ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ ഷട്ത്രിംശസ്സര്ഗഃ ।
തതസ്സുമംത്രമൈക്ഷ്വാകഃ പീഡിതോഽത്ര പ്രതിജ്ഞയാ ।
സബാഷ്പമതിനിശ്ശ്വശ്യ ജഗാദേദം പുനഃ പുനഃ ॥ 1 ॥
സൂത രത്നസുസംപൂര്ണാ ചതുർവിധബലാ ചമൂഃ ।
രാഘവസ്യാനുയാത്രാര്ഥം ക്ഷിപ്രം പ്രതിവിധീയതാമ് ॥ 2 ॥
രൂപാജീവാശ്ച വാദിന്യോ വണിജശ്ച മഹാധനാഃ ।
ശോഭയംതു കുമാരസ്യ വാഹിനീം സുപ്രസാരിതാഃ ॥ 3 ॥
ആയുധാനി ച മുഖ്യാനി നാഗരാ ശ്ശകടാനി ച ।
അനുഗച്ഛംതു കാകുത്സ്ഥം വ്യാധാശ്ചാരണ്യ ഗോചരാഃ ॥ 4 ॥
നിഘ്നന് മൃഗാന് കുംജരാംശ്ച പിബംശ്ചാരണ്യകം മധു ।
നദീശ്ച വിവിധാഃ പശ്യന്ന രാജ്യസ്യ സ്മരിഷ്യതി ॥ 5 ॥
ധാന്യകോശശ്ച യഃ കശ്ചിദ്ധനകോശശ്ച മാമകഃ ।
തൌ രാമമനുഗച്ഛേതാം വസംതം നിര്ജനേ വനേ ॥ 6 ॥
യജന് പുണ്യേഷു ദേശേഷു വിസൃജം ശ്ചാപ്തദക്ഷിണാഃ ।
ഋഷിഭിശ്ച സമാഗമ്യ പ്രവത്സ്യതി സുഖം വനേ ॥ 7 ॥
ഭരതശ്ച മഹാബാഹുരയോധ്യാം പാലയിഷ്യതി ।
സർവകാമൈഃ സഹ ശ്രീമാന് രാമഃ സംസാധ്യതാമിതി ॥ 8 ॥
ഏവം ബ്രുവതി കാകുത്സ്ഥേ കൈകേയ്യാ ഭയ മാഗതമ് ।
മുഖം ചാപ്യഗമച്ഛോഷം സ്വരശ്ചാപി ന്യരുധ്യത ॥ 9 ॥
സാ വിഷണ്ണാ ച സംത്രസ്താ മുഖേന പരിശുഷ്യതാ ।
രാജാനമേവാഭിമുഖീ കൈകേയീ വാക്യമബ്രവീത് ॥ 10 ॥
രാജ്യം ഗതജനം സാധോ പീതമംഡാം സുരാമിവ ।
നിരാസ്വാദ്യതമം ശൂന്യം ഭരതോ നാഭിപത്സ്യതേ ॥ 11 ॥
കൈകേയ്യാം മുക്തലജ്ജായാം വദംത്യാമതിദാരുണാമ് ।
രാജാ ദശരഥോ വാക്യമുവാചായതലോചനാമ് ॥ 12 ॥
വഹംതം കിം തുദസി മാം നിയുജ്യ ധുരി മാഽഹിതേ ।
അനാര്യേ കൃത്യമാരബ്ധം കിം ന പൂർവമുപാരുധഃ ॥ 13 ॥
തസ്യൈതത്ക്രോധസംയുക്തമുക്തം ശ്രുത്വാ വരാംഗനാ ।
കൈകേയീ ദ്വിഗുണം ക്രുദ്ധാ രാജാനമിദമബ്രവീത് ॥ 14 ॥
വൈവ വംശേ സഗരോ ജ്യേഷ്ഠം പുത്രമുപാരുധത് ।
അസമംജ ഇതി ഖ്യാതം തഥായം ഗംതുമര്ഹതി ॥ 15 ॥
ഏവമുക്തോ ധിഗിത്യേവ രാജാ ദശരഥോഽബ്രവീത് ।
വ്രീഡിതശ്ച ജനസ്സർവ സ്സാ ച തം നാവബുധ്യത ॥ 16 ॥
അസമംജോ ഗൃഹീത്വാ തു ക്രീഡതഃ പഥി ബാലകാന് ।
സരയ്വാഃ പ്രക്ഷിപന്നപ്സു രമതേ തേന ദുര്മതിഃ ॥ 17 ॥
തം ദൃഷ്ട്വാ നാഗരാ സ്സർവേ കൃദ്ധാ രാജാനമബ്രുവന് ।
അസമംജം വൃണീഷ്വൈകമസ്മാന്വാ രാഷ്ട്രവര്ധന ॥ 18 ॥
താനുവാച തതോ രാജാ കിന്നിമിത്തമിദം ഭയമ് ।
താശ്ചാപി രാജ്ഞാ സംപൃഷ്ടാ വാക്യം പ്രകൃതയോഽബ്രുവന് ॥ 19 ॥
ഡക്രീഡതസ്ത്വേഷ നഃ പുത്രാന് ബാലാനുദ്ഭ്രാംതചേതനഃ ।
സരയ്വാം പ്രക്ഷിപന്മൌര്ഖ്യാദതുലാം പ്രീതിമശ്നുതേ ॥ 20 ॥
സ താസാം വചനം ശ്രുത്വാ പ്രകൃതീനാം നരാധിപഃ ।
തം തത്യാജാഹിതം പുത്രം തേഷാം പ്രിയചികീര്ഷയാ ॥ 21 ॥
തം യാനം ശീഘ്രമാരോപ്യ സഭാര്യം സപരിച്ഛദമ് ।
യാവജ്ജീവം വിവാസ്യോഽയമിതി സ്വാനന്വശാത്പിതാ ॥ 22 ॥
സ ഫാലപിടകം ഗൃഹ്യ ഗിരിദുര്ഗാണ്യലോഡയത് ।
ദിശ സ്സർവാസ്ത്വനുചരന് സ യഥാ പാപകര്മകൃത് ॥ 23 ॥
ഇത്യേനമത്യജദ്രാജാ സഗരോ വൈ സുധാര്മികഃ ।
രാമഃ കിമകരോത്പാപം യേനൈവമുപരുധ്യതേ ॥ 24 ॥
ന ഹി കംചന പശ്യാമോ രാഘവസ്യാഗുണം വയമ് ।
ദുര്ലഭോ ഹ്യസ്യ നിരയ ശ്ശശാംകസ്യേവ കല്മഷമ് ॥ 25 ॥
അഥവാ ദേവി ദോഷം ത്വം കംചിത്പശ്യസി രാഘവേ ।
തമദ്യ ബ്രൂഹി തത്വേന തദാ രാമോ വിവാസ്യതാമ് ॥ 26 ॥
അദുഷ്ടസ്യ ഹി സംത്യാഗഃ സത്പഥേ നിരതസ്യ ച ।
നിര്ദഹേദപി ശക്രസ്യ ദ്യുതിം ധര്മനിരോധനാത് ॥ 27 ॥
തദലം ദേവി രാമസ്യ ശ്രിയാ വിഹതയാ ത്വയാ ।
ലോകതോഽപി ഹി തേ രക്ഷ്യഃ പരിവാദഃ ശുഭാനനേ ॥ 28 ॥
ശ്രുത്വാ തു സിദ്ധാര്ഥവചോ രാജാ ശ്രാംതതരസ്വനഃ ।
ശോകോപഹതയാ വാചാ കൈകേയീമിദമബ്രവീത് ॥ 29 ॥
ഏതദ്വചോ നേച്ഛസി പാപവൃത്തേ ഹിതം ന ജാനാസി മമാത്മനോ വാ ।
ആസ്ഥായ മാര്ഗം കൃപണം കുചേഷ്ടാ ചേഷ്ടാ ഹി തേ സാധുപഥാദപേതാ ॥ 30 ॥
അനുവ്രജിഷ്യാമ്യഹമദ്യ രാമം രാജ്യം പരിത്യജ്യ സുഖം ധനം ച ।
സഹൈവ രാജ്ഞാ ഭരതേന ച ത്വം യഥാസുഖം ഭുംക്ഷ്വ ചിരായ രാജ്യമ് ॥ 31 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ ഷട്ത്രിംശസ്സര്ഗഃ ॥
