ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുംദരകാംഡമ് ।
അഥ ദ്വിതീയസ്സര്ഗഃ ।
സ സാഗരമനാദൃഷ്യമതിക്രമ്യ മഹാബലഃ ।
ത്രികൂടശിഖരേ ലംകാം സ്ഥിതാം സ്വസ്ഥോ ദദര്ശ ഹ ॥ 1 ॥
തതഃ പാദപമുക്തേന പുഷ്പവര്ഷേണ വീര്യവാന് ।
അഭിവൃഷ്ടഃ സ്ഥിതസ്തത്ര ബഭൌ പുഷ്പമയോ യഥാ ॥ 2 ॥
യോജനാനാം ശതം ശ്രീമാംസ്തീര്ത്വാപ്യുത്തമവിക്രമഃ ।
അനിഃശ്വസന് കപിസ്തത്ര ന ഗ്ലാനിമധിഗച്ഛതി ॥ 3 ॥
ശതാന്യഹം യോജനാനാം ക്രമേയം സുബഹൂന്യപി ।
കിം പുനഃ സാഗരസ്യാംതം സംഖ്യാതം ശതയോജനമ് ॥ 4 ॥
സ തു വീര്യവതാം ശ്രേഷ്ഠഃ പ്ലവതാമപി ചോത്തമഃ ।
ജഗാമ വേഗവാന് ലംകാം ലംഘയിത്വാ മഹോദധിമ് ॥ 5 ॥
ശാദ്വലാനി ച നീലാനി ഗംധവംതി വനാനി ച ।
ഗംഡവംതി ച മധ്യേന ജഗാമ നഗവംതി ച ॥ 6 ॥
ശൈലാംശ്ച തരുസംഛന്നാന് വനാരാജീശ്ച പുഷ്പിതാഃ ।
അഭിചക്രാമ തേജസ്വീ ഹനുമാന് പ്ലവഗര്ഷഭഃ ॥ 7 ॥
സ തസ്മിന്നചലേ തിഷ്ഠന്വനാന്യുപവനാനി ച ।
സ നഗാഗ്രേ ച താം ലംകാം ദദര്ശ പവനാത്മജഃ ॥ 8 ॥
സരലാന് കര്ണികാരാംശ്ച ഖര്ജൂരാംശ്ച സുപുഷ്പിതാന് ।
പ്രിയാലൂന്മുചുലിംദാംശ്ച കുടജാന് കേതകാനപി ॥ 9 ॥
പ്രിയംംഗൂന് ഗംധപൂര്ണാംശ്ച നീപാന് സപ്തച്ഛദാംസ്തഥാ ।
ആസനാന് കോവിദാരാംശ്ച കരവീരാംശ്ച പുഷ്പിതാന് ॥ 10 ॥
പുഷ്പഭാരനിബദ്ധാംശ്ച തഥാ മുകുലിതാനപി ।
പാദപാന് വിഹഗാകീര്ണാന് പവനാധൂതമസ്തകാന് ॥ 11 ॥
ഹംസകാരംഡവാകീര്ണാ വാപീഃ പദ്മോത്മലായുതാഃ ।
ആക്രീഡാന് വിവിധാന് രമ്യാവന് വിവിധാംശ്ച ജലാശയാന് ॥ 12 ॥
സംതതാന് വിവിധൈർവൃക്ഷൈഃ സർവര്തുഫലപുഷ്പിതൈഃ ।
ഉദ്യാനാനി ച രമ്യാണി ദദര്ശ കപികുംജരഃ ॥ 13 ॥
സമാസാദ്യ ച ലക്ഷ്മീവാന് ലംകാം രാവണപാലിതാമ് ।
പരിഖാഭിഃ സപദ്മാഭിഃ സോത്പലാഭിരലംകൃതാമ് ॥ 14 ॥
സീതാപഹരണാര്ഥേന രാവണേന സുരക്ഷിതാമ് ।
സമംതാദ്വിചരദ്ഭിശ്ച രാക്ഷസൈരുഗ്രധന്വിഭിഃ ॥ 15 ॥
കാംചനേനാവൃതാം രമ്യാം പ്രാകാരേണ മഹാപുരീമ് ।
ഗൃഹൈശ്ച ഗ്രഹസംകാശൈഃ ശാരദാംബുദസന്നിഭൈഃ ॥ 16 ॥
പാംഡുരാഭിഃ പ്രതോലീഭിരുച്ചാഭിരഭിസംവൃതാമ് ।
അട്ടാലകശതാകീര്ണാം പതാകാധ്വജമാലിനീമ് ॥ 17 ॥
തോരണൈഃ കാംചനൈര്ദിവ്യൈര്ലതാപങ്ത്കിവിചിത്രിതൈഃ ।
ദദര്ശ ഹനുമാന് ലംകാം ദിവി ദേവപുരീം യഥാ ॥ 18 ॥
ഗിരിമൂര്ധ്നിം സ്ഥിതാം ലംകാം പാംഡുരൈര്ഭവനൈഃ ശുഭൈഃ ।
ദദര്ശ സ കപിശ്രേഷ്ഠഃ പുരമാകാശഗം യഥാ ॥ 19 ॥
പാലിതാം രാക്ഷസേംദ്രേണ നിര്മിതാം വിശ്വകര്മണാ ।
പ്ലവമാനമിവാകാശേ ദദര്ശ ഹനുമാന് പുരീമ് ॥ 20 ॥
വപ്രപ്രാകാരജഘനാം വിപുലാംബുനവാംബരാമ് ।
ശതഘ്നീശൂലകേശാംതാമട്ടാലകവതംസകാമ് ॥ 21 ॥
മനസേവ കൃതാം ലംകാം നിര്മിതാം വിശ്വകര്മണാ ।
ദ്വാരമുത്തരമാസാദ്യ ചിംതയാമാസ വാനരഃ ॥ 22 ॥
കൈലാസശിഖരപ്രഖ്യാമാലിഖംതീമിവാംബരമ് ।
ഡീയമാനാമിവാകാശമുച്ഛ്രിതൈര്ഭവനോത്തമൈഃ ॥ 23 ॥
സംപൂര്ണാം രാക്ഷസൈര്ഘോരൈര്നാഗൈര്ഭോഗവതീമിവ ।
അചിംത്യാം സുകൃതാം സ്പഷ്ടാം കുബേരാധ്യുഷിതാം പുരാ ॥ 24 ॥
ദംഷ്ട്രിഭിര്ബഹുഭിഃ ശൂരൈഃ ശൂലപട്ടസപാണിഭിഃ ।
രക്ഷിതാം രാക്ഷസൈര്ഘോരൈര്ഗുഹാമാശീവിഷൈരിവ ॥ 25 ॥
തസ്യാശ്ച മഹതീം ഗുപ്തിം സാഗരം ച നിരീക്ഷ്യ സഃ ।
രാവണം ച രിപും ഘോരം ചിംതയാമാസ വാനരഃ ॥ 26 ॥
ആഗത്യാപീഹ ഹരയോ ഭവിഷ്യംതി നിരര്ഥകാഃ ।
ന ഹി യുദ്ധേന വൈ ലംകാ ശക്യാ ജേതും സുരൈരപി ॥ 27 ॥
ഇമാം തു വിഷമാം ദുര്ഗാം ലംകാം രാവണപാലിതാമ് ।
പ്രാപ്യാപി സ മഹാബാഹുഃ കിം കരിഷ്യതി രാഘവഃ ॥ 28 ॥
അവകാശോ നസാംത്വസ്യ രാക്ഷസേഷ്വഭിഗമ്യതേ ।
ന ദാനസ്യ ന ഭേദസ്യ നൈവ യുദ്ധസ്യ ദൃശ്യതേ ॥ 29 ॥
ചതുര്ണാമേവ ഹി ഗതിർവാനരാണാം മഹാത്മനാമ് ।
വാലിപുത്രസ്യ നീലസ്യ മമ രാജ്ഞശ്ച ധീമതഃ ॥ 30 ॥
യാവജ്ജാനാമി വൈദേഹീം യദി ജീവതി വാ ന വാ ।
തത്രൈവ ചിംതയിഷ്യാമി ദൃഷ്ട്വാ താം ജനകാത്മജാമ് ॥ 31 ॥
തതഃ സ ചിംതയാമാസ മുഹൂര്തം കപികുംജരഃ ।
ഗിരിശൃംഗേ സ്ഥിതസ്തസ്മിന് രാമസ്യാഭ്യുദയേ രതഃ ॥ 32 ॥
അനേന രൂപേണ മയാ ന ശക്യാ രക്ഷസാം പുരീ ।
പ്രവേഷ്ടും രാക്ഷസൈര്ഗുപ്താ ക്രൂരൈര്ബലസമന്വിതൈഃ ॥ 33 ॥
ഉഗ്രൌജസോ മഹാവീര്യാ ബലവംതശ്ച രാക്ഷസാഃ ।
വംചനീയാ മയാ സർവേ ജാനകീം പരിമാര്ഗതാ ॥ 34 ॥
ലക്ഷ്യാലക്ഷ്യേണ രൂപേണ രാത്രൌ ലംകാ പുരീ മയാ ।
പ്രവേഷ്ടും പ്രാപ്തകാലം മേ കൃത്യം സാധയിതും മഹത് ॥ 35 ॥
താം പുരീം താദൃശീം ദൃഷ്ട്വാ ദുരാധര്ഷാം സുരാസുരൈഃ ।
ഹനുമാന് ചിംതയാമാസ വിനിശ്ചിത്യ മുഹുര്മുഹുഃ ॥ 36 ॥
കേനോപായേന പശ്യേയം മൈഥിലീം ജനകാത്മജാമ് ।
അദൃഷ്ടോ രാക്ഷസേംദ്രേണ രാവണേന ദുരാത്മനാ ॥ 37 ॥
ന വിനശ്യേത്കഥം കാര്യം രാമസ്യ വിദിതാത്മനഃ ।
ഏകാമേകശ്ച വശ്യേയം രഹിതേ ജനകാത്മജാമ് ॥ 38 ॥
ഭൂതാശ്ചാര്ഥാ വിപദ്യംതേ ദേശകാലവിരോധിതാഃ ।
വിക്ലബം ദൂതമാസാദ്യ തമഃ സൂര്യോദയേ യഥാ ॥ 39 ॥
അര്ഥാനര്ഥാംതരേ ബുദ്ധിര്നിശ്ചിതാപി ന ശോഭതേ ।
ഘാതയംതി ഹി കാര്യാണി ദൂതാഃ പംഡിതമാനിനഃ ॥ 40 ॥
ന വിനശ്യേത്കഥം കാര്യം വൈക്ലബ്യം ന കഥം ഭവേത് ।
ലംഘനം ച സമുദ്രസ്യ കഥം നു ന വൃഥാ ഭവേത് ॥ 41 ॥
മയി ദൃഷ്ടേ തു രക്ഷോഭീ രാമസ്യ വിദിതാത്മനഃ ।
ഭവേദ്വ്യര്ഥമിദം കാര്യം രാവണാനര്ഥമിച്ഛതഃ ॥ 42 ॥
ന ഹി ശക്യം ക്വചിത് സ്ഥാതുമവിജ്ഞാതേന രാക്ഷസൈഃ ।
അപി രാക്ഷസരൂപേണ കിമുതാന്യേന കേനചിത് ॥ 43 ॥
വായുരപ്യത്ര നാജ്ഞാതശ്ചരേദിതി മതിര്മമ ।
ന ഹ്യ സ്ത്യവിദിതം കിംചിദ്രാക്ഷസാനാം ബലീയസാമ് ॥ 44 ॥
ഇഹാഹം യദി തിഷ്ഠാമി സ്വേന രൂപേണ സംവൃതഃ ।
വിനാശമുപയാസ്യാമി ഭര്തുരര്ഥശ്ച ഹീയതേ ॥ 45 ॥
തദഹം സ്വേന രൂപേണ രജന്യാം ഹ്രസ്വതാം ഗതഃ ।
ലംകാമഭിപതിഷ്യാമി രാഘവസ്യാര്ഥസിദ്ധയേ ॥ 46 ॥
രാവണസ്യ പുരീം രാത്രൌ പ്രവിശ്യ സുദുരാസദാമ് ।
വിചിന്വന് ഭവനം സർവം ദ്രക്ഷ്യാമി ജനകാത്മജാമ് ॥ 47 ॥
ഇതി സംചിംത്യ ഹനുമാന് സൂര്യസ്യാസ്തമയം കപിഃ ।
ആചകാംക്ഷേ തദാ വീരോ വൈദേഹ്യാ ദര്ശനോത്സുകഃ ॥ 48 ॥
സൂര്യേ ചാസ്തം ഗതേ രാത്രൌ ദേഹം സംക്ഷിപ്യ മാരുതിഃ ।
പൃഷദംശകമാത്രഃ സന് ബഭൂവാദ്ഭുതദര്ശനഃ ॥ 49 ॥
പ്രദോഷകാലേ ഹനുമാംസ്തൂര്ണമുത്പ്ലുത്യ വീര്യവാന് ।
പ്രവിവേശ പുരീം രമ്യാം സുവിഭക്തമഹാപഥാമ് ॥ 50 ॥
പ്രാസാദമാലാവിതതാം സ്തംഭൈഃ കാംചനരാജതൈഃ ।
ശാതകുംഭമയൈര്ജാലൈര്ഗംഥർവനഗരോപമാമ് ॥ 51 ॥
സപ്തഭൌമാഷ്ടഭൌമൈശ്ച സ ദദര്ശ മഹാപുരീമ് ।
തലൈഃ സ്ഫാടികസംകീര്ണൈഃ കാര്തസ്വരവിഭൂഷിതൈഃ ॥ 52 ॥
വൈഡൂര്യമണിചിത്രൈശ്ച മുക്താജാലവിഭൂഷിതൈഃ ।
തലൈഃ ശുശുഭിരേ താനി ഭവനാന്യത്ര രക്ഷസാമ് ॥ 53 ॥
കാംചനാനി ച ചിത്രാണി തോരണാനി ച രക്ഷസാമ് ।
ലംകാമുദ്യോതയാമാസുഃ സർവതഃ സമലംകൃതാമ് ॥ 54 ॥
അചിംത്യാമദ്ഭുതാകാരാം ദൃഷ്ടവാ ലംകാം മഹാകപിഃ ।
ആസീദ്വിഷണ്ണോ ഹൃഷ്ടശ്ച വൈദേഹ്യാ ദര്ശനോത്സുകഃ ॥ 55 ॥
സ പാംഡുരാവിദ്ധവിമാനമാലിനീം മഹാര്ഹജാംബൂനദജാലതോരണാമ് ।
യശസ്വിനീം രാവണബാഹുപാലിതാം ക്ഷപാചരൈര്ഭീമബലൈഃ സമാവൃതാമ് ॥ 56 ॥
ചംദ്രോഽപി സാചിവ്യമിവാസ്യ കുർവംസ്താരാഗണൈര്മധ്യഗതോ വിരാജന് ।
ജ്യോത്സ്നാവിതാനേന വിതത്യ ലോക മുത്തിഷ്ഠതേ നൈകസഹസ്രരശ്മിഃ ॥ 57 ॥
ശംഖപ്രഭം ക്ഷീരമൃണാലവര്ണ മുദ്ഗച്ഛമാനം വ്യവഭാസമാനമ് ।
ദദര്ശ ചംദ്രം സ ഹരിപ്രവീരഃ പോപ്ലൂയമാനം സരസീവ ഹംസമ് ॥ 58 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുംദരകാംഡേ ദ്വിതീയസ്സര്ഗഃ ॥
