ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ ചതുശ്ചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ।
വിലപംതീ തഥാ താം തു കൌസല്യാം പ്രമദോത്തമാമ് ।
ഇദം ധര്മേ സ്ഥിതാ ധര്മ്യം സുമിത്രാ വാക്യമബ്രവീത് ॥ 1 ॥
തവാര്യേ സദ്ഗുണൈര്യുക്തഃ പുത്ര സ്സ പുരുഷോത്തമഃ ।
കിം തേ വിലപിതേനൈവം കൃപണം രുദിതേന വാ ॥ 2 ॥
യസ്തവാര്യേ ഗതഃ പുത്രസ്ത്യക്ത്വാ രാജ്യം മഹാബലഃ ।
സാധു കുർവന് മഹാത്മാനം പിതരം സത്യവാദിനമ് ॥ 3 ॥
ശിഷ്ടൈരാചരിതേ സമ്യക്ഛശ്വത്പ്രേത്യഫലോദയേ ।
രാമോ ധര്മേ സ്ഥിത ശ്രേഷ്ഠോ ന സ ശോച്യഃ കദാചന ॥ 4 ॥
വര്തതേ ചോത്തമാം വൃത്തിം ലക്ഷ്മണോഽസ്മിന് സദാനഘഃ ।
ദയാവാന് സർവഭൂതേഷു ലാഭസ്തസ്യ മഹാത്മനഃ ॥ 5 ॥
അരണ്യവാസേ യദ്ദുഃഖം ജാനതീ വൈ സുഖോചിതാ ।
അനുഗച്ഛതി വൈദേഹീ ധര്മാത്മാനം തവാത്മജമ് ॥ 6 ॥
കീര്തിഭൂതാം പതാകാം യോ ലോകേ ഭ്രമയതി പ്രഭുഃ ।
ധര്മസത്യവ്രതധനഃ കിം ന പ്രാപ്തസ്തവാത്മജഃ ॥ 7 ॥
വ്യക്തം രാമസ്യ വിജ്ഞായ ശൌചം മാഹാത്മ്യമുത്തമമ് ।
ന ഗാത്രമംശുഭി സ്സൂര്യ സ്സംതാപയിതുമര്ഹതി ॥ 8 ॥
ശിവസ്സർവേഷു കാലേഷു കാനനേഭ്യോ വിനിസ്സൃതഃ ।
രാഘവം യുക്തശീതോഷ്ണസ്സേവിഷ്യതി സുഖോഽനിലഃ ॥ 9 ॥
ശയാനമനഘം രാത്രൌ പിതേവാഭിപരിഷ്വജന് ।
രശ്മിഭി സ്സംസ്പൃശന് ശീതൈശ്ചംദ്രമാഹ്ലാദയിഷ്യതി ॥ 10 ॥
ദദൌ ചാസ്ത്രാണി ദിവ്യാനി യസ്മൈ ബ്രഹ്മാ മഹൌജസേ ।
ദാനവേംദ്രം ഹതം ദൃഷ്ട്വാ തിമിധ്വജസുതം രണേ ॥ 11 ॥
സ ശൂരഃ പുരുഷവ്യാഘ്രഃ സ്വബാഹുബലമാശ്രിതഃ ।
അസംത്രസ്തോഽപ്യരണസ്ഥോ വേശ്മനീവ നിവത്സ്യതി ॥ 12 ॥
യസ്യേഷുപഥമാസാദ്യ വിനാശം യാംതി ശത്രവഃ ।
കഥം ന പൃഥിവീ തസ്യ ശാസനേ സ്ഥാതുമര്ഹതി ॥ 13 ॥
യാ ശ്രീ ശ്ശൌര്യം ച രാമസ്യ യാ ച കല്യാണസത്വതാ ।
നിവൃത്താരണ്യവാസ സ്സ ക്ഷിപ്രം രാജ്യമവാപ്സ്യതി ॥ 14 ॥
സൂര്യസ്യാപി ഭവേത്സൂര്യോ ഹ്യഗ്നേരഗ്നി പ്രഭോഃ പ്രഭുഃ ।
ശ്രിയഃ ശ്രീശ്ച ഭവേദഗ്ര്യാ കീര്തിഃ കീര്ത്യാഃ ക്ഷമാക്ഷമാ ॥ 15 ॥
ദൈവതം ദൈവതാനാം ച ഭൂതാനാം ഭൂതസത്തമഃ ।
തസ്യ കേ ഹ്യഗുണാ ദേവി വനേ വാപ്യഥവാ പുരേ ॥ 16 ॥
പൃഥിവ്യാ സഹ വൈദേഹ്യാ ശ്രിയാ ച പുരുഷര്ഷഭഃ ।
ക്ഷിപ്രം തിസൃഭിരേതാഭി സ്സഹ രാമോഽഭിഷേക്ഷ്യതേ ॥ 17 ॥
ദുഃഖജം വിസൃജംത്യസ്രം നിഷ്ക്രാമംതമുദീക്ഷ്യ യമ് ।
അയോധ്യായാം ജനാസ്സർവേ ശോകവേഗസമാഹതാഃ ॥ 18 ॥
കുശചീരധരം ദേവം ഗച്ഛംതമപരാജിതമ് ।
സീതേവാനുഗതാ ലക്ഷ്മീ സ്തസ്യ കിം നാമ ദുര്ലഭമ് ॥ 19 ॥
ധനുര്ഗ്രഹവരോ യസ്യ ബാണഖഡ്ഗാസ്ത്രഭൃത്സ്വയമ് ।
ലക്ഷ്മണോ വ്രജതി ഹ്യഗ്രേ തസ്യ കിം നാമ ദുര്ലഭമ് ॥ 20 ॥
നിവൃത്തവനവാസം തം ദ്രഷ്ടാസി പുനരാഗതമ് ।
ജഹിശോകം ച മോഹം ച ദേവി സത്യം ബ്രവീമി തേ ॥ 21 ॥
ശിരസാ ചരണാവേതൌ വംദമാനമനിംദിതേ പുനര്ദ്രക്ഷ്യസി കല്യാണി പുത്രം ചംദ്രമിവോദിതമ് ॥ 22 ॥
പുനഃ പ്രവിഷ്ടം ദൃഷ്ട്വാ തമഭിഷിക്തം മഹാശ്രിയമ് ।
സമുത്സ്രക്ഷ്യസി നേത്രാഭ്യാം ക്ഷിപ്രമാനംദജം പയഃ ॥ 23 ॥
മാ ശോകോ ദേവി ദുഃഖം വാ ന രാമേ ദൃശ്യതേഽശിവമ് ।
ക്ഷിപ്രം ദ്രക്ഷ്യസി പുത്രം ത്വം സസീതം സഹലക്ഷ്മണമ് ॥ 24 ॥
ത്വയാ ശേഷോ ജനശ്ചൈവ സമാശ്വാസ്യോ യദാഽനഘേ ।
കിമിദാനീമിദം ദേവി കരോഷി ഹൃദി വിക്ലബമ് ॥ 25 ॥
നാര്ഹാ ത്വം ശോചിതും ദേവി യസ്യാസ്തേ രാഘവസ്സുതഃ ।
ന ഹി രാമാത്പരോ ലോകേ വിദ്യതേ സത്പഥേ സ്ഥിതഃ ॥ 26 ॥
അഭിവാദയമാനം തം ദൃഷ്ട്വാ സസുഹൃദം സുതമ് ।
മുദാഽശ്രൃ മോക്ഷ്യസേ ക്ഷിപ്രം മേഘലേഖേവ വാര്ഷികീ ॥ 27 ॥
പുത്രസ്തേ വരദഃ ക്ഷിപ്രമയോധ്യാം പുനരാഗതഃ ।
പാണിഭ്യാം മൃദുപീനാഭ്യാം ചരണൌ പീഡയിഷ്യതി ॥ 28 ॥
അഭിവാദ്യ നമസ്യംതം ശൂരം സസുഹൃദം സുതമ് ।
മുദാഽസ്രൈഃ പ്രോക്ഷ്യസി പുനര്മേഘരാജിരിവാചലമ് ॥ 29 ॥
ആശ്വാസയംതീ വിവിധൈശ്ച വാക്യൈ ർവാക്യോപചാരേ കുശലാഽനവദ്യാ ।
രാമസ്യ താം മാതരമേവമുക്ത്വാ ദേവീ സുമിത്രാ വിരരാമ രാമാ ॥ 30 ॥
നിശമ്യ തല്ലക്ഷ്മണമാതൃവാക്യം രാമസ്യ മാതുര്നരദേവപത്ന്യാഃ ।
സദ്യശ്ശരീരേ വിനനാശ ശോകഃ ശരദ്ഗതോ മേഘ ഇവാല്പതോയഃ ॥ 31 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ ചതുശ്ചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ॥
