ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാംഡമ് ।
അഥ പംചാശസ്സര്ഗഃ ।
അഥോവാചമഹാതേജാഹരിരാജോമഹാബലഃ ।
കിമിയംവ്യഥിതാസേനാമൂഢവാതേവനൌര്ജലേ ॥ 1 ॥
സുഗ്രീവസ്യവചശ്ശ്രുത്വാവാലിപുത്രോഽംഗദോഽബ്രവീത് ।
നത്വംപശ്യസിരാമംചലക്ഷ്മണംചമഹാരഥമ് ॥ 2 ॥
ശരജാലചിതൌവീരാവുഭൌദശരഥാത്മജൌ ।
ശരതല്പേമഹാത്മാനൌശയാനൌരുധിരോക്ഷിതൌ ॥ 3 ॥
അഥാബ്രവീദ്വാനരേംദ്രസ്സുഗ്രീവഃപുത്രമംഗദമ് ।
നാനിമിത്തമിദംമന്യേഭവിതവ്യംഭയേനതു ॥ 4 ॥
വിഷണ്ണവദനാഹ്യേതേത്യക്തപ്രഹരണാദിശഃ ।
പ്രപലായംതിഹരയസ്ത്രാസാദുത്ഫുല്ലലോചനാഃ ॥ 5 ॥
അന്യോന്യസ്യനലജ്ജംതേനിരീക്ഷംതിപൃഷ്ഠതഃ ।
വിപ്രകര്ഷംതിചാന്യോന്യംപതിതംലംഘയംതിച ॥ 6 ॥
ഏതസ്മിന്നംതരേവീരോഗദാപാണിർവിഭീഷണഃ ।
സുഗ്രീവംവര്ധയാമാസരാഘവംചനിരൈക്ഷത ॥ 7 ॥
വിഭീഷണംചസുഗ്രീവോദൃഷ്ടവാവാനരഭീഷണമ് ।
ഋക്ഷരാജംമഹാത്മാനംസമീപസ്ഥമുവാചഹ ॥ 8 ॥
വിഭീഷണോഽയംസംപ്രാപ്തോയംദൃഷ്ടവാവാനരര്ഷഭാഃ ।
വിദ്രവംതിപരിതത്രസരാവണാത്മജശംകയാ ॥ 9 ॥
ശീഘ്രമേതാന് സുസംത്രസ്താന്ബഹുധാവിപ്രധാവിതാന് ।
പര്യവസ്ഥാപയാഖ്യാഹിവിഭീഷണമുപസ്ഥിതമ് ॥ 10 ॥
സുഗ്രീവേണൈവമുക്തസ്തുജാംബവാനൃക്ഷപാര്ഥിവഃ ।
വാനരാന്സാംത്വയാമാസസന്നിരുധ്യപ്രധാനതഃ ॥ 11 ॥
തേനിവൃത്താഃപുനഃസർവേവാനരാസ്ത്യക്തസംഭ്രമാഃ ।
ഋക്ഷരാജവചശ്ശ്രുത്വാതംചദൃഷ്ടവാവിഭീഷണമ് ॥ 12 ॥
വിഭീഷണസ്തുരാമസ്യദൃഷ്ടവാഗാത്രംശരൈശ്ചിതമ് ।
ലക്ഷ്മണസ്യചധര്മാത്മാബഭൂവവ്യഥിതസ്തദാ ॥ 13 ॥
ജലക്ലിന്നേനഹസ്തേനതയോര്നേത്രേപ്രമൃജ്യച ।
ശോകസംപീഡിതമനാരുരോദവിലലാപച ॥ 14 ॥
ഇമൌതൌസത്ത്വസംപന്നൌവിക്രാംതൌപ്രിയസമ്യുഗൌ ।
ഇമാമവസ്ഥാംഗമിതൌരാക്ഷസൈഃകൂടയോധിഭിഃ ॥ 15 ॥
ഭ്രാതുഃപുത്രേണമേതേനദുഷ്പുത്രേണദുരാത്മനാ ।
രാക്ഷസ്യാജിഹ്മയാബുധ്യാചാലിതാവൃജുവിക്രമൌ ॥ 16 ॥
ശരൈരിമാവലംവിദ്ധൌരുധിരേണസമുക്ഷിതൌ ।
വസുധായാമിമൌസുപ്തൌദൃശ്യേതേശല്യകാവിവ ॥ 17 ॥
യയോർവീര്യമുപാശ്രിത്യപ്രതിഷ്ഠാകാംക്ഷിതാമയാ ।
താവുഭൌദേഹനാശായപ്രസുപ്തൌപുരുഷര്ഷഭൌ ॥ 18 ॥
ജീവന്നദ്യവിപന്നോഽസ്മിനഷ്ടരാജ്യമനോരഥഃ ।
പ്രാപ്തപ്രതിജ്ഞശ്ചരിപുഃസകാമോരാവണഃകൃതഃ ॥ 19 ॥
ഏവംവിലപമാനംതംപരിഷ്വജ്യവിഭീഷണമ് ।
സുഗ്രീവഃസത്ത്വസംപന്നോഹരിരാജോഽബ്രവീദിദമ് ॥ 20 ॥
രാജ്യംപ്രാപ്സ്യസിധര്മജ്ഞ ലംകായാംനാത്രസംശയഃ ।
രാവണസ്സഹപുത്രേണസ്വകാമംനേഹലപ്സ്യതേ ॥ 21 ॥
നരുജാപീഡിതാവേതാവുഭൌരാഘവലക്ഷ്മണൌ ।
ത്യക്ത്വാമോഹംവധിഷ്യേതേസഗണംരാവണംരണേ ॥ 22 ॥
തമേവംസാംത്വയിത്വാതുസമാശ്വാസ്യചരാക്ഷസമ് ।
സുഷേണംശ്വശുരംപാര്ശ്വേസുഗ്രീവസ്തമുവാചഹ ॥ 23 ॥
സഹശൂരൈര്ഹരിഗണൈര്ലബ്ധസംജ്ഞാവരിംദമൌ ।
ഗച്ഛത്വംഭ്രാതരംഗൃഹ്യകിഷ്കിംധാംരാമലക്ഷ്മണൌ ॥ 24 ॥
അഹംതുരാവണംഹത്വാസപുത്രംസഹബാംധവമ് ।
മൈഥിലീമാനയിഷ്യാമിശക്രോനഷ്ടാമിവശ്രിയമ് ॥ 25 ॥
ശ്രുത്വൈതദ്വാനരേംദ്രസ്യസുഷേണോവാക്യമബ്രവീത് ।
ദൈവാസുരംമഹദ്യുദ്ധമനുഭൂതംസുദാരുണമ് ॥ 26 ॥
തദാസ്മദാനവാശരസമ്സ്പര്ശകോവിദാഃ ।
നിജഘ്നുശ്ശസ്ത്രവിദുഷശ്ചാദയംതോമുഹുര്മുഹുഃ ॥ 27 ॥
താനാര്താന്നഷ്ടസംജ്ഞാംശ്ചഗതാസൂംശ്ചബൃഹസ്പതിഃ ।
വിദ്യാഭിര്മംത്രയുക്താഭിരോഷധീഭിശ്ചികിത്സതി ॥ 28 ॥
താന്യൌഷധാന്യാനയിതുംക്ഷീരോദംയാംതുസാഗരമ് ।
ജവേനവാനരാഃശീഘ്രംസംപാതിപനസാദയഃ ॥ 29 ॥
ഹരയസ്തുവിജാനംതിപാർവതീസ്താമഹൌഷധീഃ ।
സംജീവകരണീംദിവ്യാംവിശല്യാംദേവനിര്മിതാമ് ॥ 30 ॥
ചംദ്രശ്ചനാമദ്രോണശ്ചക്ഷീരോദേസാഗരോത്തമേ ।
അമൃതംയത്രമഥിതംതത്രതേപരമൌഷധീ ॥ 31 ॥
തൌതത്രവിഹിതേദേവൈഃപർവതൌമഹോദധൌ ।
അയംവായുസുതോരാജന് ഹനൂമാംസ്തത്രഗച്ഛതു ॥ 32 ॥
ഏതസ്മിന്നംതരേവായുര്മേഗാംശ്ചാപിസവിദ്യുതഃ ।
പര്യസ്യസാഗരേതോയംകംപയനനിവമേദിനീമ് ॥ 33 ॥
മഹതാപക്ഷവാതേനസർവവദീപമഹാദ്രുമാഃ ।
നിപേതുര്ഭഗ്നവിടപാഃസലിലേലവണാംഭസി ॥ 34 ॥
അഭവന് പന്നഗാസ്ത്രസ്താഭോഗിനസ്തത്രവാസിനഃ ।
ശീഘ്രംസർവാണിയാദാംസിജഗ്മുശ്ചലവണാര്ണവമ് ॥ 35 ॥
തതോമുഹൂര്താര്ഗരുഡംവൈനതേയംമഹാബലമ് ।
വാനരാദദൃശുഃസർവേജ്വലംതമിവപാവകമ് ॥ 36 ॥
തമാഗതമഭിപ്രേക്ഷ്യനാഗാസ്തേസംപ്രദുദ്രുവുഃ ।
യൈസ്തൌസത്പുരുഷൌബദ്ധൌശരഭൂതൈര്മഹാബലൌ ॥ 37 ॥
തതസ്സുപര്ണഃകാകുത്സ്ഥൌസ്പൃഷ്ടവാപ്രത്യഭിനദനിതഃ ।
വിമമര്ശചപാണിഭ്യാംമുഖേചംദ്രസമപ്രഭേ ॥ 38 ॥
വൈനതേയേനസമ്സ്പൃഷ്ടാസ്തയോഃസമ്രുരുഹുർവ്രണാഃ ।
സുവര്ണേചതനൂസ്നിഗ്ധേതയോരാശുബഭൂവതുഃ ॥ 39 ॥
തേജോ വീര്യം ബലം ച ഓജ;ഉത്സാഹശ് ച മഹാ ഗുണാഃ ।
പ്രദര്ശനം ച ബുദ്ധിശ് ച സ്മൃതിശ് ച ദ്വിഗുണം തയോഃ ॥ 40 ॥
താവുത്ഥാപ്യമഹാതേജാഗരുഡോവാസവോപമൌ ।
ഉഭൌതൌസസ്വജേഹൃഷ്ടോരാമശ്ചൈനമുവാചഹ ॥ 41 ॥
ഭവത്പ്രസാദാദ് വ്യസനംരാവണിപ്രഭവംമഹത് ।
ആവാമിഹവ്യതിക്രാംതൌപൂർവവദ് ബലിനൌകൃതൌ ॥ 42 ॥
യഥാതാതംദശരഥംയഥാഽജംചപിതാമഹമ് ।
തഥാഭവംതമാസാദ്യഹൃദയംമേപ്രസീദതി ॥ 43 ॥
കോഭവാന്രൂപസംപന്നോദിവ്യസ്രഗനുലേപനഃ ।
വസാനോവിരജേവസ്ത്രദിവ്യാഭരണഭൂഷിതഃ ॥ 44 ॥
തമുവാചമഹാതേജാവൈനതേയോമഹാബലഃ ।
പതത്ത്രിരാജഃപ്രീതാത്മാഹര്ഷപര്യാകുലേക്ഷണഃ ॥ 45 ॥
അഹംസഖാതേകാകുത്സ്ഥ പ്രിയഃപ്രാണോബഹിശ്ചരഃ ।
ഗരുത്മാനിഹസംപ്രാപ്തോയുവയോഃസാഹ്യകാരണാത് ॥ 46 ॥
അസുരാവാമഹാവീര്യാവാനരാവാമഹാബലാഃ ।
സുരാശ്ചാപിസഗംധ്വർവാഃപുരസ്കൃത്യശതക്രതുമ് ॥ 47 ॥
നേമംമോക്ഷയിതുംശക്താശ്ശരബംധംസുദാരുണമ് ।
മായാബലാദിംദ്രജിതാനിര്മിതംക്രൂരകര്മണാ ॥ 48 ॥
ഏതേനാഗാഃകാദ്രവേയാസ്തീക്ഷ്ണദംഷ്ട്രാവിഷോല്ബണാഃ ।
രക്ഷോമായാപ്രഭാവേണശരാഭൂത്വാസ്ത്വദാശ്രിതാഃ ॥ 49 ॥
സഭാഗ്യശ്ചാസിധര്മജ്ഞ രാമ സത്യപരാക്രമ ।
ലക്ഷ്മണേനസഹഭ്രാത്രാസമരേരിപുഘാതിനാ ॥ 50 ॥
ഇമംശ്രുത്വാതുവൃത്താംതംത്വരമാണോഽഹമാഗതഃ ।
സഹസായുവയോഃസ്നേഹാത്സഖിത്വമനുപാലയന് ॥ 51 ॥
മോക്ഷിതൌചമഹാഘോരാദസ്മാത്സായകബംധനാത് ।
അപ്രമാദശ്ചകര്തവ്യോയുവാഭ്യാംനിത്യമേവച ॥ 52 ॥
പ്രകൃത്യാരാക്ഷസാഃസർവേസംഗ്രാമേകൂടയോധിനഃ ।
ശൂരാണാംശുദ്ധഭാവാനാംഭവതാമരാര്ജവംബലമ് ॥ 53 ॥
തന്നവിശ്വസനീയംവോരാക്ഷസാനാംരണാജിരേ ।
ഏതേനൈവോപമാനേനനിത്യംജിഹ്മാഹിരാക്ഷസാഃ ॥ 54 ॥
ഏവമുക്ത്വാതദാരാമംസുപര്ണസ്സുമഹാബലഃ ।
പരിഷ്വജ്യചസുഹൃത്സ്നിഗ്ധമാപ്രഷ്ടുമുപചക്രമേ ॥ 55 ॥
സഖേ രാഘവ ധര്മജ്ഞ രിപൂണാമപിവത്സല ।
അഭ്യനുജ്ഞാതുമിച്ഛാമിഗമിഷ്യാമിയഥാമതമ് ॥ 56 ॥
നചകൌതൂഹലംകാര്യംസഖിത്വംപ്രതിരാഘവ ।
കൃതകര്മാരണേവീര സഖിത്വംപ്രതിവേത്സ്യസി ॥ 57 ॥
ബാലവൃദ്ധാവശേഷാംതുകൃത്വാലംകാംശരോര്മിഭിഃ ।
രാവണംചരിപുംഹത്വാസീതാംത്വംസമുലപ്സ്യതേ ॥ 58 ॥
പ്രദക്ഷിണംതതഃകൃത്വാപരിഷ്വജ്യചവീര്യവാന് ।
ജഗാമാകാശമാവിശ്യസുപര്ണഃപവനോയഥാ ॥ 59 ॥
വിരുജൌരാഘവൌദൃഷ്ടവാതതോവാനരയൂഥപാഃ ।
സിംഹനാദാംസ്തദാനേദുര്ലംഗൂലംംദുധുവുസ്തദാ ॥ 60 ॥
തതോഭേരീസ്സമാജഘ്നുര്മൃദംഗാംശ്ചാപ്യനാദയന് ।
ദധ്മുശ്ശംഖാന്സംപ്രഹൃഷ്ടാഃക്ഷേവലംത്യപിയഥാപുരമ് ॥ 61 ॥
ആസ്ഫോട്യാഃസ്പോട്യവിക്രാംതാഃവാനരാഃനഗയോധിനഃ ।
ദ്രുമാനുത്പട്യവിവിധാംസ്തസ്ഥുശ്ശതസഹസ്രശഃ ॥ 62 ॥
വിസൃജംതോമഹാനാദാംസ്ത്രാസയംതോനിശാചരാന് ।
ലംകാദ്വാരാണ്യുപാജഗ്മുര്യുദ്ധകാമാഃപ്ലവംഗമാഃ ॥ 63 ॥
തേഷാംസുഖീമസ്തുമുലോനിനാദോബഭൂവശാഖാമൃഗയൂഥപാനാമ് ।
ക്ഷയേനിദാഘസ്യയഥാഘനാനാംനാദസ്സുഭീമോനദതാംനിശീഥേ ॥ 64 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാംഡേ പംചാശസ്സര്ഗഃ ॥
