ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ പംചാശീതിതമസ്സര്ഗഃ ।
ഏവമുക്തസ്തു ഭരതോ നിഷാദാധിപതിം ഗുഹമ് ।
പ്രത്യുവാച മഹാപ്രാജ്ഞോ വാക്യം ഹേത്വര്ഥസംഹിതമ് ॥ 1 ॥
ഊര്ജിതഃ ഖലു തേ കാമഃ കൃതോ മമ ഗുരോസ്സഖേ ।
യോ മേ ത്വമീദൃശീം സേനാമേകോഽഭ്യര്ചിതുമിച്ഛസി ॥ 2 ॥
ഇത്യുക്ത്വാ തു മഹാതേജാ ഗുഹം വചനമുത്തമമ് ।
അബ്രവീദ്ഭരത ശ്ശ്രീമാനനിഷാദാധിപതിം പുനഃ ॥ 3 ॥
കതരേണ ഗമിഷ്യാമി ഭരദ്വാജാശ്രമം ഗുഹ ।
ഗഹനോഽയം ഭൃശം ദേശോ ഗംഗാഽനൂപോ ദുരത്യയഃ ॥ 4 ॥
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ രാജപുത്രസ്യ ധീമതഃ ।
അബ്രവീത്പ്രാംജലിർവാക്യം ഗുഹോ ഗഹനഗോചരഃ ॥ 5 ॥
ദാശാസ്ത്വാഽനുഽഗമിഷ്യംതി ധന്വിനസ്സുസമാഹിതാഃ ।
അഹം ത്വാനുഗമിഷ്യാമി രാജപുത്ര മഹായശഃ ॥ 6 ॥
കച്ഛിന്നദുഷ്ടോ വ്രജസി രാമസ്യാക്ലിഷ്ടകര്മണഃ ।
ഇയം തേ മഹതീ സേനാ ശംകാം ജനയതീവ മേ ॥ 7 ॥
തമേവമഭിഭാഷംതമാകാശ ഇവ നിര്മലഃ ।
ഭരതശ്ശ്ലക്ഷ്ണയാ വാചാ ഗുഹം വചനമബ്രവീത് ॥ 8 ॥
മാഭൂത്സ കാലോ യത്കഷ്ടം ന മാം ശംകിതുമര്ഹസി ।
രാഘവ സ്സഹി മേ ഭ്രാതാ ജ്യേഷ്ഠഃ പിതുസമോ മതഃ ॥ 9 ॥
തം നിവര്തയിതും യാമി കാകുത്സ്ഥം വനവാസിനമ് ।
ബുദ്ധിരന്യാ ന തേ കാര്യാ ഗുഹ സത്യം ബ്രവീമി തേ ॥ 10 ॥
സ തു സംഹൃഷ്ടവദന ശ്ശ്രുത്വാ ഭരതഭാഷിതമ് ।
പുനരേവാബ്രവീദ്വാക്യം ഭരതം പ്രതി ഹര്ഷിതഃ ॥ 11 ॥
ധന്യസ്ത്വം ന ത്വയാ തുല്യം പശ്യാമി ജഗതീതലേ ।
അയത്നാദാഗതം രാജ്യം യസ്ത്വം ത്യക്തുമിഹേച്ഛസി ॥ 12 ॥
ശാശ്വതീ ഖലു തേ കീര്തിര്ലോകാനനുചരിഷ്യതി ।
യസ്ത്വം കൃച്ഛ്രഗതം രാമം പ്രത്യാനയിതുമിച്ഛസി ॥ 13 ॥
ഏവം സംഭാഷമാണസ്യ ഗുഹസ്യ ഭരതം തദാ ।
ബഭൌ നഷ്ടപ്രഭസ്സൂര്യോ രജനീ ചാഭ്യവര്തത ॥ 14 ॥
സന്നിവേശ്യ സ താം സേനാം ഗുഹേന പരിതോഷിതഃ ।
ശത്രുഘ്നേന സഹ ശ്രീമാംഛയനം സമുപാഗമത് ॥ 15 ॥
രാമചിംതാമയ ശ്ശോകോ ഭരതസ്യ മഹാത്മനഃ ।
ഉപസ്ഥിതോ ഹ്യനര്ഹസ്യ ധര്മപ്രേക്ഷസ്യ താദൃശഃ ॥ 16 ॥
അംതര്ദാഹേന ദഹനസ്സംതാപയതി രാഘവമ് ।
വനദാഹാഭിസംതപ്തം ഗൂഢോഽഗ്നിരിവ പാദപമ് ॥ 17 ॥
പ്രസൃതസ്സർവഗാത്രേഭ്യസ്സ്വേദം ശോകാഗ്നിസംഭവമ് ।
യഥാ സൂര്യാംശുസംതപ്തോ ഹിമവാന് പ്രസൃതോഹിമമ് ॥ 18 ॥
ധ്യാനനിര്ധരശൈലേന വിനിശ്ശ്വസിതധാതുനാ ।
ദൈന്യപാദപസംഘേന ശോകായാസാധിശൃംഗിണാ ॥ 19 ॥
പ്രമോഹാനംതസത്ത്വേന സംതാപൌഷധിവേണുനാ ।
ആക്രാംതോ ദുഃഖശൈലേന മഹതാ കൈകയീസുതഃ ॥ 20 ॥
വിനിശ്ശ്വസന്വൈ ഭൃശദുര്മനാസ്തതഃ പ്രമൂഢസംജ്ഞഃ പരമാപദം ഗതഃ ।
ശമം ന ലേഭേ ഹൃദയജ്വരാര്ദിതോ നരര്ഷഭോ യൂഥഹതോ യഥര്ഷഭഃ ॥ 21 ॥
ഗുഹേന സാര്ധം ഭരതസ്സമാഗതോ മഹാനുഭാവസ്സജനസ്സമാഹിതഃ ।
സുദുര്മനാസ്തം ഭരതം തദാ പുനര്ഗുഹ സ്സമാശ്വാസയദഗ്രജം പ്രതി ॥ 22 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ പംചാശീതിതമസ്സര്ഗഃ ॥
