ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുംദരകാംഡമ് ।
അഥ ത്രയോദശസ്സര്ഗഃ ।
വിമാനാത്തു സുസമ്ക്രമ്യ പ്രാകാരം ഹരിയൂഥപഃ ।
ഹനുമാന്വേഗവാനാസീദ്യഥാ വിദ്യുദ്ഘനാംതരേ ॥ 1 ॥
സംപരിക്രമ്യ ഹനുമാന്രാവണസ്യ നിവേശനാത് ।
അദൃഷ്ട്വാ ജാനകീം സീതാമബ്രവീദ്വചനം കപിഃ ॥ 2 ॥
ഭൂയിഷ്ഠം ലോലിതാ ലംകാ രാമസ്യ ചരതാ പ്രിയമ് ।
ന ഹി പശ്യാമി വൈദേഹീം സീതാം സർവാംഗശോഭനാമ് ॥ 3 ॥
പല്വലാനി തടാകാനി സരാംസി സരിതസ്തഥാ ।
നദ്യോഽനൂപവനാംതാശ്ച ദുര്ഗാശ്ച ധരണീധരാഃ ॥ 4 ॥
ലോലിതാ വസുധാ സർവാ ന തു പശ്യാമി ജാനകീമ് ।
ഇഹ സംപാതിനാ സീതാ രാവണസ്യ നിവേശനേ ॥ 5 ॥
ആഖ്യാതാ ഗൃധ്രരാജേന ന ച പശ്യാമി താമഹമ് ।
കിം നു സീതാഽഥ വൈദേഹീ മൈഥിലീ ജനകാത്മജാ ॥ 6 ॥
ഉപതിഷ്ഠേത വിവശാ രാവണം ദുഷ്ടചാരിണമ് ।
ക്ഷിപ്രമുത്പതതോ മന്യേ സീതാമാദായ രക്ഷസഃ ॥ 7 ॥
ബിഭ്യതോ രാമബാണാനാമംതരാ പതിതാ ഭവേത് ।
അഥവാ ഹ്രിയമാണായാഃ പഥി സിദ്ധനിഷേവിതേ ॥ 8 ॥
മന്യേ പതിതമാര്യായാ ഹൃദയം പ്രേക്ഷ്യ സാഗരമ് ।
രാവണസ്യോരുവേഗേന ഭുജാഭ്യാം പീഡിതേന ച ॥ 9 ॥
തയാ മന്യേ വിശാലാക്ഷ്യാ ത്യക്തം ജീവിതമാര്യയാ ।
ഉപര്യുപരി വാ നൂനം സാഗരം ക്രമതസ്തദാ ॥ 10 ॥
വിവേഷ്ടമാനാ പതിതാ സാഗരേ ജനകാത്മജാ ।
അഹോ ക്ഷുദ്രേണ വാഽനേന രക്ഷംതീ ശീലമാത്മനഃ ॥ 11 ॥
അബംധുര്ഭക്ഷിതാ സീതാ രാവണേന തപസ്വിനീ ।
അഥവാ രാക്ഷസേംദ്രസ്യ പത്നീഭിരസിതേക്ഷണാ ॥ 12 ॥
അദുഷ്ടാ ദുഷ്ടഭാവാഭിര്ഭക്ഷിതാ സാ ഭവിഷ്യതി ।
സംപൂര്ണചംദ്രപ്രതിമം പദ്മപത്രനിഭേക്ഷണമ് ॥ 13 ॥
രാമസ്യ ധ്യായതീ വക്ത്രം പംചത്വം കൃപണാ ഗതാ ।
ഹാ രാമ ലക്ഷ്മണേത്യേവം ഹാഽയോധ്യേ ചേതി മൈഥിലീ ॥ 14 ॥
വിലപ്യ ബഹു വൈദേഹീ ന്യസ്തദേഹാ ഭവിഷ്യതി ।
അഥവാ നിഹിതാ മന്യേ രാവണസ്യ നിവേശനേ ॥ 15 ॥
നൂനം ലാലപ്യതേ സീതാ പംജരസ്ഥേവ ശാരികാ ।
ജനകസ്യ സുതാ സീതാ രാമപത്നീ സുമധ്യമാ ॥ 16 ॥
കഥമുത്പലപത്രാക്ഷീ രാവണസ്യ വശം വ്രജേത് ।
വിനഷ്ടാ വാ പ്രണഷ്ടാ വാ മൃതാ വാ ജനകാത്മജാ ॥ 17 ॥
രാമസ്യ പ്രിയഭാര്യസ്യ ന നിവേദയിതും ക്ഷമമ് ।
നിവേദ്യമാനേ ദോഷസ്സ്യാദ്ദോഷസ്സ്യാദനിവേദനേ ॥ 18 ॥
കഥം നു ഖലു കര്തവ്യം വിഷമം പ്രതിഭാതി മേ ।
അസ്മിന്നേവംഗതേ കാര്യേ പ്രാപ്തകാലം ക്ഷമം ച കിമ് ॥ 19 ॥
ഭവേദിതി മതം ഭൂയോ ഹനുമാന്പ്രവിചാരയത് ।
യദി സീതാമദൃഷ്ട്വാഽഹം വാനരേംദ്രപുരീമിതഃ ॥ 20 ॥
ഗമിഷ്യാമി തതഃ കോ മേ പുരുഷാര്ഥോ ഭവിഷ്യതി ।
മമേദം ലംഘനം വ്യര്ഥം സാഗരസ്യ ഭവിഷ്യതി ॥ 21 ॥
പ്രവേശശ്ചൈവ ലംകായാഃ രാക്ഷസാനാം ച ദര്ശനമ് ।
കിം മാം വക്ഷ്യതി സുഗ്രീവോ ഹരയോ വാ സമാഗതാഃ ॥ 22 ॥
കിഷ്കിംധാം സമനുപ്രാപ്തം തൌ വാ ദശരഥാത്മജൌ ।
ഗത്വാ തു യദി കാകുത്സ്ഥം വക്ഷ്യാമി പരമപ്രിയമ് ॥ 23 ॥
ന ദൃഷ്ടേതി മയാ സീതാ തതസ്തക്ഷ്യതി ജീവിതമ് ।
പരുഷം ദാരുണം ക്രൂരം തീക്ഷ്ണമിംദ്രിയതാപനമ് ॥ 24 ॥
സീതാനിമിത്തം ദുർവാക്യം ശ്രുത്വാ സ ന ഭവിഷ്യതി ।
തം തു കൃച്ഛ്രഗതം ദൃഷ്ട്വാ പംചത്വഗതമാനസമ് ॥ 25 ॥
ഭൃശാനുരക്തോ മേധാവീ ന ഭവിഷ്യതി ലക്ഷ്മണഃ ।
വിനഷ്ടൌ ഭ്രാതരൌ ശ്രുത്വാ ഭരതോഽപി മരിഷ്യതി ॥ 26 ॥
ഭരതം ച മൃതം ദൃഷ്ട്വാ ശത്രുഘ്നോ ന ഭവിഷ്യതി ।
പുത്രാന്മൃതാന്സമീക്ഷ്യാഥ ന ഭവിഷ്യംതി മാതരഃ ॥ 27 ॥
കൌസല്യാ ച സുമിത്രാ ച കൈകേയീ ച ന സംശയഃ ।
കൃതജ്ഞസ്സത്യസംധശ്ച സുഗ്രീവഃ പ്ലവഗാധിപഃ ॥ 28 ॥
രാമം തഥാ ഗതം ദൃഷ്ട്വാ തതസ്ത്യക്ഷ്യതി ജീവിതമ് ।
ദുര്മനാ വ്യഥിതാ ദീനാ നിരാനംദാ തപസ്വിനീ ॥ 29 ॥
പീഡിതാ ഭര്തൃശോകേന രുമാ ത്യക്ഷ്യതി ജീവിതമ് ।
വാലിജേന തു ദുഃഖേന പീഡിതാ ശോകകര്ശിതാ ॥ 30 ॥
പംചത്വം ച ഗതേ രാജ്ഞി താരാഽപി ന ഭവിഷ്യതി ।
മാതാപിത്രോർവിനാശേന സുഗ്രീവവ്യസനേന ച ॥ 31 ॥
കുമാരോഽപ്യംഗദഃ കസ്മാദ്ധാരയിഷ്യതി ജീവിതമ് ।
ഭര്തൃജേന തു ദുഃഖേന ഹ്യഭിഭൂതാ വനൌകസഃ ॥ 32 ॥
ശിരാംസ്യഭിഹനിഷ്യംതി തലൈര്മുഷ്ടിഭിരേവ ച ।
സാംത്വേനാനുപ്രദാനേന മാനേന ച യശസ്വിനാ ॥ 33 ॥
ലാലിതാഃ കപിരാജേന പ്രാണാംസ്ത്യക്ഷ്യംതി വാനരാഃ ।
ന വനേഷു ന ശൈലേഷു ന നിരോധേഷു വാ പുനഃ ॥ 34 ॥
ക്രീഡാമനുഭവിഷ്യംതി സമേത്യ കപികുംജരാഃ ।
സപുത്രദാരാസ്സാമാത്യാ ഭര്തൃവ്യസനപീഡിതാഃ ॥ 35 ॥
ശൈലാഗ്രേഭ്യഃ പതിഷ്യംതി സമേഷു വിഷമേഷു ച ।
വിഷമുദ്ബംധനം വാപി പ്രവേശം ജ്വലനസ്യ വാ ॥ 36 ॥
ഉപവാസമഥോ ശസ്ത്രം പ്രചരിഷ്യംതി വാനരാഃ ।
ഘോരമാരോദനം മന്യേ ഗതേ മയി ഭവിഷ്യതി ॥ 37 ॥
ഇക്ഷ്വാകുകുലനാശശ്ച നാശശ്ചൈവ വനൌകസാമ് ।
സോഽഹം നൈവ ഗമിഷ്യാമി കിഷ്കിംധാം നഗരീമിതഃ ॥ 38 ॥
ന ച ശക്ഷ്യാമ്യഹം ദ്രഷ്ടും സുഗ്രീവം മൈഥിലീം വിനാ ।
മയ്യഗച്ഛതി ചേഹസ്ഥേ ധര്മാത്മാനൌ മഹാരഥൌ ॥ 39 ॥
ആശയാ തൌ ധരിഷ്യേതേ വാനരാശ്ച മനസ്വിനഃ ।
ഹസ്താദാനോ മുഖാദാനോ നിയതോ വൃക്ഷമൂലികഃ ॥ 40 ॥
വാനപ്രസ്ഥോ ഭവിഷ്യാമി ഹ്യദൃഷ്ട്വാ ജനകാത്മജാമ് ।
സാഗരാനൂപജേ ദേശേ ബഹുമൂലഫലോദകേ ॥ 41 ॥
ചിതാം കൃത്വാ പ്രവേക്ഷ്യാമി സമിദ്ധമരണീസുതമ് ।
ഉപവിഷ്ടസ്യ വാ സമ്യഗ്ലിംഗിനീം സാധയിഷ്യതഃ ॥ 42 ॥
ശരീരം ഭക്ഷയിഷ്യംതി വായസാഃ ശ്വാപദാനി ച ।
ഇദം മഹര്ഷിഭിര്ദൃഷ്ടം നിര്യാണമിതി മേ മതിഃ ॥ 43 ॥
സമ്യഗാപഃ പ്രവേക്ഷ്യാമി ന ചേത്പശ്യാമി ജാനകീമ് ।
സുജാതമൂലാ സുഭഗാ കീര്തിമാലാ യശസ്വിനീ ॥ 44 ॥
പ്രഭഗ്നാ ചിരരാത്രീയം മമ സീതാമപശ്യതഃ ।
താപസോ വാ ഭവിഷ്യാമി നിയതോ വൃക്ഷമൂലികഃ ॥ 45 ॥
നേതഃ പ്രതിഗമിഷ്യാമി താമദൃഷ്ട്വാസിതേക്ഷണാമ് ।
യദീതഃ പ്രതിഗച്ഛാമി സീതാമനധിഗമ്യ താമ് ॥ 46 ॥
അംഗദസ്സഹ തൈസ്സർവൈർവാനരൈര്ന ഭവിഷ്യതി ।
വിനാശേ ബഹവോ ദോഷാ ജീവന് ഭദ്രാണി പശ്യതി ॥ 47 ॥
തസ്മാത്പ്രാണാന് ധരിഷ്യാമി ധ്രുവോ ജീവിതസംഗമഃ ।
ഏവം ബഹുവിധം ദുഃഖം മനസാ ധരായന്മുഹുഃ ॥ 48 ॥
നാധ്യഗച്ഛത്തദാ പാരം ശോകസ്യ കപികുംചരഃ ।
രാവണം വാ വധിഷ്യാമി ദശഗ്രീവം മഹാബലമ് ॥ 49 ॥
കാമമസ്തു ഹൃതാ സീതാ പ്രത്യാചീര്ണം ഭവിഷ്യതി ।
അഥവൈനം സമുത്ക്ഷിപ്യ ഉപര്യുപരി സാഗരമ് ॥ 50 ॥
രാമായോപഹരിഷ്യാമി പശും പശുപതേരിവ ।
ഇതി ചിംതാം സമാപന്നഃ സീതാമനധിഗമ്യ താമ് ॥ 51 ॥
ധ്യാനശോകപരീതാത്മാ ചിംതയാമാസ വാനരഃ ।
യാവത്സീതാം ഹി പശ്യാമി രാമപത്നീം യശസ്വിനീമ് ॥ 52 ॥
താവദേതാം പുരീം ലംകാം വിചിനോമി പുനഃ പുനഃ ।
സംപാതിവചനാച്ചാപി രാമം യദ്യാനയാമ്യഹമ് ॥ 53 ॥
അപശ്യന് രാഘവോ ഭാര്യാം നിര്ധഹേത്സർവവാനരാന് ।
ഇഹൈവ നിയതാഹാരോ വത്സ്യാമി നിയതേംദ്രിയഃ ॥ 54 ॥
ന മത്കൃതേ വിനശ്യേയുഃ സർവേ തേ നരവാനരാഃ ।
അശോകവനികാ ചേയം ദൃശ്യതേ യാ മഹാദ്രുമാ ॥ 55 ॥
ഇമാമധിഗമിഷ്യാമി ന ഹീയം വിചിതാ മയാ ।
വസൂന്രുദ്രാംസ്തഥാഽദിത്യാനശ്വിനൌ മരുതോഽപി ച ॥ 56 ॥
നമസ്കൃത്വാ ഗമിഷ്യാമി രക്ഷസാം ശോകവര്ധനഃ ।
ജിത്വാ തു രാക്ഷസാന് സർവാനിക്ഷ്വാകുകുലനംദിനീമ് ॥ 57 ॥
സംപ്രദാസ്യാമി രാമായ യഥാ സിദ്ധിം തപസ്വിനേ ।
സഃ മുഹൂര്തമിവ ധ്യാത്വാ ചിംതാവഗ്രഥിതേംദ്രിയഃ ॥ 58 ॥
ഉദതിഷ്ഠന്മഹാതേജാ ഹനുമാന് മാരുതാത്മജഃ ।
നമോഽസ്തു രാമായ സലക്ഷ്മണായ ദേവ്യൈ ച തസ്യൈ ജനകാത്മജായൈ ।
നമോഽസ്തു രുദ്രേംദ്രയമാനിലേഭ്യോ നമോഽസ്തു ചംദ്രാര്കമരുദ്ഗണേഭ്യഃ ॥ 59 ॥
സ തേഭ്യസ്തു നമസ്കൃത്യ സുഗ്രീവായ ച മാരുതിഃ ।
ദിശസ്സർവാസ്സമാലോക്യ ഹ്യശോകവനികാം പ്രതി ॥ 60 ॥
സ ഗത്വാ മനസാ പൂർവമശോകവനികാം ശുഭാമ് ।
ഉത്തരം ചിംതയാമാസ വാനരോ മാരുതാത്മജഃ ॥ 61 ॥
ധ്രുവം തു രക്ഷോബഹുലാ ഭവിഷ്യതി വനാകുലാ ।
അശോകവനികാ പുണ്യാ സർവസംസ്കാരസംസ്കൃതാ ॥ 62 ॥
രക്ഷിണശ്ചാത്ര വിഹിതാ നൂനം രക്ഷംതി പാദപാന് ।
ഭഗവാനപി സർവാത്മാ നാതിക്ഷോഭം പ്രവാതി വൈ ॥ 63 ॥
സംക്ഷിപ്തോഽയം മയാഽത്മാ ച രാമാര്ഥേ രാവണസ്യ ച ।
സിദ്ധിം മേ സംവിധാസ്യംതി ദേവാഃ സര്ഷിഗണാസ്ത്വിഹ ॥ 64 ॥
ബ്രഹ്മാ സ്വയംഭൂര്ഭഗവാന് ദേവാശ്ചൈവ ദിശംതു മേ ।
സിദ്ധിമഗ്നിശ്ച വായുശ്ച പുരുഹൂതശ്ച വജ്രഭൃത് ॥ 65 ॥
വരുണഃ പാശഹസ്തശ്ച സോമാദിത്യൌ തഥൈവ ച ।
അശ്വിനൌ ച മഹാത്മാനൌ മരുതഃ ശർവ ഏവ ച ॥ 66 ॥
സിദ്ധിം സർവാണി ഭൂതാനി ഭൂതാനാം ചൈവ യഃ പ്രഭുഃ ।
ദാസ്യംതി മമ യേ ചാന്യേ ഹ്യദൃഷ്ടാഃ പഥി ഗോചരാഃ ॥ 67 ॥
തദുന്നസം പാംഡുരദംതമവ്രണം ശുചിസ്മിതം പദ്മപലാശലോചനമ് ।
ദ്രക്ഷ്യേ തദാര്യാവദനം കദാന്വഹം പ്രസന്നതാരാധിപതുല്യദര്ശനമ് ॥ 68 ॥
ക്ഷുദ്രേണ പാപേന നൃശംസകര്മണാ സുദാരുണാലംകൃതവേഷധാരിണാ ।
ബലാഭിഭൂതാ ഹ്യബലാ തപസ്വിനീ കഥം നു മേ ദൃഷ്ടിപഥേഽദ്യ സാ ഭവേത് ॥ 69 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുംദരകാംഡേ ത്രയോദശസ്സര്ഗഃ ॥
