഥിതൌ ।
മംദരസ്യാംതരേ സുപ്തൌ മഹാഹീ രുഷിതാവിവ ॥ 21 ॥
താഭ്യാം സ പരിപൂര്ണാഭ്യാം ഭുജാഭ്യാം രാക്ഷസേശ്വരഃ ।
ശുശുഭേഽചലസംകാശഃ ശൃംഗാഭ്യാമിവ മംദരഃ ॥ 22 ॥
ചൂതപുന്നാഗസുരഭിർവകുലോത്തമസംയുതഃ ।
മൃഷ്ടാന്നരസസംയുക്തഃ പാനഗംധപുരസ്കൃതഃ ॥ 23 ॥
തസ്യ രാക്ഷസസിംഹസ്യ നിശ്ചക്രാമ മഹാമുഖാത് ।
ശയാനസ്യ വിനിഃശ്വാസഃ പൂരയന്നിവ തദ് ഗൃഹമ് ॥ 24 ॥
മുക്താമണിവിചിത്രേണ കാംചനേന വിരാജിതമ് ।
മകുടേനാപവൃത്തേന കുംഡലോജ്വലിതാനനമ് ॥ 25 ॥
രക്തചംദനദിഗ്ധേന തഥാ ഹാരേണ ശോഭിനാ ।
പീനായതവിശാലേന വക്ഷസാഽഭിവിരാജിതമ് ॥ 26 ॥
പാംഡരേണാപവിദ്ധേന ക്ഷൌമേണ ക്ഷതജേക്ഷണമ് ।
മഹാര്ഹേണ സുസംവീതം പീതേനോത്തമവാസസാ ॥ 27 ॥
മാഷരാശിപ്രതീകാശം നിശ്ശ്വസംതം ഭുജംഗവത് ।
ഗാംഗേ മഹതി തോയാംതേ പ്രസുപ്തമിവ കുംജരമ് ॥ 28 ॥
ചതുര്ഭിഃ കാംചനൈര്ദീപൈദ്ധീപ്യമാനചതുര്ദിശമ് ।
പ്രകാശീകൃതസർവാംഗം മേഘം വിദ്യുദ്ഗണൈരിവ ॥ 29 ॥
പാദമൂലഗതാശ്ചാപി ദദര്ശ സുമഹാത്മനഃ ।
പത്നീഃ സ പ്രിയഭാര്യസ്യ തസ്യ രക്ഷഃപതേര്ഗൃഹേ ॥ 30 ॥
ശശിപ്രകാശവദനാശ്ചാരുകുംഡലഭൂഷിതാഃ ।
അമ്ലാനമാല്യാഭരണാ ദദര്ശ ഹരിയൂഥപഃ ॥ 31 ॥
നൃത്തവാദിത്രകുശലാ രാക്ഷസേംദ്രഭുജാംകഗാഃ ।
വരാഭരണധാരിണ്യോ നിഷണ്ണാ ദദൃശേ ഹരിഃ ॥ 32 ॥
വജ്രവൈഡൂര്യഗര്ഭാണി ശ്രവണാംതേഷു യോഷിതാമ് ।
ദദര്ശ താപനീയാനി കുംഡലാന്യംഗദാനി ച ॥ 33 ॥
താസാം ചംദ്രോപമൈർവക്ത്രൈശ്ശുഭൈര്ലലിതകുംഡലൈഃ ।
വിരരാജ വിമാനം തന്നഭസ്താരാഗണൈരിവ ॥ 34 ॥
മദവ്യായാമഖിന്നാസ്താ രാക്ഷസേംദ്രസ്യ യോഷിതഃ ।
തേഷു തേഷ്വവകാശേഷു പ്രസുപ്താസ്തനുമധ്യമാഃ ॥ 35 ॥
അംഗഹാരൈസ്തഥൈവാന്യാ കോമലൈര്നൃത്തശാലിനീ ।
വിന്യസ്തശുഭസർവാംഗീ പ്രസുപ്താ വരവര്ണിനീ ॥ 36 ॥
കാചിദ്വീണാം പരിഷ്വജ്യ പ്രസുപ്താ സംപ്രകാശതേ ।
മഹാനദീപ്രകീര്ണേവ നലിനീ പോതമാശ്രിതാ ॥ 37 ॥
അന്യാ കക്ഷഗതേനൈവ മഡ്ഡുകേനാസിതേക്ഷണാ ।
പ്രസുപ്താ ഭാമിനീ ഭാതി ബാലപുത്രേവ വത്സലാ ॥ 38 ॥
പടഹം ചാരുസർവാംഗീ പീഡ്യ ശേതേ ശുഭസ്തനീ ।
ചിരസ്യ രമണം ലബ്ധ്വാ പരിഷ്വജ്യേവ ഭാമിനീ ॥ 39 ॥
കാചിദ്വംശം പരിഷ്വജ്യ സുപ്താ കമലലോചനാ ।
രഹഃ പ്രിയതമം ഗൃഹ്യ സകാമേവ ച കാമിനീ ॥ 40 ॥
വിപംചീം പരിഗൃഹ്യാന്യാ നിയതാ നൃത്തശാലിനീ ।
നിദ്രാവശമനുപ്രാപ്താ സഹ കാംതേവ ഭാമിനീ ॥ 41 ॥
അന്യാ കനകസംകാശൈര്മൃദുപീനൈര്മനോരമൈഃ ।
മൃദംഗം പരിപീഡ്യാംഗൈഃ പ്രസുപ്താ മത്തലോചനാ ॥ 42 ॥
ഭുജപാര്ശ്വാംതരസ്ഥേന കക്ഷഗേന കൃശോദരീ ।
പണവേവ സഹാനിംദ്യാ സുപ്താ മദകൃതശ്രമാ ॥ 43 ॥
ഡിംഡിമം പരിഗൃഹ്യാന്യാ തഥൈവാസക്തഡിംഡിമാ ।
പ്രസുപ്താ തരുണം വത്സമുപഗൂഹ്യേവ ഭാമിനീ ॥ 44 ॥
കാചിദാഡംബരം നാരീ ഭുജസംയോഗപീഡിതമ് ।
കൃത്വാ കമലപത്രാക്ഷീ പ്രസുപ്താ മദമോഹിതാ ॥ 45 ॥
കലശീമപവിധ്യാന്യാ പ്രസുപ്താ ഭാതി ഭാമിനീ ।
വസംതേ പുഷ്പശബലാ മാലേവ പരിമാര്ജിതാ ॥ 46 ॥
പാണിഭ്യാം ച കുചൌ കാചിത്സുവര്ണകലശോപമൌ ।
ഉപഗൂഹ്യാബലാ സുപ്താ നിദ്രാബലപരാജിതാ ॥ 47 ॥
അന്യാ കമലപത്രാക്ഷീ പൂര്ണേംദുസദൃശാനനാ ।
അന്യാമാലിംഗ്യ സുശ്രോണീം പ്രസുപ്താ മദവിഹ്വലാ ॥ 48 ॥
ആതോദ്യാനി വിചിത്രാണി പരിഷ്വജ്യ വരസ്ത്രിയഃ ।
നിപീഡ്യ ച കുചൈസ്സുപ്താ കാമിന്യഃ കാമുകാനിവ ॥ 49 ॥
താസാമേകാംതവിന്യസ്തേ ശയാനാം ശയനേ ശുഭേ ।
ദദര്ശ രൂപസംപന്നാമപരാം സ കപിഃ സ്ത്രിയമ് ॥ 50 ॥
മുക്താമണിസമായുക്തൈര്ഭൂഷണൈഃ സുവിഭൂഷിതാമ് ।
വിഭൂഷയംതീമിവ തത്സ്വശ്രിയാ ഭവനോത്തമമ് ॥ 51 ॥
ഗൌരീം കനകവര്ണാഭാമിഷ്ടാമംതഃ പുരേശ്വരീമ് ।
കപിര്മംദോദരീം തത്ര ശയാനാം ചാരുരൂപിണീമ് ॥ 52 ॥
സ താം ദൃഷ്ട്വാ മഹാബാഹുര്ഭൂഷിതാം മാരുതാത്മജഃ ।
തര്കയാമാസ സീതേതി രൂപയൌവനസംപദാ ॥ 53 ॥
ഹര്ഷേണ മഹതാ യുക്തോ നനംദ ഹരിയൂഥപഃ ।
ആസ്ഫോടയാമാസ ചുചുംബ പുച്ഛം നനംദ ചിക്രീഡ ജഗൌ ജഗാമ ।
സ്തംഭാനരോഹന്നിപപാത ഭൂമൌ നിദര്ശയന് സ്വാം പ്രകൃതിം കപീനാമ് ॥ 54 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുംദരകാംഡേ ദശമസ്സര്ഗഃ ॥
