ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ അഷ്ടാദശാധികശതതമസ്സര്ഗഃ ।
സാത്വേവമുക്താ വൈദേഹീ അനസൂയാഽനസൂയയാ ।
പ്രതിപൂജ്യ വചോ മംദം പ്രവക്തുമുപചക്രമേ ॥ 1 ॥
നൈതദാശ്ചര്യമാര്യായാ യന്മാം ത്വമഭിഭാഷസേ ।
വിദിതംതു മമാപ്യേതദ്യഥാ നാര്യാഃ പതിര്ഗുരുഃ ॥ 2 ॥
യദ്യപ്യേഷ ഭവേദ്ഭര്താ മമാഽര്യേ വൃത്തവര്ജിതഃ ।
അദ്വൈധമുപചര്തവ്യസ്തഥാപ്യേഷ മയാ ഭവേത് ॥ 3 ॥
കിം പുനര്യോ ഗുണശ്ലാഘ്യ സ്സാനുക്രോശോ ജിതേംദ്രിയഃ ।
സ്ഥിരാനുരാഗോ ധര്മാത്മാ മാതൃവത്പിതൃവത്പ്രിയഃ ॥ 4 ॥
യാം വൃത്തിം വര്തതേ രാമഃ കൌസല്യായാം മഹാബലഃ ।
താമേവ നൃപനാരീണാമന്യാസാമപി വര്തതേ ॥ 5 ॥
സകൃദ്ദൃഷ്ടാസ്വപി സ്ത്രിഷു നൃപേണ നൃപവത്സലഃ ।
മാതൃവദ്വര്തതേ വീരോ മാനമുത്സൃജ്യ ധര്മവിത് ॥ 6 ॥
ആഗച്ഛംത്യാശ്ച വിജനം വനമേവം ഭയാവഹമ് ।
സമാഹിതം മേ ശ്വശ്ർവാ ച ഹൃദയേ തദ്ധൃതം മഹത് ॥ 7 ॥
പാണിപ്രദാനകാലേ ച യത്പുരാത്വഗ്നി സന്നിധൌ ।
അനുശിഷ്ടാ ജനന്യാഽസ്മി വാക്യം തദപി മേ ധൃതമ് ॥ 8 ॥
നവീകൃതം തു തത്സർവം വാക്യൈസ്തേ ധര്മചാരിണി ।
പതിശുശ്രൂഷണാന്നാര്യാസ്തപോ നാന്യദ്വിധീയതേ ॥ 9 ॥
സാവിത്രീ പതിശുശ്രൂഷാം കൃത്വാ സ്വര്ഗേ മഹീയതേ ।
തഥാവൃത്തിശ്ച യാതാ ത്വം പതിശുശ്രൂഷയാ ദിവമ് ॥ 10 ॥
വരിഷ്ഠാ സർവനാരീണാമേഷാ ച ദിവി ദേവതാ ।
രോഹിണീ ന വിനാചംദ്രം മുഹൂര്തമപി ദൃശ്യതേ ॥ 11 ॥
ഏവംവിധാശ്ച പ്രവരാഃ സ്ത്രിയോ ഭര്തൃദൃഢവ്രതാഃ ।
ദേവലോകേ മഹീയംതേ പുണ്യേന സ്വേന കര്മണാ ॥ 12 ॥
തതോഽനസൂയാ സംഹൃഷ്ടാ ശ്രുത്വോക്തം സീതയാ വചഃ ।
ശിരസ്യാഘ്രായ ചോവാച മൈഥിലീം ഹര്ഷയംത്യുത ॥ 13 ॥
നിയമൈർവിവിധൈരാപ്തം തപോ ഹി മഹദസ്തി മേ ।
തത്സംശ്രിത്യ ബലം സീതേ ഛംദയേ ത്വാം ശുചിവ്രതേ ॥ 14 ॥
ഉപപന്നം മനോജ്ഞം ച വചനം തവ മൈഥിലി ।
പ്രീതാ ചാസ്മ്യുചിതം കിം തേ കരവാണി ബ്രവീഹി മേ ॥ 15 ॥
തസ്യാസ്തദ് വചനം ശ്രൂത്വാ വിസ്മിതാ മംദവിസ്മയാ ।
കൃതമിത്യബ്രവീത് സീതാ തപോബലസമന്വിതാമ് ॥ 16 ॥
സാ ത്വേവമുക്താ ധര്മജ്ഞാ തയാ പ്രീതതരാഽഭവത് ।
സഫലം ച പ്രഹര്ഷം തേ ഹംത സീതേ കരോമ്യഹമ് ॥ 17 ॥
ഇദം ദിവ്യം വരം മാല്യം വസ്ത്രമാഭരണാനി ച ।
അംഗരാഗം ച വൈദേഹി മഹാര്ഹം ചാനുലേപനമ് ॥ 18 ॥
മയാ ദത്തമിദം സീതേ തവ ഗാത്രാണി ശോഭയേത് ।
അനുരൂപമസംക്ലിഷ്ടം നിത്യമേവ ഭവിഷ്യതി ॥ 19 ॥
അംഗരാഗേണ ദിവ്യേന ലിപ്താംഗീ ജനകാത്മജേ ।
ശോഭയിഷ്യസി ഭര്താരം യഥാ ശ്രീർവിഷ്ണുമവ്യയമ് ॥ 20 ॥
സാ വസ്ത്രമംഗരാഗം ച ഭൂഷണാനി സ്രജസ്തഥാ ।
മൈഥിലീ പ്രതിജഗ്രാഹ പ്രീതിദാനമനുത്തമമ് ॥ 21 ॥
പ്രതിഗൃഹ്യ ച തത്സീതാ പ്രീതിദാനം യശസ്വിനീ ।
ശ്ലിഷ്ടാംജലിപുടാ തത്ര സമുപാസ്ത തപോധനാമ് ॥ 22 ॥
തഥാ സീതാമുപാസീനാമനസൂയാ ദൃഢവ്രതാ ।
വചനം പ്രഷ്ടുമാരേഭേ കാംചിത്പ്രിയകഥാമനു ॥ 23 ॥
സ്വയം വരേ കില പ്രാപ്താ ത്വമനേന യശസ്വിനാ ।
രാഘവേണേതി മേ സിതേ കഥാ ശ്രുതിമുപാഗതാ ॥ 24 ॥
താം കഥാം ശ്രോതുമിച്ഛാമി വിസ്തരേണ ച മൈഥിലി ।
യഥാഽനുഭൂതം കാര്ത്സ്ന്യേന തന്മേ ത്വം വക്തുമര്ഹസി ॥ 25 ॥
ഏവമുക്താ തു സാ സീതാ താം തതോ ധര്മചാരിണീമ് ।
ശ്രൂയതാമിതി ചോക്ത്വാ വൈ കഥയാമാസ താം കഥാമ് ॥ 26 ॥
മിഥിലാധിപതിർവീരോ ജനകോ നാമ ധര്മവിത് ।
ക്ഷത്രധര്മേ ഹ്യഭിരതോ ന്യായതശ്ശാസ്തി മേദിനീമ് ॥ 27 ॥
തസ്യ ലാംഗലഹസ്തന്യ കര്ഷതഃ ക്ഷേത്രമംഡലമ് ।
അഹം കിലോത്ഥിതാ ഭിത്വാ ജഗതീം നൃപതേസ്സുതാ ॥ 28 ॥
സ മാം ദൃഷ്ട്വാ നരപതിര്മുഷ്ടിവിക്ഷേപതത്പരഃ ।
പാംസുകുംഠിതസർവാംഗീം ജനകോ വിസ്മിതോഽഭവത് ॥ 29 ॥
അനപത്യേന ച സ്നേഹാദംകമാരോപ്യ ച സ്വയമ് ।
മമേയം തനയേത്യുക്ത്വാ സ്നേഹോ മയി നിപാതിതഃ ॥ 30 ॥
അംതരിക്ഷേ ച വാഗുക്താഽപ്രതിമാഽമാനുഷീ കില ।
ഏവമേതന്നരപതേ ധര്മേണ തനയാ തവ ॥ 31 ॥
തതഃ പ്രഹൃഷ്ടോ ധര്മാത്മാ പിതാ മേ മിഥിലാധിപഃ ।
അവാപ്തോ വിപുലാം ബുദ്ധിം മാമവാപ്യ നരാധിപഃ ॥ 32 ॥
ദത്താ ചാസ്മീഷ്ടവദ്ദേവ്യൈ ജ്യേഷ്ഠായൈ പുണ്യകര്മണാ ।
തയാ സംഭാവിതാ ചാസ്മി സ്നിഗ്ധയാ മാതൃസൌഹൃദാത് ॥ 33 ॥
പതിസംയോഗസുലഭം വയോ ദൃഷ്ട്വാ തു മേ പിതാ ।
ചിംതാമഭ്യഗമദ്ധീനോ വിത്തനാശാദിവാധനഃ ॥ 34 ॥
സദൃശാച്ചാപകൃഷ്ടാച്ച ലോകേ കന്യാപിതാ ജനാത് ।
പ്രധര്ഷണാമവാപ്നോതി ശക്രേണാപി സമോ ഭുവി ॥ 35 ॥
താം ധര്ഷണാമദൂരസ്ഥാം ദൃഷ്ട്വാ ചാത്മനി പാര്ഥിവഃ ।
ചിംതാര്ണവഗതഃ പാരം നാസസാദാപ്ലവോ യഥാ ॥ 36 ॥
അയോനിജാം ഹി മാം ജ്ഞാത്വാ നാധ്യഗച്ഛദ്വിചിംതയന് ।
സദൃശം ചാനുരൂപം ച മഹീപാലഃ പതിം മമ ॥ 37 ॥
തസ്യ ബുദ്ധിരിയം ജാതാ ചിംതയാനസ്യ സംതതമ് ।
സ്വയംവരം തനൂജായാഃ കരിഷ്യാമീതി ധീമതഃ ॥ 38 ॥
മഹായജ്ഞേ തദാ തസ്യ വരുണേന മഹാത്മനാ ।
ദത്തം ധനുർവരം പ്രീത്യാ തൂണീ ചാക്ഷയസായകൌ ॥ 39 ॥
അസംചാല്യം മനുഷ്യൈശ്ച യത്നേനാപി ച ഗൌരവാത് ।
തന്ന ശക്താ നമയിതും സ്വപ്നേഷ്വപി നരാധിപാഃ ॥ 40 ॥
തദ്ധനുഃ പ്രാപ്യ മേ പിത്രാ വ്യാഹൃതം സത്യവാദിനാ ।
സമവായേ നരേംദ്രാണാം പൂർവമാമംത്ര്യ പാര്ഥിവാന് ॥ 41 ॥
ഇദം ച ധനുരുദ്യമ്യ സജ്യം യഃ കുരുതേ നരഃ ।
തസ്യ മേ ദുഹിതാ ഭാര്യാ ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ ॥ 42 ॥
തച്ച ദൃഷ്ട്വാ ധനുശ്ശ്രേഷ്ഠം ഗൌരവാദ്ഗിരിസന്നിഭമ് ।
അഭിവാദ്യ നൃപാ ജഗ്മുരശക്താസ്തസ്യ തോലനേ ॥ 43 ॥
സുദീര്ഘസ്യ തു കാലസ്യ രാഘവോഽയം മഹാദ്യുതിഃ ।
വിശ്വാമിത്രേണ സഹിതോ യജ്ഞം ദ്രഷ്ടും സമാഗതഃ ॥ 44 ॥
ലക്ഷ്മണേന സഹ ഭ്രാത്രാ രാമ സ്സത്യപരാക്രമഃ ।
വിശ്വാമിത്രസ്തു ധര്മാത്മാ മമ പിത്രാ സുപൂജിതഃ ॥ 45 ॥
പ്രോവാച പിതരം തത്ര ഭ്രാതരൌ രാമലക്ഷ്മണൌ ।
സുതൌ ദശരഥസ്യേമൌ ധനുര്ദര്ശകാംക്ഷിണൌ ।
ധനുര്ദര്ശയ രാമായ രാജപുത്രായ ദൈവികമ് ॥ 46 ॥
ഇത്യുക്തസ്തേന വിപ്രേണ തദ്ധനുസ്സമുപാനയത് ॥ 47 ॥
നിമേഷാംതരമാത്രേണ തദാഽനമ്യ മഹാബലഃ ।
ജ്യാം സമാരോപ്യ ഝഡിതി പൂരയാമാസ വീര്യവാന് ॥ 48 ॥
തേന പൂരയതാ വേഗാന്മധ്യേ ഭഗ്നം ദ്വിധാ ധനുഃ ।
തസ്യ ശബ്ദോ ഭവദ്ഭീമഃ പതിതസ്യാശനേരിവ ॥ 49 ॥
തതോഽഹം തത്ര രാമായ പിത്രാ സത്യാഭിസംധിനാ ।
നിശ്ചിതാ ദാതുമുദ്യമ്യ ജലഭാജനമുത്തമമ് ॥ 50 ॥
ദീയമാനാം ന തു തദാ പ്രതിജഗ്രാഹ രാഘവഃ ।
അവിജ്ഞായ പിതുശ്ഛംദമയോധ്യാഽധിപതേഃ പ്രഭോഃ ॥ 51 ॥
തത ശ്ശ്വശുരമാമംത്ര്യ വൃദ്ധം ദശരഥം നൃപമ് ।
മമ പിത്രാ ത്വഹം ദത്താ രാമായ വിദിതാത്മനേ ॥ 52 ॥
മമ ചൈവാനുജാ സാധ്വീ ഊര്മിലാ പ്രിയദര്ശനാ ।
ഭാര്യാര്ഥേ ലക്ഷ്മണസ്യാപി ദത്താ പിത്രാ മമ സ്വയമ് ॥ 53 ॥
ഏവം ദത്താഽസ്മി രാമായ തദാ തസ്മിന്സ്വയംവരേ ।
അനുരക്താഽസ്മി ധര്മേണ പതിം വീര്യവതാം വരമ് ॥ 54 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ അഷ്ടാദശാധികശതതമസ്സര്ഗഃ ॥
