ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുംദരകാംഡമ് ।
അഥ ഏകാദശസ്സര്ഗഃ ।
അവധൂയ ച താം ബുദ്ധിം ബഭൂവാവസ്ഥിതസ്തദാ ।
ജഗാമ ചാപരാം ചിംതാം സീതാം പ്രതി മഹാകപിഃ ॥ 1 ॥
ന രാമേണ വിയുക്താ സാ സ്വപ്തുമര്ഹതി ഭാമിനീ ।
ന ഭോക്തും വാപ്യലംകര്തും ന പാനമുപസേവിതുമ് ॥ 2 ॥
നാന്യം നരമുപസ്ഥാതും സുരാണാമപി ചേശ്വരമ് ।
ന ഹി രാമസമഃ കശ്ചിദ്വിദ്യതേ ത്രിദശേഷ്വപി ॥ 3 ॥
അന്യേയമിതി നിശ്ചിത്യ പാനഭൂമൌ ചചാര സഃ ।
ക്രീഡിതേനാപരാഃ ക്ലാംതാ ഗീതേന ച തഥാഽപരാഃ ॥ 4 ॥
നൃത്തേന ചാപരാഃ ക്ലാംതാഃ പാനവിപ്രഹതാസ്തഥാ ।
മുരജേഷു മൃദംഗേഷു പീഠികാസു ച സംസ്ഥിതാഃ ॥ 5 ॥
തഥാഽഽസ്തരണമുഖ്യേഷു സംവിഷ്ടാശ്ചാപരാഃ സ്ത്രിയഃ ।
അംഗനാനാം സഹസ്രേണ ഭൂഷിതേന വിഭൂഷണൈഃ ॥ 6 ॥
രൂപസല്ലാപശീലേന യുക്തഗീതാര്ഥഭാഷിണാ ।
ദേശകാലാഭിയുക്തേന യുക്തവാക്യാഭിധായിനാ ॥ 7 ॥
രതാഭിരതസംസുപ്തം ദദര്ശ ഹരിയൂഥപഃ ।
താസാം മധ്യേ മഹാബാഹുഃ ശുശുഭേ രാക്ഷസേശ്വരഃ ॥ 8 ॥
ഗോഷ്ഠേ മഹതി മുഖ്യാനാം ഗവാം മധ്യേ യഥാ വൃഷഃ ।
സ രാക്ഷസേംദ്രഃ ശുശുഭേ താഭിഃ പരിവൃതസ്സ്വയമ് ॥ 9 ॥
കരേണുഭിര്യഥാഽരണ്യേ പരികീര്ണോ മഹാദ്വിപഃ ।
സർവകാമൈരുപേതാം ച പാനഭൂമിം മഹാത്മനഃ ॥ 10 ॥
ദദര്ശ ഹരിശാര്ദൂലസ്തസ്യ രക്ഷഃപതേര്ഗൃഹേ ।
മൃഗാണാം മഹിഷാണാം ച വരാഹാണാം ച ഭാഗശഃ ॥ 11 ॥
തത്ര ന്യസ്താനി മാംസാനി പാനഭൂമൌ ദദര്ശ സഃ ।
രൌക്മേഷു ച വിശാലേഷു ഭാജനേഷ്വര്ധഭക്ഷിതാന് ॥ 12 ॥
ദദര്ശ ഹരിശാര്ദൂലോ മയൂരാന് കുക്കുടാംസ്തഥാ ।
വരാഹവാര്ധ്രാണസകാന് ദധിസൌവര്ചലായുതാന് ॥ 13 ॥
ശല്യാന് മൃഗമയൂരാംശ്ച ഹനുമാനന്വവൈക്ഷത ।
ക്രകരാന്വിവിധാന് സിദ്ധാംശ്ചകോരാനര്ധഭക്ഷിതാന് ॥ 14 ॥
മഹിഷാനേകശല്യാംശ്ച ഛാഗാംശ്ച കൃതനിഷ്ഠിതാന് ।
ലേഹ്യാനുച്ചാവചാന്പേയാന് ഭോജ്യാനി വിവിധാനി ച ॥ 15 ॥
തഥാഽഽമ്ലലവണോത്തംസൈർവിവിധൈരാഗഷാഡബൈഃ ।
ഹാരനൂപുരകേയൂരൈരപവിദ്ധൈര്മഹാധനൈഃ ॥ 16 ॥
പാനഭാജനവിക്ഷിപ്തൈഃ ഫലൈശ്ച വിവിധൈരപി ।
കൃതപുഷ്പോപഹാരാ ഭൂരധികം പുഷ്യതി ശ്രിയമ് ॥ 17 ॥
തത്ര തത്ര ച വിന്യസ്തൈഃ സുശ്ലിഷ്ടൈശ്ശയനാസനൈഃ ।
പാനഭൂമിർവിനാ വഹ്നിം പ്രദീപ്തേവോപലക്ഷ്യതേ ॥ 18 ॥
ബഹുപ്രകാരൈർവിവിധൈർവരസംസ്കാരസംസ്കൃതൈഃ ।
മാംസൈഃ കുശലസംപൃക്തൈഃ പാനഭൂമിഗതൈഃ പൃഥക് ॥ 19 ॥
ദിവ്യാഃ പ്രസന്നാ വിവിധാഃ സുരാഃ കൃതസുരാ അപി ।
ശര്കരാഽസവമാധ്വീകപുഷ്പാസവഫലാസവാഃ ॥ 20 ॥
വാസചൂര്ണൈശ്ച വിവിധൈര്മൃഷ്ടാസ്തൈസ്തൈഃ പൃഥക് പൃഥക് ।
സംതതാ ശുശുഭേ ഭൂമിര്മാല്യൈശ്ച ബഹുസംസ്ഥിതൈഃ ॥ 21 ॥
ഹിരണ്മയൈശ്ച വിവിധൈര്ഭാജനൈഃ സ്ഫാടികൈരപി ।
ജാംബൂനദമയൈശ്ചാന്യൈഃ കരകൈരഭിസംവൃതാ ॥ 22 ॥
രാജതേഷു ച കുംഭേഷു ജാംബൂനദമയേഷു ച ।
പാനശ്രേഷ്ഠം തദാ ഭൂരി കപിസ്തത്ര ദദര്ശ ഹ ॥ 23 ॥
സോഽപശ്യച്ഛാതകുംഭാനി സീധോര്മണിമയാനി ച ।
രാജതാനി ച പൂര്ണാനി ഭാജനാനി മഹാകപിഃ ॥ 24 ॥
ക്വചിദല്പാവശേഷാണി ക്വചിത്പീതാനി സർവശഃ ।
ക്വചിന്നൈവ പ്രപീതാനി പാനാനി സ ദദര്ശ ഹ ॥ 25 ॥
ക്വചിദ് ഭക്ഷ്യാംശ്ച വിവിധാന് ക്വചിത്പാനാനി ഭാഗശഃ ।
ക്വചിദന്നാവശേഷാണി പശ്യന്വൈ വിചചാര ഹ ॥ 26 ॥
ക്വചിത്പ്രഭിന്നൈഃ കരകൈഃ ക്വചിദാലോലിതൈര്ഘടൈഃ ।
ക്വചിത്സംപൃക്തമാല്യാനി ജലാനി ച ഫലാനി ച ॥ 27 ॥
ശയനാന്യത്ര നാരീണാം ശുഭ്രാണി ബഹുധാ പുനഃ ।
പരസ്പരം സമാശ്ലിഷ്യ കാശ്ചിത്സുപ്താ വരാംഗനാഃ ॥ 28 ॥
കാശ്ചിച്ച വസ്ത്രമന്യസ്യാസ്സ്വപംത്യാഃ പരിധായ ച ।
ആഹൃത്യ ചാബലാഃ സുപ്താ നിദ്രാബലപരാജിതാഃ ॥ 29 ॥
താസാമുച്ഛവാസവാതേന വസ്ത്രം മാല്യം ച ഗാത്രജമ് ।
നാത്യര്ഥം സ്പംദതേ ചിത്രം പ്രാപ്യ മംദമിവാനിലമ് ॥ 30 ॥
ചംദനസ്യ ച ശീതസ്യ ശീധോര്മധുരസസ്യ ച ।
വിവിധസ്യ ച മാല്യസ്യ ധൂപസ്യ വിവിധസ്യ ച ॥ 31 ॥
ബഹുധാ മാരുതസ്തത്ര ഗംധം വിവിധമുദ്വഹന് ।
സ്നാനാനാം ചംദനാനാം ച ധൂപാനാം ചൈവ മൂര്ഛിതഃ ॥ 32 ॥
പ്രവവൌ സുരഭിര്ഗംധോ വിമാനേ പുഷ്പകേ തദാ ।
ശ്യാമാവദാതാസ്തത്രാന്യാഃ കാശ്ചിത്കൃഷ്ണാ വരാംഗനാഃ ॥ 33 ॥
കാശ്ചിത് കാംചനവര്ണാംഗ്യഃ പ്രമദാ രാക്ഷസാലയേ ।
താസാം നിദ്രാവശത്വാച്ച മദനേന വിമൂര്ഛിതമ് ॥ 34 ॥
പദ്മിനീനാം പ്രസുപ്താനാം രൂപമാസീദ്യഥൈവ ഹി ।
ഏവം സർവമശേഷേണ രാവണാംതഃ പുരം കപിഃ ॥ 35 ॥
ദദര്ശ സുമഹാതേജാഃ ന ദദര്ശ ച ജാനകീമ് ।
നിരീക്ഷമാണശ്ച തദാ താഃ സ്ത്രിയഃ സ മഹാകപിഃ ॥ 36 ॥
ജഗാമ മഹതീം ചിംതാം ധര്മസാധ്വസശംകിതഃ ।
പരദാരാവരോധസ്യ പ്രസുപ്തസ്യ നിരീക്ഷണമ് ॥ 37 ॥
ഇദം ഖലു മമാത്യര്ഥം ധര്മലോപം കരിഷ്യതി ।
ന ഹി മേ പരദാരാണാം ദൃഷ്ടിർവിഷയവര്തിനീ ॥ 38 ॥
അയം ചാത്ര മയാ ദൃഷ്ടഃ പരദാരാപരിഗ്രഹഃ ।
തസ്യ പ്രാദുരഭൂച്ചിംതാ പുനരന്യാ മനസ്വിനഃ ॥ 39 ॥
നിശ്ചിതൈകാംതചിത്തസ്യ കാര്യനിശ്ചയദര്ശിനീ ।
കാമം ദൃഷ്ടാ മയാ സർവാ വിശ്വസ്താ രാവണസ്ത്രിയഃ ॥ 40 ॥
ന ഹി മേ മനസഃ കിംചിദ്വൈകൃത്യമുപജായതേ ।
മനോ ഹി ഹേതുഃ സർവേഷാമിംദ്രിയാണാം പ്രവര്തനേ ॥ 41 ॥
ശുഭാശുഭാസ്വവസ്ഥാസു തച്ച മേ സുവ്യവസ്ഥിതമ് ।
നാന്യത്ര ഹി മയാ ശക്യാ വൈദേഹീ പരിമാര്ഗിതുമ് ॥ 42 ॥
സ്ത്രിയോ ഹി സ്ത്രീഷു ദൃശ്യംതേ സദാ സംപരിമാര്ഗണേ ।
യസ്യ സത്ത്വസ്യ യാ യോനിസ്തസ്യാം തത്പരിമാര്ഗ്യതേ ।
ന ശക്യാ പ്രമദാ നഷ്ടാ മൃഗീഷു പരിമാര്ഗിതുമ് ॥ 43 ॥
തദിദം മാര്ഗിതം താവച്ഛുദ്ധേന മനസാ മയാ ॥ 44 ॥
രാവണാംതഃപുരം സർവം ദൃശ്യതേ ന തു ജാനകീ ।
ദേവഗംധർവകന്യാശ്ച നാഗകന്യാശ്ച വീര്യവാന് ॥ 45 ॥
അവേക്ഷമാണോ ഹനുമാന്നൈവാപശ്യത ജാനകീമ് ।
താമപശ്യന്കപിസ്തത്ര പശ്യഞ്ശ്ചാന്യാ പരസ്ത്രിയഃ ॥ 46 ॥
അപക്രമ്യ തദാ വീരഃ പ്രധ്യാതുമുപചക്രമേ ।
സ ഭൂയസ്തു പരം ശ്രീമാന് മാരുതിര്യത്നമാസ്ഥിതഃ ॥ 47 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുംദരകാംഡേ ഏകാദശസ്സര്ഗഃ ॥
