ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ കിഷ്കിംധാകാംഡമ് ।
അഥ ഷോഡശസ്സര്ഗഃ ।
താമേവം ബ്രുവതീം താരാം താരാധിപനിഭാനനാമ് ।
വാലീ നിര്ഭര്ത്സയാമാസ വചനം ചേദമബ്രവീത് ॥ 1 ॥
ഗര്ജതോഽസ്യ ച സുസംഭ്രശ്ച ഭ്രാതുഃ ശത്രോർവിശേഷതഃ ।
മര്ഷയിഷ്യാമ്യഹം കേന കാരണേന വരാനനേ ॥ 2 ॥
അധര്ഷിതാനാം ശൂരാണാം സമരേഷ്വനിവര്തിനാമ് ।
ധര്ഷണാമര്ഷണം ഭീരു മരണാദതിരിച്യതേ ॥ 3 ॥
സോഢും ന ച സമര്ഥോഽഹം യുദ്ധകാമസ്യ സംയുഗേ ।
സുഗ്രീവസ്യ ച സമ്രംഭം ഹീനഗ്രീവസ്യ ഗര്ജതഃ ॥ 4 ॥
ന ച കാര്യോ വിഷാദസ്തേ രാഘവം പ്രതി മത്കൃതേ ।
ധര്മജ്ഞശ്ച കൃതജ്ഞശ്ച കഥം പാപം കരിഷ്യതി ॥ 5 ॥
നിവര്തസ്വ സഹ സ്ത്രീഭിഃ കഥം ഭൂയോഽനുഗച്ഛസി ।
സൌഹൃദം ദര്ശിതം താരേ മയി ഭക്തിഃ കൃതാ ത്വയാ ॥ 6 ॥
പ്രതിയോത്സ്യാമ്യഹം ഗത്വാ സുഗ്രീവം ജഹി സംഭ്രമമ് ।
ദര്പമാത്രം വിനേഷ്യാമി ന ച പ്രാണൈർവിമോക്ഷ്യതേ ॥ 7 ॥
അഹം ഹ്യാജൌസ്ഥിതസ്യാസ്യ കരിഷ്യാമി യഥേപ്സിതമ് ।
വൃക്ഷൈര്മുഷ്ടിപ്രഹാരൈശ്ച പീഡിതഃ പ്രതിയാസ്യതി ॥ 8 ॥
ന മേ ഗർവിതമായസ്തം സഹിഷ്യതി ദുരാത്മവാന് ।
കൃതം താരേ സഹാംയത്വം സൌഹൃദം ദര്ശിതം മയി ॥ 9 ॥
ശാപിതാഽപി മമ പ്രാണൈര്നിവര്തസ്വ ജയേന ച ।
അഹം ജിത്വാ നിവര്തിഷ്യേ തമഹം ഭ്രാതരം രണേ ॥ 10 ॥
തം തു താരാ പരിഷ്വജ്യ വാലിനം പ്രിയവാദിനീ ।
ചകാര രുദതീ മംദം ദക്ഷിണാ സാ പ്രദക്ഷിണമ് ॥ 11 ॥
തതഃ സ്വസ്ത്യയനം കൃത്വാ മംത്രവിദ്വിജയൈഷിണീ ।
അംതഃപുരം സഹ സ്ത്രീഭിഃ പ്രവിഷ്ടാ ശോകമോഹിതാ ॥ 12 ॥
പ്രവിഷ്ടായാം തു താരായാം സഹ സ്ത്രീഭിസ്സ്വമാലയമ് ।
നഗരാന്നിര്യയൌ ക്രുദ്ധോ മഹാസര്പ ഇവ ശ്വസന് ॥ 13 ॥
സ നിശ്ശ്വസ്യ മഹാതേജാ വാലീ പരമരോഷണഃ ।
സർവതശ്ചാരയന് ദൃഷ്ടിം ശത്രുദര്ശനകാംക്ഷയാ ॥ 14 ॥
സ ദദര്ശ തതശ്ശ്രീമാന് സുഗ്രീവം ഹേമപിംഗലമ് ।
സുസംവീതമവഷ്ടബ്ധം ദീപ്യമാനമിവാനലമ് ॥ 15 ॥
സ തം ദൃഷ്ട്വാ മഹാവീര്യം സുഗ്രീവം പര്യവസ്ഥിതമ് ।
ഗാഢം പരിദധേ വാസോ വാലീ പരമരോഷണഃ ॥ 16 ॥
സ വാലീ ഗാഢസംവീതോ മുഷ്ടിമുദ്യമ്യ വീര്യവാന് ।
സുഗ്രീവമേവാഭിമുഖോ യയൌ യോദ്ധും കൃതക്ഷണഃ ॥ 17 ॥
ശ്ലിഷ്ടം മുഷ്ടിം സമുദ്യമ്യ സംരബ്ധതരമാഗതഃ ।
സുഗ്രീവോഽപി സമുദ്ദിശ്യ വാലിനം ഹേമമാലിനമ് ॥ 18 ॥
തം വാലീ ക്രോധതാമ്രാക്ഷസ്സുഗ്രീവം രണപംഡിതമ് ।
ആപതംതം മഹാവേഗമിദം വചനമബ്രവീത് ॥ 19 ॥
ഏഷ മുഷ്ടിര്മയാബദ്ധോ ഗാഢസ്സന്നിഹിതാംഗുലിഃ ।
മയാ വേഗവിമുക്തസ്തേ പ്രാണാനാദായ യാസ്യതി ॥ 20 ॥
ഏവമുക്തസ്തു സുഗ്രീവഃ ക്രുദ്ധോ വാലിനമബ്രവീത് ।
തവൈവ ചാ ഹരന്പ്രാണാന്മുഷ്ടിഃ പതതു മൂര്ധനി ॥ 21 ॥
താഡിതസ്തേന സംകൃദ്ധസ്സമഭിക്രമ്യ വേഗിതഃ ।
അഭവച്ഛോണിതോദ്ഗാരീ സോത്പീഡ ഇവ പർവതഃ ॥ 22 ॥
സുഗ്രീവേണ തു നിസ്സംഗം സാലമുത്പാട്യ തേജസാ ।
ഗാത്രേഷ്വഭിഹതോ വാലീ വജ്രേണേവ മഹാഗിരിഃ ॥ 23 ॥
സ തു വാലീ പ്രചലിതസ്സാലതാഡനവിഹ്വലഃ ।
ഗുരുഭാരസമാക്രാംതോ നൌ സാര്ഥ ഇവ സാഗരേ ॥ 24 ॥
തൌ ഭീമബലവിക്രാംതൌ സുപര്ണസമവേഗിനൌ ।
പ്രവൃദ്ധൌ ഘോരവപുഷൌ ചംദ്രസൂര്യാവിവാംബരേ ।
പരസ്പരമമിത്രഘ്നൌ ച്ഛിദ്രാന്വേഷണതത്പരൌ ॥ 25 ॥
തതോഽവര്ധത വാലീ തു ബലവീര്യസമന്വിതഃ ।
സൂര്യപുത്രോ മഹാവീര്യസ്സുഗ്രീവഃ പരിഹീയതേ ॥ 26 ॥
വാലിനാ ഭഗ്നദര്പസ്തു സുഗ്രീവോ മംദവിക്രമഃ ।
വാലിനം പ്രതി സാമര്ഷോ ദര്ശയാമാസ ലാഘവമ് ॥ 27 ॥
വൃക്ഷൈഃ സ്സശാഖൈ സ്സശിഖൈർവജ്രകോടിനിഭൈര്നഖൈഃ ॥ 28 ॥
മുഷ്ടിഭിര്ജാനുഭിഃ പദ്ഭിര്ബാഹുഭിശ്ച പുനഃ പുനഃ ।
തയോര്യുദ്ധമഭൂദ്ഘോരം വൃത്രവാസവയോരിവ ॥ 29 ॥
തൌ ശോണിതാക്തൌ യുധ്യേതാം വാനരൌ വനചാരിണൌ ।
മേഘാവിവ മഹാശബ്ദൈ സ്തര്ജമാനൌ പരസ്പരമ് ॥ 30 ॥
ഹീയമാനമഥോഽപശ്യത്സുഗ്രീവം വാനരേശ്വരമ് ।
വീക്ഷമാണം ദിശശ്ചൈവ രാഘവസ്സ മുഹുര്മുഹുഃ ॥ 31 ॥
തതോ രാമോ മഹാതേജാ ആര്തം ദൃഷ്ട്വാ ഹരീശ്വരമ് ।
ശരം ച വീക്ഷതേ വീരോ വാലിനോ വധകാരണാത് ॥ 32 ॥
തതോ ധനുഷി സംധായ ശരമാശീവിഷോപമമ് ।
പുരയാമാസ തച്ചാപം കാലചക്രമിവാംതകഃ ॥ 33 ॥
തസ്യ ജ്യാതലഘോഷേണ ത്രസ്താഃ പത്രരഥേശ്വരാഃ ।
പ്രദുദ്രുവുര്മൃഗാശ്ചൈവ യുഗാംത ഇവ മോഹിതാഃ ॥ 34 ॥
മുക്തസ്തു വജ്രനിര്ഘോഷഃ പ്രദീപ്താശനിസന്നിഭഃ ।
രാഘവേണ മഹാബാണോ വാലിവക്ഷസി പാതിതഃ ॥ 35 ॥
തതസ്തേന മഹാതേജാ വീയൌടത്സിക്തഃ കപീശ്വരഃ ।
വേഗേനാഭിഹതോ വാലീ നിപപാത മഹീതലേ ॥ 36 ॥
ഇംദ്രധ്വജ ഇവോദ്ധൂതഃ പൌര്ണമാസ്യാം മഹീതലേ ।
ആശ്വയുക്സമയേ മാസി ഗതശ്രീകോ വിചേതനഃ ॥ 37 ॥
നരോത്തമഃ കാലയുഗാംതകോപമം ശരോത്തമം കാംചനരൂപ്യഭുഷിതമ് ।
സസര്ജ ദീപ്തം തമമിത്രമര്ദനം സധൂമമഗ്നിം മുഖതോ യഥാ ഹരഃ ॥ 38 ॥
അഥോക്ഷിതശ്ശോണിതതോയവിസ്രവൈ സ്സുപുഷ്പിതാശോക ഇവാനിലോദ്ധതഃ ।
വിചേതനോ വാസവസൂനുരാഹവേ വിഭ്രംശിതേംദ്രധ്വജവത്ക്ഷിതിം ഗതഃ ॥ 39 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ കിഷ്കിംധാകാംഡേ ഷോഡശസ്സര്ഗഃ ॥
