ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാംഡമ് ।
അഥ അഷ്ടാവിംശത്യധികശതതമസ്സര്ഗഃ ।
അയോധ്യാംതുസമാലോക്യചിംതയാമാസരാഘവഃ ।
പ്രിയകാമഃപ്രിയംരാമസ്തതസ്ത്വരിതവിക്രമഃ ॥ 1 ॥
ചിംതയിത്വാതതോദൃഷ്ടിംവാനരേഷുന്യപാതയത് ।
ഉവാചധീമാംസ്തേജസ്വീഹനൂമംതംപ്ലവംഗമമ് ॥ 2 ॥
അയോധ്യാംത്വരിതോഗത്വാശീഘ്രംപ്ലവഗസത്തമ ।
ജാനീഹികഛചിത്കുശലീജനോനൃപതിമംദിരേ ॥ 3 ॥
ശൃംഗബേരിപുരംപ്രാപ്യഗുഹംഗഹനഗോചരമ് ।
നിഷാദാധിപതിംബ്രൂഹികുശലംവചനാന്മമ ॥ 4 ॥
ശ്രുത്വാതുമാംകുശലിനമരോഗംവിഗതജ്വരമ് ।
ഭവിഷ്യതിഗുഹഃപ്രീതസ്സമമാത്മസമസ്സഖാ ॥ 5 ॥
അയോധ്യായാശ്ചതേമാര്ഗംപ്രവൃത്തിംഭരതസ്യ ച ।
നിവേദയിഷ്യതിപ്രീതോനിഷാദാധിപതിര്ഗുഹഃ ॥ 6 ॥
ഭരതസ്തുത്വയാവാച്യഃകുശലംവചനാന്മമ ।
സിദ്ധാര്ഥംശംസമാംതസ്മൈസഭാര്യംസഹലക്ഷ്മണമ് ॥ 7 ॥
ഹരണംചാപിവൈദേഹ്യാരാവണേനബലീയസാ ।
സുഗ്രീവേണ ച സമ്വാദംവാലിനശ്ചവധംരണേ ॥ 8 ॥
മൈഥില്യന്വേഷണംചൈവയഥാചാധിഗതാത്വയാ ।
ലംഘയിത്വാമഹാതോയമാപഗാപതിമവ്യയമ് ॥ 9 ॥
ഉപയാനംസമുദ്രസ്യസാഗരസ്യ ച ദര്ശനമ് ।
യഥാ ച കാരിതസ്സേതൂരാവണശ്ചയഥാഹതഃ ॥ 10 ॥
വരദാനംമഹേംദ്രേണബ്രഹ്മണാവരുണേന ച ।
മഹാദേവപ്രസാദാച്ഛപിത്രാമമസമാഗമമ് ॥ 11 ॥
ഉപയാതം ച മാംസൌമ്യ ഭരതായനിവേദയ ।
സഹരാക്ഷസരാജേനഹരീണാമീശ്വരേണ ച ॥ 12 ॥
ജിത്വാശത്രുഗണാന്രാമഃപ്രാപ്യചാനുത്തമംയശഃ ।
ഉപായാനംസമൃദ്ധാര്ഥസ്സഹമിത്രൈര്മഹാബലൈഃ ॥ 13 ॥
ഏതച്ഛ്രുത്വായമാകാരംഭജതേഭരതസ്തതഃ ।
സ ച തേവേദിതവ്യഃസ്യാത്സർവംയച്ഛാപിമാംപ്രതി ॥ 14 ॥
ജ്ഞേയാഃസർവേ ച വൃത്താംതാഃഭരതസ്യേംഗിതാനി ച ।
തത്ത്വേനമുഖവര്ണേനദൃഷ്ട്യാവ്യാഭാഷിതേന ച ॥ 15 ॥
സർവകാലസമൃദ്ധംഹിഹസ്ത്യശ്വരഥസംകുലമ് ।
പിതൃപൈതാമഹംരാജ്യംകസ്യനാവര്തയേന്മനഃ ॥ 16 ॥
സംഗത്യാഭരത്ശ്രീമാന് രാജ്യേനാര്ഥീസ്വയംഭവേത് ।
പ്രശാസ്തുവസുധാംസർവാമഖിലാംരഘുനംദനഃ ॥ 17 ॥
തസ്യബുദ്ധിം ച വിജ്ഞായവ്യവസായം ച വാനര ।
യാവന്നദൂരംയാതാഃസ്മക്ഷിപ്രമാഗംതുമര്ഹസി ॥ 18 ॥
ഇതിപ്രതിസമാദിഷ്ടോഹനൂമാന്മാരുതാത്മജഃ ।
മാനുഷഃധാരയനൃപമയോധ്യാംത്വരിതോയയൌ ॥ 19 ॥
അതോത്പപാതവേഗേനഹനൂമാന്മാരുതാത്മജഃ ।
ഗരുത്മാനിവവേഗേനജിഘൃക്ഷന്പന്നഗോത്തമമ് ॥ 20 ॥
ലംഘയിത്വാപിതൃപഥംവിഹഗേംദ്രാലയംശുഭമ് ।
ഗംഗായമുനയോര്ഭീമംസമതീത്യസമാഗമമ് ॥ 21 ॥
ശൃംഗബേരപുരംപ്രാപ്യഗുഹമാസാദ്യവീര്യവാന് ।
സ വാചാശുഭയാഹൃഷ്ടോഹനുമാനിദമബ്രവീത് ॥ 22 ॥
സഖാതുതവകാകുത്സ്ഥോരാമസ്സത്യപരാക്രമഃ ।
സസീതസ്സഹസൌമിത്രിസ്സത്വാംകുശലമബ്രവീത് ॥ 23 ॥
പംചമീമദ്യരജനീമുഷിത്വാവചനാന്മുനേഃ ।
ഭരദ്വാജാഭ്യനുജ്ഞാതംദ്രക്ഷ്യസ്യദ്യൈവരാഘവമ് ॥ 24 ॥
ഏവമുക്ത്വാമഹാതേജാസ്സംപ്രഹൃഷ്ടതനൂരുഹഃ ।
ഉത്പപാതമഹാവേഗാദ്വേഗവാന്വിചാരയന് ॥ 25 ॥
സോഽപശ്യദ്രാമതീര്ഥം ച നദീംവാലുകിനീംതഥാ ।
വരൂഥീംഗോമതീംചൈവഭീമംശാലവനംതഥാ ॥ 26 ॥
പ്രജാശ്ചബഹുസാഹസ്രീഃസ്ഫീതാന്ജനപദാനപി ।
സഃഗത്വാദൂരമധ്വാനംത്വരിതഃകപികുംജരഃ ॥ 27 ॥
ആസസാദദ്രുമാന് ഫുല്ലാന്നംദിഗ്രാമസമീപഗാന് ।
സ്ത്രീഭിസ്സപുത്രൈർവൃദ്ധൈശ്ചരമമാണൈഃസ്വലംകൃതൈഃ ।
സുരാധിപസ്യോപവനേയഥാചൈത്രരഥേദ്രുമാന് ॥ 28 ॥
ക്രോശമാത്രേത്വയോധ്യായാചശീരകൃഷ്ണാജിനംബരമ് ॥ 29 ॥
ദദര്ശഭരതംദീനംകൃശമാശ്രമവാസിനമ് ।
ജടിലംമലദിഗ്ധാംഗംഭ്രാതൃവ്യസനകര്ശിതമ് ॥ 30 ॥
ഫലമൂലാശിനംദാംതംതാപസംധര്മചാരിണമ് ।
സമുന്നതജടാഭാരംവല്കലാജിനവാസസമ് ॥ 31 ॥
നിയതംഭാവിതാത്മാനംബ്രഹ്മര്ഷിസമതേജസമ് ।
പാദുകേതേപുരസ്കൃത്യപ്രശാസംതംവസുംധരാമ് ॥ 32 ॥
ചാതുർവര്ണസ്യലോകസ്യത്രാതാരംമഹതോഭയാത് ।
ഉപസ്ഥിതമമാത്യൈശ്ചശുചിഭിശ്ചപുരോഹിതൈഃ ॥ 33 ॥
ബലമുഖ്യൈശ്ചയുക്തൈശ്ചകാഷായാംബരദാരിഭിഃ ।
നഹിതേരാജപുത്രംതംചീരകൃഷ്ണാജിനാംബരമ് ॥ 34 ॥
പരിഭോക്തുംവ്യവസ്യംതിപൌരാവൈധര്മവത്സലാഃ ।
തമ്ധര്മമിവധര്മജ്ഞംദേഹവംതമിവാപരമ് ॥ 35 ॥
ഉവാചപ്രാംജലിർവാക്യംഹനൂമാന്മാരുതാത്മജഃ ।
വസംതംദംഡകാരണ്യേയംത്വംചീരജടാധരമ് ॥ 36 ॥
അനുശോചസികാകുത്സ്ഥം സ ത്വാംകൌശലമബ്രവീത് ।
പ്രിയമാഖ്യാമിതേദേവശോകംത്യജസുദാരുണമ് ॥ 37 ॥
അസ്മിന്മുഹൂര്തേഭ്രാത്രാത്വംരാമേണസഹസംഗതഃ ।
നിഹത്യരാവണംരാമഃപ്രതിലഭ്യ ച മൈഥിലീമ് ॥ 38 ॥
ഉപയാതിസമൃദ്ധാര്ഥഃസഹമിത്രൈര്മഹാബലൈഃ ।
ലക്ഷ്മണശ്ചമഹാതേജാവൈദേഹീ ച യശസ്വിനീ ॥ 39 ॥
സീതാസമഗ്രാരാമേണമഹേംദ്രേണശചീയഥാ ।
ഏവമുക്തോഹനുമതാഭരതഃകൈകയീസുതഃ ॥ 40 ॥
പപാതസഹസാഹൃഷ്ടോഹര്ഷാന്മോഹമുപാഗമത് ।
തതോമുഹൂര്താദുത്ഥായപ്രത്യാശ്വസ്യ ച രാഘവഃ ॥ 41 ॥
ഹനൂമംതമുവാചേദംഭരതഃപ്രിയവാദിനമ് ।
അശോകജൈഃപ്രീതിമയൈഃകപിമാലിംഗ്യസംഭ്രമാത് ॥ 42 ॥
സിഷേചഭരതഃശ്രീമാന്വിപുലൈരശ്രുബിംധുഭിഃ ।
ദേവോവാമാനുഷോവാത്വമനുക്രോശാദിഹാഗതഃ ॥ 43 ॥
പ്രിയാഖ്യാനസ്യതേസൌമ്യദദാമിബ്രുവതഃപ്രിയമ് ।
ഗവാംശതസഹസ്രം ച ഗ്രാമാണാം ച ശതംപരമ് ॥ 44 ॥
സകുംഡലാശ്ശുഭാചാരാഭാര്യാഃകന്യാസ്തുഷോഡശ ।
ഹേമവര്ണാസ്സുനാസോരൂശ്ശശിസൌമ്യാനനാഃസ്ത്രിയഃ ॥ 45 ॥
സർവാഭരണസംപന്നാസ്സംപന്നാഃകുലജാതിഭിഃ ।
നിശമ്യരാമാഗമനംനൃപാത്മജഃകപിപ്രവീരസ്യതദാദ്ഭുതോപമമ് ।
പ്രഹര്ഷിതോരാമദിദൃക്ഷ്യാഽഭവത്പുനശ്ചഹര്ഷാദിദമബ്രവീദ്വചഃ ॥ 46 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാംഡേ അഷ്ടാവിംശത്യധികശതതമസ്സര്ഗഃ ॥
