ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാംഡമ് ।
അഥ അഷ്ടപംചാശസ്സര്ഗഃ ।
തതഃപ്രഹസ്തംനിര്യാംതംദൃഷ്ടവാഭീമപരാക്രമമ് ।
ഉവാചസസ്മിതംരാമോവിഭീഷണമരിംദമഃ ॥ 1 ॥
കഏഷസ്സുമഹാകായോബലേനമഹതാവൃതഃ ।
ആചക്ഷ്വമേമഹാബാഹോ വീര്യവംതംനിശാചരമ് ॥ 2 ॥
രാഘവസ്യവചശ്ശ്രുത്വാപ്രത്യുവാചവിഭീഷണഃ ॥ 3 ॥
ഏഷസേനാപതിസ്തസ്യപ്രഹസ്തോനാമരാക്ഷസഃ ।
ലംകായാംരാക്ഷസേംദ്രസ്യത്രിഭാഗബലസമ്വൃതഃ ॥ 4 ॥
വീര്യവാനസ്ത്രവിച്ഛൂരഃസുപ്രഖ്യാശ്ചപരാക്രമേ ।
തതഃപ്രഹസ്തംനിര്യാംതംഭീമംഭീമപരാക്രമമ് ॥ 5 ॥
ഗര്ജംതംസുമഹാകായംരാക്ഷസൈരഭിസമ്വൃതമ് ।
ദദര്ശമഹതീസേനാവാനരാണാംബലീയസാമ് ॥ 6 ॥
അഭിസംജാതരോഷാണാംപ്രഹസ്തമഭിഗര്ജതാമ് ।
ഖഡഗശക്ത്യൃഷ്ണിബാണാശ്ചശൂലാനിമുസലാനിച ॥ 7 ॥
ഗദാശ്ചപരിഘാഃപ്രാസാവിവിധാശ്ചപരിശ്വധാഃ ।
നൂംഷിചവിചിത്രാണിരാക്ഷസാനാംജയൈഷിണാമ് ॥ 8 ॥
പ്രഗൃഹീതാന്യശോഭംതവാനരാനഭിധാവതാമ് ।
ജഗൃഹുഃപാദപാംശ്ചാപിപുഷ്പിതാന്വാനരര്ഷഭാഃ ॥ 9 ॥
ശിലാശ്ചവിപുലാദീര്ഘായോദ്ധുകാമാഃപ്ലവംഗമാഃ ।
തേഷാമന്യോന്യമാസാദ്യസംഗ്രാമഃസുമഹാനഭൂത് ॥ 10 ॥
ബഹൂനാമശ്മവൃഷ്ടിംചശരവര്ഷംചവര്ഷതാമ് ।
ബഹവോരാക്ഷസായുദ്ധേബഹൂന്വാനരയൂധപാന് ॥ 11 ॥
വാനരാരാക്ഷസാംശ്ചാപിനിജഘ്നുര്ബഹവോബഹൂന് ।
ശൂലൈഃപ്രമഥിതാഃകേചിത്കേചിച്ചപരമായുധൈഃ ॥ 12 ॥
പരിഘൈരാഹതാഃകേചിത്കേചിച്ഛിന്നാഃപരശ്വധൈഃ ।
നിരുച്ഛവാസാഃകൃതാഃ കേചിത്പതിതാധരണീതലേ ॥ 13 ॥
വിഭിന്നഹൃദയാഃകേചിദിഷുസംധാനസംദിതാഃ ।
കേചിവ്ദിധാകൃതാഃഖഡഗൈഃസ്ഫുരംതഃപതിതാഭുവി ॥ 14 ॥
വാനരാരാക്ഷസൈശ്ശൂലൈപാര്ശ്വതശ്ചാവദാരിതാഃ ।
വാനരൈശ്ചാപിസംക്രുദ്ധൈരാക്ഷസൌഘാഃസമംതതഃ ॥ 15 ॥
പാദപൈര്ഗിരിശൃംഗൈശ്ചസംപിഷ്ടാവസുധാതലേ ।
വജ്രസ്പര്ശതലൈര്ഹസ്സ്സൈര്മുഷ്ടിഭിശ്ചഹതാഭൃശമ് ॥ 16 ॥
വേമുശ്ശോണിതമാസ്യേഭ്യോവിശീര്ണദശനേക്ഷണാഃ ।
ആര്തസ്വനംചസ്വനതാംസിംഹനാദംചനര്ദതാമ് ॥ 17 ॥
ബഭൂവതുമുലശ്ശബ്ദോഹരീണാംരക്ഷസാംയുധി ।
വാനരാരാക്ഷസാഃക്രുദ്ധാവീരമാര്ഗമനുവ്രതാഃ ॥ 18 ॥
വിവൃത്തനയനാഃക്രൂരാശ്ചക്രുഃകര്മാണ്യഭീതവത് ।
നരാംതകഃകുംഭഹനുര്മഹാനാദസ്സമുന്നതഃ ॥ 19 ॥
ഏതേപ്രഹസ്തസചിവാസ്സർവേജഘ്നുർവനൌകസഃ ।
തേഷാമാപതതാംശീഘ്രംനിഘ്നതാംചാപിവാനരാന് ॥ 20 ॥
ദ്വിവിദോഗിരിശൃംഗേണജഘാനൈകംനരാംതകമ് ।
ദുര്മുഖഃപുനരുത്ഥായകപിസ്സവിപുലദ്രുമമ് ॥ 21 ॥
രാക്ഷസംക്ഷിപ്രഹസ്തസ്തുസമുന്നതമപോഥയത് ।
ജാംബവാംസ്തുസുസംക്രുദ്ധഃപ്രഗൃഹ്യമഹതീംശിലാമ് ॥ 22 ॥
പാതയാമാസതേജസ്വീമഹാനാദസ്യവക്ഷസി ।
അഥകുംഭഹനുസ്തത്രതാരേണാസാദ്യവീര്യവാന് ॥ 23 ॥
വൃക്ഷേണാഭിഹതോമൂര്ധ്നിപ്രാണാന്സംത്യാജയദ്രണേ ।
അമൃഷ്യമാണസ്തത്കര്മപ്രഹസ്തോരഥമാശ്രിതഃ ॥ 24 ॥
ചകാര കദനം ഘോരം ധനുഷ് പാണിര് വന ഓകസാമ് ।
ആവര്ത;ഇവ സമ്ജജ്നേ;ഉഭയോഹ് സേനയോസ് തദാ ॥ 25 ॥
ക്ഷുഭിതസ്യാപ്രമേയസ്യസാഗരസ്യേവനിസ്സ്വനഃ ।
മഹതാഹിശരൌഘേണപ്രഹസ്തോയുദ്ധകോവിദഃ ॥ 26 ॥
അര്ദയാമാസസംക്രുദ്ധോവാനരാന് പരമാഹവേ ।
വാനരാണാംശരീരൈശ്ചരാക്ഷസാനാംചമേദിനീ ॥ 27 ॥
ബഭൂന്വിചിതാഘോരാഃപതിതൈരിവപർവതൈ ।
സാമഹീരുധിരൌഘേണപ്രച്ഛന്നാസംപ്രകാശതേ ॥ 28 ॥
സംഛന്നാമാധവേമാസിപലാശൈരിവപുഷ്പിതൈഃ ।
ഹതവീരൌഘവസ്രാംതുഭഗ്നായുധമഹാദ്രുമാമ് ॥ 29 ॥
ശോണിത ഓഘ മഹാ തോയാം യമ സാഗര ഗാമിനീമ് ।
യകൃത് പ്ലീഹ മഹാ പന്കാം വിനികീര്ണ അംത്ര ശൈബലാമ് ॥ 30 ॥
ഭിന്നകായശിരോമീനാമംഗാവയവശാദ്വലാമ് ।
ഗൃധ്രഹംസഗണാകീര്ണാംകംകസാരസസേവിതാമ് ॥ 31 ॥
മേദഃഫേനസമാകീര്ണാമാര്തസംതിതസ്വനാമ് ।
താംകാപുരഷുദുസ്താരാംയുദ്ധഭൂമിമയീംനദീമ് ॥ 32 ॥
നദീമിവഘനാപായേഹംസസാരസസേവിതാമ് ।
രാക്ഷസാഃകപിമുഖ്യാശ്ചതേരുസ്താംദുസ്തരാംനദീമ് ॥ 33 ॥
യഥാ പദ്മ രജോ ധ്വസ്താം നലിനീം ഗജ യൂഥപാഃ ।
തതഃ സൃജംതം ബാണ ഓഘാന് പ്രഹസ്തം സ്യംദനേ സ്ഥിതമ് ॥ 34 ॥
ദദര്ശ തരസാ നീലോ വിനിഘ്നംതം പ്ലവം ഗമാന് ।
ഉദ്ധൂത ഇവ വായുഃ ഖേ മഹാദഭ്രബലം ബലാത് ॥ 35 ॥
സമീക്ഷ്യാഭിദ്രുതംയുദ്ധേപ്രഹസ്തോവാഹിനീപതിഃ ।
രഥേനാദിത്യവര്ണേനനീലമേവാഭിദുദ്രുവേ ॥ 36 ॥
സധനുര്ധന്വിനാംശ്രേഷ്ഠോവികൃഷ്യപരമാഹവേ ॥ 37 ॥
നീലായവ്യസൃജദ്ബാണാന്പ്രഹസ്തോവാഹിനീപതിഃ ।
തേപ്രാപ്യവിശിഖാനീലംവിനിര്ഭിദ്യസമാഹിതാഃ ॥ 38 ॥
മഹീംജഗ്മുര്മഹാവേഗാരുഷിതാഇവപന്നഗാഃ ।
നീലഃശരൈരഭിഹതോനിശിതൈര്ജ്വലനോപമൈഃ ॥ 39 ॥
സതംപരമദുര്ധര്ഷമാപതംതംമഹാകപിഃ ।
പ്രഹസ്തംതാഡയാമാസവൃക്ഷമുത്പാട്യവീര്യവാന് ॥ 40 ॥
സതേനാഭിഹതഃക്രുദ്ധോനദന്രാക്ഷസപുംഗവഃ ।
വവര്ഷശരവര്ഷാണിപ്ലവംഗാനാംചമൂപതൌ ॥ 41 ॥
തസ്യബാണഗണാന്ഘാരാന്രാക്ഷസസ്യമഹാബലഃ ।
അപാരയന്വാരയിതുംപ്രത്യഗൃഹ്ണാന്നിമീലിതഃ ॥ 42 ॥
യഥൈവഗോവൃഷോവര്ഷംശാരദംശീഘ്രമാഗതമ് ।
ഏവമേവപ്രഹസ്തസ്യശരവര്ഷംദുരാസദമ് ॥ 43 ॥
നിമീലിതാക്ഷസ്സഹസാനീലസ്സേഹേദുരാസദാന് ।
രോഷിതശ്ശരവര്ഷേണസാലേനമഹതാമഹാന് ।
പ്രജഘാനഹയാനനീലഃപ്രഹസ്തസ്യമഹാബലഃ ॥ 44 ॥
തതന്സചാപമുദ്ഗൃഹ്യപ്രഹസ്തസ്യമഹാബലഃ ।
ബഭംജതരസാനീലോനനാദചപുനഃപുനഃ ॥ 45 ॥
വിധനുസ്തുകൃതസ്തേനപ്രഹസ്തോവാഹിനീപതിഃ ।
പ്രഗൃഹ്യമുസലംഘോരംസ്യംദനാദവപുപ്ലുവേ ॥ 46 ॥
താവുഭൌവാഹിനീമുഖ്യൌജാതവൈരൌതരസ്വിനൌ ।
സ്ഥിതൌക്ഷതജഗദിഗ്ധാംഗൌപ്രഭിന്നാവിവകുംജരൌ ॥ 47 ॥
ഉല്ലിഖംതൌസുതീക്ഷ്ണാഭിര്ദംഷ്ട്രാഭിരിതരേതരമ് ।
സിംഹശാര്ദൂലസദൃശൌസിംഹശാര്ദൂലചേഷ്ടിതൌ ॥ 48 ॥
വിക്രാംതവിജയൌവീരൌസമരേഷ്ന്വിവര്തിനൌ ।
കാംക്ഷമാണൌയശഃപ്രാപ്തുംവൃത്രവാസവയോസ്സഹ ॥ 49 ॥
ആജഘാനതദാനീലംലലാടേമുസലേനസഃ ।
പ്രഹസ്തഃപരമായത്തസ്തതസ്സുസ്രാവശോണിതമ് ॥ 50 ॥
തതഃശോണിതദിഗ്ധാംഗഃപ്രഗൃഹ്യസുമഹാതരുമ് ।
പ്രഹസ്തസ്യോരസിക്രുദ്ധോവിസസര്ജമഹാകപിഃ ॥ 51 ॥
തമചിംത്യപ്രഹാരംസപ്രഗൃഹ്യമുസലംമഹത് ।
അഭിദുദ്രാവബലിനംബലാനനീലംപ്ലവംഗമമ് ॥ 52 ॥
തമുഗ്രവേഗംസംരബ്ധമാപതംതംമഹാകപിഃ ।
തതസ്സംപ്രേക്ഷ്യജഗ്രാഹമഹാവേഗോമഹാശിലാമ് ॥ 53 ॥
തസ്യയുദ്ധാഭികാമസ്യമൃഥേമുസലയോധിന ।
പ്രഹസ്തസ്യശിലാംനീലോമൂര്ധ്നിതൂര്ണമപാതയത് ॥ 54 ॥
സാതേനകപിമുഖ്യേനവിമുക്താമഹതീശിലാ ।
ബിഭേദബഹുധാഘോരാപ്രഹസ്തസ്യശിരസ്തദാ ॥ 55 ॥
വിഭിന്ന ശിരസസ് തസ്യ ബഹു സുസ്രാവ ശോണിതമ് ।
ശരീരാദ് അപി സുസ്രാവ ഗിരേഹ് പ്രസ്രവണം യഥാ ॥ 56 ॥
വിഭിന്നശിരസസ്തസ്യബഹുസുസ്രാവശോണിതമ് ।
ശരീരാദപിസുസ്രാവഗിരേഃപ്രസ്രവണംയഥാ ॥ 57 ॥
ഹതേപ്രഹസ്തേനീലേനതദകംപ്യംമഹാബലമ് ।
രാക്ഷസാനാമഹൃഷ്ടാനാംലംകാമഭിജഗാമഹ ॥ 58 ॥
നശേകുസ്സമവസ്ഥാതുംനിഹതേവാഹിനീപതൌ ।
സേതുബംധംസമാസാദ്യവിശീര്ണംസലിലംയഥാ ॥ 59 ॥
ഹതേതസ്മിംശ്ചമൂമുഖ്യേരാക്ഷസാസ്തേനിരുദ്യമാഃ ।
രക്ഷഃപതിഗൃഹംഗത്വാധ്യാനമൂകത്വമാസ്ഥിതാഃ ॥ 60 ॥
പ്രാപ്താശ്ശോകാര്ണവംതീവ്രംനിസ്സജ്ഞൌഇവതേഽഭവന് ।
തതസ്തുനീലോവിജയീമഹാബലഃപ്രശസ്യമാനഃസുകൃതേനകര്മണാ ।
സമേത്യരാമേണസലക്ഷ്മണേനപ്രഹൃഷ്ടരൂപസ്തുബഭൂവയൂഥപഃ ॥ 61 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാംഡേ അഷ്ടപംചാശസ്സര്ഗഃ ॥
