ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ ദ്വാവിംശസ്സര്ഗഃ ।
അഥ തം വ്യഥയാ ദീനം സവിശേഷമമര്ഷിതമ് ।
ശ്വസംതമിവ നാഗേംദ്രം രോഷവിസ്ഫാരിതേക്ഷണമ് ॥ 1 ॥
ആസാദ്യ രാമസ്സൌമിത്രിം സുഹൃദം ഭ്രാതരം പ്രിയമ് ।
ഉവാചേദം സ ധൈര്യേണ ധാരയന്സത്ത്വമാത്മവാന് ॥ 2 ॥
അഥ തം വ്യഥയാ ദീനം സവിശേഷമമര്ഷിതമ് ।
ശ്വസംതമിവ നാഗേംദ്രം രോഷവിസ്ഫാരിതേക്ഷണമ് ॥ 3 ॥
ആസാദ്യ രാമസ്സൌമിത്രിം സുഹൃദം ഭ്രാതരം പ്രിയമ് ।
ഉവാചേദം സ ധൈര്യേണ ധാരയന്സത്ത്വമാത്മവാന് ॥ 4 ॥
നിഗൃഹ്യ രോഷം ശോകം ച ധൈര്യമാശ്രിത്യ കേവലമ് ।
അവമാനം നിരസ്യേമം ഗൃഹീത്വാ ഹര്ഷമുത്തമമ് ॥ 5 ॥
ഉപക്ലൃപ്തം ഹി യത്കിംചിദഭിഷേകാര്ഥമദ്യ മേ സർവം വിസര്ജയ ക്ഷിപ്രം കുരു കാര്യം നിരത്യയമ് ॥ 6 ॥
സൌമിത്രേ യോഽഭിഷേകാര്ഥേ മമ സംഭാര സംഭ്രമഃ ।
അഭിഷേകനിവൃത്ത്യര്ഥേ സോഽസ്തു സംഭാരസംഭ്രമഃ ॥ 7 ॥
യസ്യാ മദഭിഷേകാര്ഥേ മാനസം പരിതപ്യതേ ।
മാതാ മേ സാ യഥാ ന സ്യാത്സവിശംകാ തഥാ കുരു ॥ 8 ॥
തസ്യാശ്ശംകാമയം ദുഃഖം മുഹൂര്തമപി നോത്സഹേ ।
മനസി പ്രതിസംജാതം സൌമിത്രേഽഹമുപേക്ഷിതുമ് ॥ 9 ॥
ന ബുദ്ധിപൂർവം നാബുദ്ധം സ്മരാമീഹ കദാചന ।
മാതൃണാം വാ പിതുർവാഽഹം കൃതമല്പം ച വിപ്രിയമ് ॥ 10 ॥
സത്യസ്സത്യാഭിസംധശ്ച നിത്യം സത്യപരാക്രമഃ ।
പരലോകഭയാദ്ഭീതോ നിര്ഭയോഽസ്തു പിതാ മമ ॥ 11 ॥
തസ്യാഽപി ഹി ഭവേദസ്മിന്കര്മണ്യപ്രതിസംഹൃതേ ।
സത്യം നേതി മനസ്താപസ്തസ്യ താപസ്തപേച്ച മാമ് ॥ 12 ॥
അഭിഷേകവിധാനം തു തസ്മാത്സംഹൃത്യ ലക്ഷ്മണ ।
അന്വഗേവാഹമിച്ഛാമി വനം ഗംതുമിതഃപുനഃ ॥ 13 ॥
മമ പ്രവ്രാജനാദദ്യ കൃതകൃത്യാ നൃപാത്മജാ ।
സുതം ഭരതമവ്യഗ്രമഭിഷേചയിതാ തതഃ ॥ 14 ॥
മയി ചീരാജിനധരേ ജടാമംഡലധാരിണി ।
ഗതേഽരണ്യം ച കൈകേയ്യാ ഭവിഷ്യതി മനസ്സുഖമ് ॥ 15 ॥
ബുദ്ധിഃ പ്രണീതാ യേനേയം മനശ്ച സുസമാഹിതമ് ।
തം തു നാര്ഹാമി സംക്ലേഷ്ടും പ്രവ്രജിഷ്യാമി മാ ചിരമ് ॥ 16 ॥
കൃതാംതസ്ത്വേവ സൌമിത്രേ ദ്രഷ്ടവ്യോ മത്പ്രവാസനേ ।
രാജ്യസ്യ ച വിതീര്ണസ്യ പുനരേവ നിവര്തനേ ॥ 17 ॥
കൈകേയ്യാഃ പ്രതിപത്തിര്ഹി കഥം സ്യാന്മമ പീഡനേ ।
യദി ഭാവോ ന ദൈവോഽയം കൃതാംതവിഹിതോ ഭവേത് ॥ 18 ॥
ജാനാസി ഹി യഥാ സൌമ്യ ന മാതൃഷു മമാംതരമ് ।
ഭൂതപൂർവം വിശേഷോ വാ തസ്യാ മയി സുതേഽപി വാ ॥ 19 ॥
സോഽഭിഷേകനിവൃത്ത്യര്ഥൈപ്രവാസാര്ഥൈശ്ച ദുർവചൈഃ ।
ഉഗ്രൈർവാക്യൈരഹം തസ്യാ നാന്യദ്ദൈവാത്സമര്ഥയേ ॥ 20 ॥
കഥം പ്രകൃതിസംപന്നാ രാജപുത്രീ തഥാഗുണാ ।
ബ്രൂയാത്സാ പ്രാകൃതേവ സ്ത്രീ മത്പീഡാം ഭര്തൃസന്നിധൌ ॥ 21 ॥
യദചിംത്യംതു തദ്ദൈവം ഭൂതേഷ്വപി ന വിഹന്യതേ ।
വ്യക്തം മയി ച തസ്യാം ച പതിതോ ഹി വിപര്യയഃ ॥ 22 ॥
കശ്ചിദ്ദൈവേന സൌമിത്രേ യോദ്ധുമുത്സഹതേ പുമാന് ।
യസ്യ ന ഗ്രഹണം കിംചിത്കര്മണോഽന്യത്ര ദൃശ്യതേ ॥ 23 ॥
സുഖദുഃഖേ ഭയക്രോധൌ ലാഭാലാഭൌ ഭവാഭവൌ ।
യച്ച കിംചിത്തഥാഭൂതം നനു ദൈവസ്യ കര്മ തത് ॥ 24 ॥
ഋഷയോഽപ്യുഗ്രതപസോ ദൈവേനാഭിപ്രപീഡിതാഃ ।
ഉത്സൃജ്യ നിയമാംസ്തീവ്രാന്ഭ്രശ്യംതേ കാമമന്യുഭിഃ ॥ 25 ॥
അസംകല്പിതമേവേഹ യദകസ്മാത്പ്രവര്തതേ ।
നിവര്ത്യാരംഭമാരബ്ധം നനു ദൈവസ്യ കര്മ തത് ॥ 26 ॥
ഏതയാ തത്ത്വയാ ബുദ്ധ്യാ സംസ്തഭ്യാത്മാനമാത്മനാ ।
വ്യാഹതേഽപ്യഭിഷേകേ മേ പരിതാപോ ന വിദ്യതേ ॥ 27 ॥
തസ്മാദപരിതാപസ്സംസ്ത്വമപ്യനുവിധായ മാമ് ।
പ്രതിസംഹാരയ ക്ഷിപ്രമാഭിഷേചനികീം ക്രിയാമ് ॥ 28 ॥
ഏഭിരേവ ഘടൈ സ്സർവൈരഭിഷേചനസംഭൃതൈഃ ।
മമ ലക്ഷ്മണ താപസ്യേ വ്രതസ്നാനം ഭവിഷ്യതി ॥ 29 ॥
അഥവാ കിം മമൈതേന രാജദ്രവ്യമയേന തു ।
ഉദ്ധൃതം മേ സ്വയം തോയം വ്രതാദേശം കരിഷ്യതി ॥ 30 ॥
മാ ച ലക്ഷ്മണ സംതാപം കാര്ഷീര്ലക്ഷ്മ്യാ വിപര്യയേ ।
രാജ്യം വാ വനവാസോ വാ വനവാസോ മഹോദയഃ ॥ 31 ॥
ന ലക്ഷ്മണാസ്മിന്ഖലു കര്മവിഘ്നേ മാതാ യവീയസ്യതിശംകനീയാ ।
ദൈവാഭിപന്നാ ഹി വദത്യനിഷ്ടം ജാനാസി ദൈവം ച തഥാ പ്രഭാവമ് ॥ 32 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ ദ്വാവിംശസ്സര്ഗഃ ॥
