ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുംദരകാംഡമ് ।
അഥ ഷോഡശസ്സര്ഗഃ ।
പ്രശസ്യ തു പ്രശസ്തവ്യാം സീതാം താം ഹരിപുംഗവഃ ।
ഗുണാഭിരാമം രാമം ച പുനശ്ചിംതാപരോഽഭവത് ॥ 1 ॥
സ മുഹൂര്തമിവ ധ്യാത്വാ ബാഷ്പപര്യാകുലേക്ഷണഃ ।
സീതാമാശ്രിത്യ തേജസ്വീ ഹനൂമാന്വിലലാപ ഹ ॥ 2 ॥
മാന്യാ ഗുരുവിനീതസ്യ ലക്ഷ്മണസ്യ ഗുരുപ്രിയാ ।
യദി സീതാഽഽപി ദുഃഖാര്താ കാലോ ഹി ദുരതിക്രമഃ ॥ 3 ॥
രാമസ്യ വ്യവസായജ്ഞാ ലക്ഷ്മണസ്യ ച ധീമതഃ ।
നാത്യര്ഥം ക്ഷുഭ്യതേ ദേവീ ഗംഗേവ ജലദാഗമേ ॥ 4 ॥
തുല്യശീലവയോവൃത്താം തുല്യാഭിജനലക്ഷണാമ് ।
രാഘവോഽഽര്ഹതി വൈദേഹീം തം ചേയമസിതേക്ഷണാ ॥ 5 ॥
താം ദൃഷ്ട്വാ നവഹേമാഭാം ലോകകാംതാമിവ ശ്രിയമ് ।
ജഗാമ മനസാ രാമം വചനം ചേദമബ്രവീത് ॥ 6 ॥
അസ്യാ ഹേതോർവിശാലാക്ഷ്യാ ഹതോ വാലീ മഹാബലഃ ।
രാവണപ്രതിമോ വീര്യേ കബംധശ്ച നിപാതിതഃ ॥ 7 ॥
വിരാധശ്ച ഹതഃ സംഖ്യേ രാക്ഷസോ ഭീമവിക്രമഃ ।
വനേ രാമേണ വിക്രമ്യ മഹേംദ്രേണേവ ശംബരഃ ॥ 8 ॥
ചതുര്ദശ സഹസ്രാണി രക്ഷസാം ഭീമകര്മണാമ് ।
നിഹതാനി ജനസ്ഥാനേ ശരൈരഗ്നിശിഖോപമൈഃ ॥ 9 ॥
ഖരശ്ച നിഹതസംഖ്യേ ത്രിശിരാശ്ച നിപാതിതഃ ।
ദൂഷണശ്ച മഹാതേജാ രാമേണ വിദിതാത്മനാ ॥ 10 ॥
ഐശ്വര്യം വാനരാണാം ച ദുര്ലഭം വാലിപാലിതമ് ।
അസ്യാ നിമിത്തേ സുഗ്രീവഃ പ്രാപ്തവാന് ലോകസത്കൃതമ് ॥ 11 ॥
സാഗരശ്ച മയാ ക്രാംതശ്ശ്രീമാന്നദനദീപതിഃ ।
അസ്യാ ഹേതോർവിശാലാക്ഷ്യാഃ പുരീ ചേയമവേക്ഷിതാ ॥ 12 ॥
യദി രാമഃ സമുദ്രാംതാം മേദിനീം പരിവര്തയേത് ।
അസ്യാഃ കൃതേ ജഗച്ചാപി യുക്തമിത്യേവ മേ മതിഃ ॥ 13 ॥
രാജ്യം വാ ത്രിഷു ലോകേഷു സീതാ വാ ജനകാത്മജാ ।
ത്രൈലോക്യരാജ്യം സകലം സീതായാ നാപ്നുയാത്കലാമ് ॥ 14 ॥
ഇയം സാ ധര്മശീലസ്യ മൈഥിലസ്യ മഹാത്മനഃ ।
സുതാ ജനകരാജസ്യ സീതാ ഭര്തൃദൃഢവ്രതാ ॥ 15 ॥
ഉത്ഥിതാ മേദിനീം ഭിത്ത്വാ ക്ഷേത്രേ ഹലമുഖക്ഷതേ ।
പദ്മരേണുനിഭൈഃ കീര്ണാ ശുഭൈഃ കേദാരപാമ്സുഭിഃ ॥ 16 ॥
വിക്രാംതസ്യാര്യശീലസ്യ സംയുഗേഷ്ന്വിവര്തിനഃ ।
സ്നുഷാ ദശരഥസ്യൈഷാ ജ്യേഷ്ഠാ രാജ്ഞോ യശസ്വിനീ ॥ 17 ॥
ധര്മജ്ഞസ്യ കൃതജ്ഞസ്യ രാമസ്യ വിദിതാത്മനഃ ।
ഇയം സാ ദയിതാ ഭാര്യാ രാക്ഷസീവശമാഗതാ ॥ 18 ॥
സർവാന് ഭോഗാന്പരിത്യജ്യ ഭര്തൃസ്നേഹബലാത്കൃതാ ।
അചിംതയിത്വാ ദുഃഖാനി പ്രവിഷ്ടാ നിര്ജനം വനമ് ॥ 19 ॥
സംതുഷ്ടാ ഫലമൂലേന ഭര്തൃശുശ്രൂഷണേ രതാ ।
യാ പരാം ഭജതേ പ്രീതിം വനേഽഽപി ഭവനേ യഥാ ॥ 20 ॥
സേയം കനകവര്ണാംഗീ നിത്യം സുസ്മിതഭാഷിണീ ।
സഹതേ യാതനാമേതാമനര്ഥാനാമഭാഗിനീ ॥ 21 ॥
ഇമാം തു ശീലസംപന്നാം ദ്രഷ്ടുമര്ഹതി രാഘവഃ ।
രാവണേന പ്രമഥിതാം പ്രപാമിവ പിപാസിതഃ ॥ 22 ॥
അസ്യാ നൂനം പുനര്ലാഭാദ്രാഘവഃ പ്രീതിമേഷ്യതി ।
രാജാ രാജ്യപരിഭ്രഷ്ടഃ പുനഃ പ്രാപ്യേവ മേദിനീമ് ॥ 23 ॥
കാമഭോഗൈഃ പരിത്യക്താ ഹീനാ ബംധുജനേന ച ।
ധാരയത്യാത്മനോ ദേഹം തത്സമാഗമകാംക്ഷിണീ ॥ 24 ॥
നൈഷാ പശ്യതി രാക്ഷസ്യോ നേമാന്പുഷ്പഫലദ്രുമാന് ।
ഏകസ്ഥഹൃദയാ നൂനം രാമമേവാനുപശ്യതി ॥ 25 ॥
ഭര്താ നാമ പരം നാര്യാ ഭൂഷണം ഭൂഷണാദപി ।
ഏഷാ തു രഹിതാ തേന ഭൂഷണാര്ഹാ ന ശോഭതേ ॥ 26 ॥
ദുഷ്കരം കുരുതേ രാമോ ഹീനോ യദനയാ പ്രഭുഃ ।
ധാരയത്യാത്മനോ ദേഹം ന ദുഃഖേനാവസീദതി ॥ 27 ॥
ഇമാമസിതകേശാംതാം ശതപത്രനിഭേക്ഷണാമ് ।
സുഖാര്ഹാം ദുഃഖിതാം ദൃഷ്ട്വാ മമാപി വ്യഥിതം മനഃ ॥ 28 ॥
ക്ഷതിക്ഷമാ പുഷ്കരസന്നിഭാക്ഷീ യാ രക്ഷിതാ രാഘവലക്ഷ്മണാഭ്യാമ് ।
സാ രാക്ഷസീഭിർവികൃതേക്ഷണാഭിഃ സംരക്ഷ്യതേ സംപ്രതി വൃക്ഷമൂലേ ॥ 29 ॥
ഹിമഹതനലിനീവ നഷ്ടശോഭാ വ്യസനപരംപരയാ നിപീഡ്യമാനാ ।
സഹചരരഹിതേവ ചക്രവാകീ ജനകസുതാ കൃപണാം ദശാം പ്രപന്നാ ॥ 30 ॥
അസ്യാ ഹി പുഷ്പാവനതാഗ്രശാഖാഃ ശോകം ദൃഢം വൈ ജനയംത്യശോകാഃ ।
ഹിമവ്യപായേന ച ശീതരശ്മി രഭ്യുത്ഥിതോ നൈകസഹസ്രരശ്മിഃ ॥ 31 ॥
ഇത്യേവമര്ഥം കപിരന്വവേക്ഷ്യ സീതേയമിത്യേവ നിവിഷ്ടബുദ്ധിഃ ।
സംശ്രിത്യ തസ്മിന്നിഷസാദ വൃക്ഷേ ബലീ ഹരീണാമൃഷഭസ്തരസ്വീ ॥ 32 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുംദരകാംഡേ ഷോഡശസ്സര്ഗഃ ॥
