ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാംഡമ് ।
അഥ ഏകോനത്രിംശദധികശതതമസ്സര്ഗഃ ।
ബഹൂനിനാമവര്ഷാണിഗതസ്യസുമഹദ്വനമ് ।
ശൃണോമ്യഹംപ്രീതികരംമമനാഥസ്യകീര്തനമ് ॥ 1 ॥
കല്യാണീബതഗാഥേയംലൌകികീപ്രതിഭാതിമേ ।
ഏതിജീവംതമാനംദോനരംവര്ഷശതാദപി ॥ 2 ॥
രാഘവസ്യഹരീണാം ച കഥമാസീത്സമാഗമഃ ।
കസ്മിന് ദേശേകിമാശ്രിത്യതത്ത്വമാഖ്യാഹിപൃച്ഛതഃ ॥ 3 ॥
സ പൃഷ്ടോരാജപുത്രേണബൃശ്യാംസമുപവേശിതഃ ।
ആചചക്ഷേതതസ്സർവംരാമസ്യചരിതംവനേ ॥ 4 ॥
യഥാപ്രവ്രാജിതോരാമോമാതുര്ദത്തൌവരൌതവ ।
യഥാപുത്രശോകേനരാജാദശരഥോമൃതഃ ॥ 5 ॥
യഥാദൂതൈസ്ത്വമാനീതസ്തൂര്ണംരാജഗൃഹാത്പ്രഭോ ।
ത്വയായോധ്യാംപ്രവിഷ്ടേനയഥാരാജ്യം ന ചേപ്സിതമ് ॥ 6 ॥
ചിത്രകൂടഗിരിംഗത്വാരാജ്യേനാമിത്രകര്ശനഃ ।
നിമംത്രിതസ്ത്വയാഭ്രാതാധര്മമാചരതാസതാമ് ॥ 7 ॥
സ്ഥിതേനരാജ്ഞോവചനേയഥാരാജ്യംവിസര്ജിതമ് ।
ആര്യസ്യമാദുകേഗൃഹ്യയഥാസിപുനരാഗതഃ ।
യ ॥ 8 ॥
സർവമേതന്മഹാബാഹോയഥാവദ്വിദിതംതവ ।
ത്വയിപ്രതിപ്രയാതേതുയദ്വൃത്തംതന്നിബോധമേ ॥ 9 ॥
അപയാതേത്വയിതദാസമുദ്ഭ്രാംതമൃഗദ്വിജമ് ।
പരിധ്യുഈനമിവാത്യര്ഥംതദ്വനംസമപദ്യത ॥ 10 ॥
തദഥസ്തിമൃദിതംഘോരംസിംഹവ്യാഘ്രമൃഗാകുലമ് ।
പ്രവിവേശാഥവിജനം സ മഹദ്ദംഡകാവനമ് ॥ 11 ॥
തേഷാംപുരസ്താദ്ഭലവാന് ഗച്ഛതാംഗഹനേവനേ ।
വിനദന് സുമഹാനാദംവിരാധഃപ്രത്യദൃശ്യത ॥ 12 ॥
തമുത്ക്ഷിപ്യമഹാനാദമൂര്ധ്വബാഹുമധോമുഖമ് ।
നിഖാതേപ്രക്ഷിപംതിസ്മവദംതമിവകുംജരമ് ॥ 13 ॥
തത്കൃത്വാദുഷ്കരംകര്മഭ്രാതരൌരാമലക്ഷ്മണൌ ।
സായാഹ്നേശരഭംഗസ്യരമ്യമാശ്രമമീയതുഃ ॥ 14 ॥
ശരഭംഗേദിവംപ്രാപ്തേരാമസ്സത്യപരാക്രമഃ ।
അഭിവാദ്യമുനീന്സർവാന്ജനസ്ഥാനമുപാഗമത് ॥ 15 ॥
തതഃപശ്ചാച്ഛൂര്പണഖാനാമരാമപാര്ശമുപാഗതാ ।
തതോരാമേണസംദിഷ്ടോലക്ഷ്മണസ്സഹസോത്ഥിതഃ ॥ 16 ॥
പ്രഗൃഹ്യഖംഗംചിച്ഛേദകര്ണനാസേമഹാബലഃ ।
ചതുര്ദശസഹസ്രാണിജനസ്താന്നിവാസിനാമ് ॥ 17 ॥
ഹതാനിവസതാതത്രരാഘവേണമഹാത്മനാ ।
ഏകേനസഹസംഗമ്യരാമേണരണമൂര്ധനി ॥ 18 ॥
അഹ്നശ്ചതുര്ഥഭാഗേനനിഃശേഷാരാക്ഷസാഃകൃതാഃ ।
മബലാമഹാവീര്യാസ്തപസോവിഘ്നകാരിണഃ ॥ 19 ॥
നിഹതാരാഘവേണാജൌദംഡകാരണ്യവാസിനഃ ।
രാക്ഷസാശ്ചവിനിഷ്പിഷ്ടാഃഖരശ്ചനിഹതോരണേ ॥ 20 ॥
ദൂഷണംചാഗ്രതോഹത്വാത്രിശിരാസ്തദനംതമ് ।
തസ്തേനാര്ദിതാബാലാരാവണംസമുപാഗതാ ॥ 21 ॥
രാവണാനുചരോഘോരോമാരീചോനാമരാക്ഷസഃ ।
ലോഭയാമാസവൈദേഹീംഭൂത്വാരത്നമയോമൃഗഃ ॥ 22 ॥
സാരാമമബ്രവീദൃഷ്ടവാവൈദേസീഗൃഹ്യതാമിതി ।
അയംമനോഹരഃകാംതആശ്രമോനോഭവിഷ്യതി ॥ 23 ॥
തതോരാമോധനുഷ്പാണിര്മൃഗംതമനുധാവതി ।
സ തംജഘാനധാവംതംശരേണാനതപർവണാ ॥ 24 ॥
അഥസൌമ്യ ദശഗ്രീവോമൃഗംയാതേതുരാഘവേ ।
ലക്ഷ്മണേചാപിനിഷ്ക്രാംതേപ്രവിവേശാശ്രമംതദാ ॥ 25 ॥
ജഗ്രാഹതരസാസീതാംഗ്രഹഃഖേരോഹിണീമിവ ।
ത്രാതുകാമംതതോയുദ്ധേഹത്വാഗൃധ്രംജടായുഷമ് ॥ 26 ॥
പ്രഗൃഹ്യസഹസാസീതാംജഗാമാശു സ രാക്ഷസഃ ।
തസ്ത്വദ്ഭുതസംകാശാസ്സ്ഥിതാഃപർവതമൂര്ധനി ॥ 27 ॥
സീതാംഗൃഹീത്വാഗച്ഛംതംവാനരാഃപർവതോപമാഃ ।
ദദൃശുര്മിസ്മിതാകാരാരാവണംരാക്ഷസാധിപമ് ॥ 28 ॥
തതശീഘ്രതരംഗത്വാതദ്വിമാനംമനോജവമ് ।
ആരുഹ്യസഹവൈദേഹ്യാപുഷ്പകം സ മഹാബലഃ ॥ 29 ॥
പ്രവിവേശതദാലംകാംരാവണോരാക്ഷസേശ്വരഃ ।
താംസുവര്ണപരിഷ്കാരേശുഭേമഹതിവേശ്മനി ॥ 30 ॥
പ്രവേശ്യമൈഥിലീംവാക്യൈസ്സാംത്വയാമാസരാവണഃ ।
തൃണവദ്ഭാഷിതംതസ്യതം ച നൈരൃതപുംഗവമ് ॥ 31 ॥
അചിംതയംതീവൈദേഹീഹ്യശോകവനികാംഗതാ ।
ന്യവര്തതതദാരാമോമൃഗംഹത്വാതദാവനേ ॥ 32 ॥
നിവര്തമാനഃകാകുത്സ്ഥോദൃഷ്ടവാഗൃധ്രം സ വിവ്യഥേ ।
ഗൃധ്രംഹതംതദാദൃഷ്ടവാരാമഃപ്രിയതരംപിതുഃ ॥ 33 ॥
മാര്ഗമാണസ്തുവൈദേഹീംരാഘവംസഹലക്ഷ്മണഃ ।
ഗോദാവരീമന്വചരദ്വനോദ്ധേശാംശ്ചപുഷ്പിതാന് ॥ 34 ॥
ആസേദതുര്മഹാരണ്യേകബംധംനാമരാക്ഷസമ് ।
തതഃകബംദവചനാദ്രാമസ്സത്യപരാക്രമഃ ॥ 35 ॥
ഋഷ്യമൂകഗിരിംഗത്വാസുഗ്രീവേണസമാഗതഃ ।
തയോസ്സമാഗമഃപൂർവംപ്രീത്യഹാര്ദോവ്യജായത ॥ 36 ॥
ഭ്രാത്രാനിരസ്തഃക്രുദ്ധേനസുഗ്രീവോവാലിനാപുരാ ।
ഇതരേതരസംവാദാത്പ്രഗാഢഃപ്രണയസ്തയോഃ ॥ 37 ॥
രാമസ്സ്വബാഹുവീര്യേണസ്വരാജ്യംപ്രത്യപാദയത് ।
വാലിനംസമരേഹത്വാമഹാകായംമഹാബലമ് ॥ 38 ॥
സുഗ്രീവസ്സ്ഥാപിതോരാജ്യേസഹിതസ്സർവവാനരൈഃ ।
രാമായപ്രതിജാനീതേരാജപുത്യ്രാസ്തുമാര്ഗണമ് ॥ 39 ॥
അദിഷ്ടാവാനരേംദ്രേണസുഗ്രീവേണമഹാത്മനാ ।
ദശകോട്യഃപ്ലവംഗാനാംസർവാഃപ്രസ്ഥാപിതാഃദിശഃ ॥ 40 ॥
തേഷാംനോവിപ്രനഷ്ടാനാംവിംധ്യേപർവതസത്തമോ ।
ഭൃശംശോകാനിതപ്താനാംമഹാന്കാലോ ത്യവര്തത ॥ 41 ॥
ഭ്രാതാതുഗൃധ്രരാജസ്യസംപാതിര്നാമവീര്യവാന് ।
സമാഖ്യാതിസ്മവസതീംസീതാംരാവണമംദിരേ ॥ 42 ॥
സോഹംദുഃഖപരീതാനാംദുഃഖംതദ് ജ്ഞാതീനാംനുദന് ।
ആത്മവീര്യംസമാസ്ഥായയോജനാനാംശതംപ്ലുതഃ ॥ 43 ॥
തത്രാഹമേകാമദ്രാക്ഷമശോകവനികാംഗതാമ് ।
കൌശേയവസ്ത്രാംമലിനാംനിരനംദാംദൃഢവ്രതാമ് ॥ 44 ॥
തയാസമേത്യവിധിവത് പൃഷ്ടവാസർവമനിംദിതാമ് ।
അഭിജ്ഞാനംമയാദത്തംരാമനാമാംഗുലീയകമ് ॥ 45 ॥
അഭിജ്ഞാനംമണിംലബ്ദ്വാചരിതാര്ധോ ഹമാഗതഃ ।
മയാ ച പുനരാഗമ്യരാമസ്യാക്ലിഷ്ടകര്മണഃ ॥ 46 ॥
അഭിജ്ഞാനംമയാദത്തമര്ചിഷ്മാന് സ മഹാമണിഃ ।
ശ്രുത്വാതാംമൈഥിലീംരാമസ്ത്വാശശംസേ ച ജീവിതമ് ॥ 47 ॥
ജീവിതാംതമനുപ്രാപ്തഃപീത്വാമൃതമിവാതുരഃ ।
ഉദ്യോജയിഷ്യന്നുദ്യോഗംദധ്രേകാമംവധേമനഃ ॥ 48 ॥
ജിഘാംസുരിവലോകാംതേസർവാന്ലോകാന്വിഭാവസുഃ ।
തതസ്സമുദ്രമാസാദ്യനലംസേതുമകാരയത് ॥ 49 ॥
അതരത്കപിവീരാണാം വാഹിനീ തേന സേതുനാ ।
പ്രഹസ്തമ്വധീന്നീലഃകുംഭകര്ണംതുരാഘവഃ ॥ 50 ॥
ലക്ഷ്മണോരാവണസുതംസ്വയംരാമസ്തുരാവണമ് ।
സശക്രേണസമാഗമ്യയമേനവരുണേന ച ॥ 51 ॥
മഹേശ്വരസ്വയംഭൂഭ്യാം തഥാ ദശരഥേന ച ।
തൈശ്ചദത്തവര്ശ്രീമാനൃഷിഭിശ്ചസമാഗതൈഃ ॥ 52 ॥
സുരര്ഷിഭിശ്ചകാകുത്സ്ഥോവരാന്ലേഭേപരംതപഃ ।
സതുദത്തവരഃപ്രീത്യാവാനരൈശ്ചസമാഗതഃ ॥ 53 ॥
പുഷ്പകേനവിമാനേനകിഷ്കിനഷ്ധാമഭ്യുപാഗമത് ।
തംഗംഗാംപുനാരാസാദ്യവസംതംമുനിസന്നിധൌ ॥ 54 ॥
അവിഘ്നംപുഷ്യയോഗേനശ്വോരാമംദ്രഷ്ടുമര്ഹസി ।
തതസ്സവാക്യൈര്മധുരൈര്ഹനുമതോനിശമ്യഹൃഷ്ടോഭരതഃകൃതാംജലിഃ ।
ഉവാചവാണീംമനസഃപ്രഹര്ഷണീംചിരസ്യപൂര്ണഃഖലുമേമനോരഥഃ ॥ 55 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാംഡേ ഏകോനത്രിംശദധികശതതമസ്സര്ഗഃ ॥
