ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാംഡമ് ।
അഥ ദ്വാത്രിംശസ്സര്ഗഃ ।
സാസീതാതച്ഛിരോദൃഷ്ടവാതച്ചകാര്മുകമുത്തമമ് ।
സുഗ്രീവപ്രതിസംപര്ഗമാഖ്യാതംചഹനൂമതാ ॥ 1 ॥
നയനേമുഖവര്ണംചഭര്തുസ്തത്സദൃശംമുഖമ് ।
കേശാന് കേശാംതദേശംചതംചചൂഡാമണിംശുഭമ് ॥ 2 ॥
ഏതൈസ്സർവേരഭിജ്ഞാനൈരഭിജ്ഞായസുദുഃഖിതാ ।
നിജഗര്ഹേചകൈകേയീംക്രോശംതീകുരരീയഥാ ॥ 3 ॥
സകാമാഭവകൈകേയീഹതോഽയംകുലനംദനഃ ।
കുലമുത്സാദിതംസർവംത്വയാകലഹശീലയാ ॥ 4 ॥
ആര്യേണകിംതേകൈകേയീ കൃതംരാമേണവിപ്രിയമ് ।
യന്മയാചീരവസനസ്ത്വയാപ്രസ്ഥാപിതോവനമ് ॥ 5 ॥
ഏവം ഉക്ത്വാ തു വൈദേഹീ വേപമാനാ തപസ്വിനീ ।
ജഗാമ ജഗതീം ബാലാ ചിന്നാ തു കദലീ യഥാ ॥ 6 ॥
സാമുഹൂര്താത്സമാശ്വാസ്യപ്രതിലഭ്യചചേതനാമ് ।
തച്ഛിരസ്സമുപാഘ്രായവിലലാസായതേക്ഷണാ ॥ 7 ॥
ഹാഹതാഽസ്മിമഹാബാഹോ വീരവ്രതമനുവ്രത ।
ഇമാംതേപശ്ചിമാവസ്ഥാംഗതാഽസ്മിവിധവാകൃതാ ॥ 8 ॥
പ്രഥമംമരണംനാര്യാഭര്തുർവൈഗുണ്യമുച്യതേ ।
സുവൃത്തഃ സ്സാധുവൃത്തായാസ്സമ്വൃത്തസ്ത്വംമമാഗ്രതഃ ॥ 9 ॥
ദുഃഖാദ്ദുഃഖംപ്രപന്നായാമഗ്നായാശ്ശോകസാഗരേ ।
യോഹിമാമുദ്യതനിസ്ത്രാതുംസോഽപിത്വംവിനിപാതിതഃ ॥ 10 ॥
സാശ്വശ്രൂര്മമകൌസല്യാത്വയാപുത്രേണരാഘവഃ ।
വത്സേനേവയഥാധേനുർവിവത്സാവത്സലാകൃതാ ॥ 11 ॥
ആദ്ദിഷ്ടംദീര്ഘമായുസ്തേയൈരചിംത്യപരാക്രമ ।
അനൃതംവചനംതേഷാമല്പായുരപിരാഘവ ॥ 12 ॥
അഥവാനശ്യതിപ്രജ്ഞാപ്രാജ്ഞസ്യാപിസതസ്തവ ।
പചത്യേനംയഥാകാലോഭൂതാനാംപ്രഭവോഽഹ്യയമ് ॥ 13 ॥
അദൃഷ്ടംമൃത്യുമാപന്നഃകസ്മാത്ത്വംനയശാസ്ത്രവിത് ।
വ്യസനാനാമുപായജ്ഞഃകുശലോഹ്യസിവര്ജനേ ॥ 14 ॥
തഥാ ത്വം സംപരിഷ്വജ്യ രൌദ്രയാ അതിനൃശംസയാ ।
കാല രാത്ര്യാ മയാ ആച്ചിദ്യ ഹൃതഃ കമല ലോചന ॥ 15 ॥
ഉപശേഷേമഹാബാഹോഃ മാംവിഹായതപസ്വിനീമ് ।
പ്രിയാമിവസമാലശിഷ്യപൃഥിവീംപുരുഷര്ഷഭ ॥ 16 ॥
അര്ചിതംസതതംയത്തദ്ഗംധമാല്യൈര്മയാതവ ।
ഇദംതേമപ്രതിയംവീരധനുഃകാംചാനഭൂഷണമ് ॥ 17 ॥
പിത്രാദശരഥേനത്വംശ്വശുരേണമമാനഘഃ ।
സർവൈശ്ചപിതൃഭിസ്സാര്ഥംനൂനംസ്വര്ഗേസമാഗതഃ ॥ 18 ॥
ദിവിനക്ഷത്രഭൂതസ്ത്വംമഹാത്കര്മകൃതപ്രിയമ് ।
പുണ്യംരാജര്ഷിവംശംത്വമാത്മനസ്സമുപേക്ഷസേ ॥ 19 ॥
കിംമാംനപ്രേക്ഷസേരാജന് കിംമാംനപ്രതിഭാഷസേ ।
ബാലാംബാല്യേനസംപ്രാപ്താംഭാര്യാംമാംസഹചാരിണീമ് ॥ 20 ॥
സംശ്രുതംഗൃഹ്ണതാപാണിംചരിഷ്യാമീതിയത്ത്വയാ ।
സ്മരതന്മമകാകുത്സ്ഥനയമാമപിദുഃഖിതാമ് ॥ 21 ॥
കസ്മാന്മാമപഹായത്വംഗതോഗതിമതാംവര ।
അസ്മാല്ലോകാദമുംലോകംത്യക്ത്വാമാമപിദുഃഖിതാമ് ॥ 22 ॥
കല്യാണൈരുചിതംയത്തത്പരിഷ്വക്തംമയൈവതു ।
ക്രവ്യാദൈസ്തച്ഛരീരംതേമാനംവിപരികൃഷ്യതേ ॥ 23 ॥
അഗ്നിഷ്ടോമാദിഭിര്യജ്ഞൈരിഷ്ടവാനാപ്തദക്ഷിണൈഃ ।
അഗ്നിഹോത്രേണസംസ്കാരംകേനത്വംനതുലപ്സ്യസേ ॥ 24 ॥
പ്രവ്രജ്യാമുപപന്നാനാംത്രയാണാമേകമാഗതമ് ।
പരിപ്രക്ഷ്യതികൌസല്യാലക്ഷ്മണംശോകലാലസാ ॥ 25 ॥
സതസ്യാഃപരിപൃച്ഛംത്യാവധംമിത്രബലസ്യതേ ।
തവചാഖ്യാസ്യതേനൂനംനിശായാംരാക്ഷസൈർവധമ് ॥ 26 ॥
സാത്വാംസുപ്തംഹതംശ്രുത്വാമാംചരക്ഷോഗൃഹംഗതാമ് ।
ഹൃദയേനവിദീര്ണേനനഭവിഷ്യതിരാഘവ ॥ 27 ॥
മമഹേതോരനാര്യായാഹ്യനര്ഹഃപാര്ഥിവാത്മഃ ।
രാമസ്സാഗരമുതതീര്യസത്ത്വവാന് ഗോഷ്പദേഹതഃ ॥ 28 ॥
അഹംദാശരഥേനോഢാമോഹാത്സ്വകുലപാംസനീ ।
ആര്യപുത്രസ്യരാമസ്യഭാര്യാമൃത്യുരജായത ॥ 29 ॥
നൂനമന്യാംമയാജാതിംവാരിതംദാനമുത്തമമ് ।
യാഹമദ്യേഹശോചാമിഭാര്യാസർവതിഥേരപി ॥ 30 ॥
സാധുപാതയമാംക്ഷിപ്രംരാമസ്യോപരിരാവണ ।
സമാനയപതിംപംത്യാകുരുകല്യാണമുത്തമമ് ॥ 31 ॥
ശിരസാമേശിരശ്ചാസ്യകായംകായേനയോജയ ।
രാവണാനുഗമിഷ്യാമിഗതിംഭര്തുര്മഹാത്മനഃ ॥ 32 ॥
ഇതിസദുഃഖസംതപ്താവിലലാപായതേക്ഷണാ ।
ഭര്തുശ്ശിരോധനുസ്തത്രസമീക്ഷ്യചപുനഃപുനഃ ॥ 33 ॥
ഏവംലാലപ്യമാനായാംസീതായാംതത്രരാക്ഷസഃ ।
അഭിചക്രാമഭര്താരമനീകസ്ഥഃകൃതാംജലിഃ ॥ 34 ॥
വിജയസ്വാര്യപുത്രേതിസോഽഭിവാദ്യപ്രസാദ്യച ।
ന്യവേദയദനുപ്രാപ്തംപ്രഹസ്തംവാഹിനീപതിമ് ॥ 35 ॥
അമാത്യൈസ്സഹിതസ്സർവൈഃപ്രഹസ്തസ്സമുപസ്ഥിതഃ ।
തേനദര്ശനകാമേനവയംപ്രസ്ഥാപിതാഃപ്രഭോ ॥ 36 ॥
നൂനമസ്തിമഹാരാജ രാജഭാവാത്ക്ഷമാന്വിതമ് ।
കിംചിദാത്യയികംകാര്യംതേഷാംത്വംദര്ശനംകുരു ॥ 37 ॥
ഏതച്ഛ്രുത്വാദശഗ്രീവോരാക്ഷസപ്രതിവേദിതമ് ।
അശോകന്വികാംത്യക്ത്വാമംത്രിണാംദര്ശനംയയൌ ॥ 38 ॥
സതുസർവംസമര്ഥ്യൈവമംത്രിഭിഃകൃത്യമാത്മനഃ ।
സഭാംപ്രവിശ്യവിദധേവിദിത്വാരാമവിക്രമമ് ॥ 39 ॥
അംതര്ഥാനംതുതച്ഛീര്ഷംതച്ചകാര്മുകമുത്തമമ് ।
ജഗാമരാവണസ്യൈവനിര്യാണസമനംതരമ് ॥ 40 ॥
രാക്ഷസേംദ്രസ്തുതൈസ്സാര്ധംമംത്രിഭിര്ഭീമവിക്രമൈഃ ।
സമര്ഥയാമാസതദാരാമകാര്യവിനിശ്ചയമ് ॥ 41 ॥
അവിദൂരസ്ഥിതാന്സർവാന്ബലാധ്യക്ഷാഹനിതൈഷിണഃ ।
അബ്രവീത്കാലസദൃശോരാവണോരാക്ഷസാധിപഃ ॥ 42 ॥
ശീഘ്രംഭേരീനിനാദേനസ്ഫുടംകോണാഹതേനമേ ।
സമാനയധ്വംസൈന്യാനിവക്തവ്യംചനകാരണമ് ॥ 43 ॥
തതസ്തഥേതിപ്രതിഗൃഹ്യതദ്വചോബലാധിപാസ്തേമഹദാത്മനോബലമ് ।
സമാനയംശ്ചൈവസമാഗമംചതേന്യവേദയന്ഭര്തരിയുദ്ധകാംക്ഷിണി ॥ 44 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാംഡേ ദ്വാത്രിംശസ്സര്ഗഃ ॥
