ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ ത്രയോദശസ്സര്ഗഃ ।
അതദര്ഹം മഹാരാജം ശയാനമതഥോചിതമ് ।
യയാതിമിവ പുണ്യാംതേ ദേവലോകാത്പരിച്യുതമ് ॥ 1 ॥
അനര്ഥരൂപാ സിദ്ധാര്ഥാ ഹ്യഭീതാ ഭയദര്ശിനീ ।
പുനരാകാരയാമാസ തമേവ വരമംഗനാ ॥ 2 ॥
അതദര്ഹം മഹാരാജം ശയാനമതഥോചിതമ് ।
യയാതിമിവ പുണ്യാംതേ ദേവലോകാത്പരിച്യുതമ് ॥ 3 ॥
അനര്ഥരൂപാ സിദ്ധാര്ഥാ ഹ്യഭീതാ ഭയദര്ശിനീ ।
പുനരാകാരയാമാസ തമേവ വരമംഗനാ ॥ 4 ॥
ത്വം കത്ഥസേ മഹാരാജ സത്യവാദീ ദൃഢവ്രതഃ ।
മമ ചേമം വരം കസ്മാദ്വിധാരയിതുമിച്ഛസി ॥ 5 ॥
ഏവമുക്തസ്തു കൈകേയ്യാ രാജാ ദശരഥസ്തദാ ।
പ്രത്യുവാച തതഃ ക്രുദ്ധോ മുഹൂര്തം വിഹ്വലന്നിവ ॥ 6 ॥
മൃതേ മയി ഗതേ രാമേ വനം മനുജപുംഗവേ ।
ഹംതാനാര്യേ മമാമിത്രേ സകാമാ സുഖിനീ ഭവ ॥ 7 ॥
സ്വര്ഗേഽപി ഖലു രാമസ്യ കുശലം ദൈവതൈരഹമ് ।
പ്രത്യാദേശാദഭിഹിതം ധാരയിഷ്യേ കഥം ബത ॥ 8 ॥
കൈകേയ്യാഃ പ്രിയകാമേന രാമഃ പ്രവ്രാജിതോ മയാ ।
യദി സത്യം ബ്രവീമ്യേതത്തദസത്യം ഭവിഷ്യതി ॥ 9 ॥
അപുത്രേണ മയാ പുത്രശ്ശ്രമേണ മഹതാ മഹാന് ।
രാമോ ലബ്ധോ മഹാബാഹു സ്സകഥം ത്യജ്യതേ മയാ ॥ 10 ॥
ശൂരശ്ച കൃതവിദ്യശ്ച ജിതക്രോധോ ക്ഷമാപരഃ ।
കഥം കമലപത്രാക്ഷോ മയാ രാമോ വിവാസ്യതേ ॥ 11 ॥
കഥമിംദീവരശ്യാമം ദീര്ഘബാഹും മഹാബലമ് ।
അഭിരാമമഹം രാമം പ്രേഷയിഷ്യാമി ദംഡകാന് ॥ 12 ॥
സുഖാനാമുചിതസ്യൈവ ദുഃഖൈരനുചിതസ്യ ച ।
ദുഖം നാമാനുപശ്യേയം കഥം രാമസ്യ ധീമതഃ ॥ 13 ॥
യദി ദുഃഖമകൃത്വാഽദ്യ മമ സംക്രമണം ഭവേത് ।
അദുഃഖാര്ഹസ്യ രാമസ്യ തത സ്സുഖമവാപ്നുയാമ് ॥ 14 ॥
നൃശംസേ പാപസംകല്പേ രാമം സത്യപരാക്രമമ് ।
കിം വിപ്രിയേണ കൈകേയി പ്രിയം യോജയസേ മമ ॥ 15 ॥
അകീര്തിരതുലാ ലോകേ ധ്രുവം പരിഭവശ്ച മേ ।
തഥാ വിലപതസ്തസ്യ പരിഭ്രമിതചേതസഃ ॥ 16 ॥
അസ്തമഭ്യഗമത്സൂര്യോ രജനീ ചാഭ്യവര്തത ।
സാ ത്രിയാമാ തഥാര്ത്തസ്യ ചംദ്രമംഡലമംഡിതാ ॥ 17 ॥
രാജ്ഞോ വിലപമാനസ്യ ന വ്യഭാസത ശർവരീ ।
തഥൈവോഷ്ണം വിനിശ്വസ്യ വൃദ്ധോ ദശരഥോ നൃപഃ ॥ 18 ॥
വിലലാപാര്തവദ്യുഖം ഗഗനാസക്തലോചനഃ ।
ന പ്രഭാതം ത്വയേച്ഛാമി നിശേ നക്ഷത്രഭൂഷണേ ॥ 19 ॥
ക്രിയതാം മേ ദയാ ഭദ്രേ മയാഽയം രചിതോഽംജലിഃ ।
അഥവാ ഗമ്യതാം ശീഘ്രം നാഹമിച്ഛാമി നിര്ഘൃണാമ് ॥ 20 ॥
നൃശംസാം കൈകയീം ദ്രഷ്ടും യത്കൃതേ വ്യസനം മഹത് ।
ഏവമുക്ത്വാ തതോ രാജാ കൈകേയീം സംയതാംജലിഃ ॥ 21 ॥
പ്രസാദഃ ക്രിയതാം ദേവി ഭദ്രേ രാജ്ഞോ വിശേഷതഃ ।
ശൂന്യേ ന ഖലു സുശ്രോണി മയേദം സമുദാഹൃതമ് ॥ 22 ॥
കുരു സാധു പ്രസാദം മേ ബാലേ സഹൃദയാ ഹ്യസി ।
പ്രസീദ ദേവി രാമോമേത്വദ്ദത്തം രാജ്യമവ്യമ് ॥ 23 ॥
ലഭതാമസിതാപാംഗേ യശഃ പരമവാപ്നു ഹി ।
മമ രാമസ്യ ലോകസ്യ ഗുരൂണാം ഭരതസ്യ ച ॥ 24 ॥
പ്രിയമേതദ്ഗുരുശ്രോണി കുരു ചാരുമുഖേക്ഷണേ വിശുദ്ധഭാവസ്യ സുദുഷ്ടഭാവാ താമ്രേക്ഷണസ്യാശ്രുകലസ്യ രാജ്ഞഃ ।
ശ്രുത്വാ വിചിത്രം കരുണം വിലാപം ഭര്തുര്നൃശംസാ ന ചകാര വാക്യമ് ॥ 25 ॥
തതസ്സ രാജാ പുനരേവ മൂര്ഛിതഃ പ്രിയാമതുഷ്ടാം പ്രതികൂലഭാഷിണീമ് ।
സമീക്ഷ്യ പുത്രസ്യ വിവാസനം പ്രതി ക്ഷിതൌ വിസംജ്ഞോ നിപപാത ദുഖിതഃ ॥ 26 ॥
ഇതീവ രാജ്ഞോ വ്യഥിതസ്യ സാ നിശാ ജഗാമ ഘോരം ശ്വസതോ മനസ്വിനഃ വിബോധ്യമാനഃ പ്രതിബോധനം തദാ നിവാരയാമാസ സ രാജസത്തമഃ ॥ 27 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ ത്രയോദശസ്സര്ഗഃ ॥
