ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ ഏകാദശാധികശതതമസ്സര്ഗഃ ।
വസിഷ്ഠസ്തു തദാ രാമമുക്ത്വാ രാജപുരോഹിതഃ ।
അബ്രവീദ്ധര്മസംയുക്തം പുനരേവാപരം വചഃ ॥ 1 ॥
പുരുഷസ്യേഹ ജാതസ്യ ഭവംതി ഗുരവസ്ത്രയഃ ।
ആചാര്യശ്ചൈവ കാകുത്സ്ഥ പിതാ മാതാ ച രാഘവ ॥ 2 ॥
പിതാ ഹ്യേവം ജനയതി പുരുഷം പുരുഷര്ഷഭ ।
പ്രജ്ഞാം ദദാതി ചാചാര്യസ്തസ്മാത്സ ഗുരുരുച്യതേ ॥ 3 ॥
സോഽഹം തേ പിതുരാചാര്യസ്തവ ചൈവ പരംതപ ।
മമ ത്വം വചനം കുർവന്നാതിവര്തേസ്സതാം ഗതിമ് ॥ 4 ॥
ഇമാ ഹി തേ പരിഷദ ശ്ശ്രേണയശ്ച ദ്വിജാസ്തഥാ ।
ഏഷു താത ചരംധര്മം നാതിവര്തേഃ സതാം ഗതിമ് ॥ 5 ॥
വൃദ്ധായാ ധര്മശീലായാ മാതുര്നാര്ഹസ്യവര്തിതുമ് ।
അസ്യാ ഹി വചനം കുർവന്നാതിവര്തേസ്സതാം ഗതിമ് ॥ 6 ॥
ഭരതസ്യ വചഃ കുർവന്യാചമാനസ്യ രാഘവ ।
ആത്മാനം നാതിവര്തേസ്ത്വം സത്യധര്മപരാക്രമ ॥ 7 ॥
ഏവം മധുരമുക്തസ്സന് ഗുരുണാ രാഘവസ്സ്വയമ് ।
പ്രത്യുവാച സമാസീനം വസിഷ്ഠം പുരുഷര്ഷഭഃ ॥ 8 ॥
യന്മാതാപിതരൌ വൃത്തം തനയേ കുരുതഃ സദാ ।
ന സുപ്രതികരം തത് തു മാത്രാ പിത്രാ ച യത്കൃതമ് ॥ 9 ॥
യഥാശക്തി പ്രദാനേന സ്വാപനോച്ഛാദനേന ച ।
നിത്യം ച പ്രിയവാദേന തഥാ സംവര്ധനേന ച ॥ 10 ॥
യന്മാതാപിതരൌ വൃത്തം തനയേ കുരുതസ്സദാ ।
ന സുപ്രതികരം തത്തു മാത്രാ പിത്രാ ച യത്കൃതമ് ॥ 11 ॥
യഥാശക്തിപ്രദാനേന സ്വാപനോച്ഛാദനേന ച ।
നിത്യം ച പ്രിയവാദേന തഥാ സംവര്ധനേന ച ॥ 12 ॥
സ ഹി രാജാ ജനയിതാ പിതാ ദശരഥോ മമ ।
ആജ്ഞാതം യന്മയാ തസ്യ ന തന്മിഥ്യാ ഭവിഷ്യതി ॥ 13 ॥
ഏവമുക്തസ്തു രാമേണ ഭരതഃ പ്രത്യനംതരമ് ।
ഉവാച പരമോദാരസ്സൂതം പരമദുര്മനാഃ ॥ 14 ॥
ഇഹ മേ സ്ഥംഡിലേ ശീഘ്രം കുശാനാസ്തര സാരഥേ ।
ആര്യം പ്രത്യുപവേക്ഷ്യാമി യാവന്മേ ന പ്രസീദതി ॥ 15 ॥
അനാഹാരോ നിരാലോകോ ധനഹീനോ യഥാ ദ്വിജഃ ।
ശേഷ്യേ പുരസ്താച്ഛാലായാ യാവന്ന പ്രതിയാസ്യതി ॥ 16 ॥
സ തു രാമമവേക്ഷംതം സുമംത്രം പേക്ഷ്യ ദുര്മനാഃ ।
കുശോത്തരമുപസ്ഥാപ്യ ഭൂമാവേവാഽസ്തരത്സ്വയമ് ॥ 17 ॥
തമുവാച മഹാതേജാ രാമോ രാജര്ഷിസത്തമഃ ।
കിം മാം ഭരത കുർവാണം താത പ്രത്യുപവേക്ഷ്യസി ॥ 18 ॥
ബ്രാഹ്മണോ ഹ്യേകപാര്ശ്വേന നരാന്രോദ്ധുമിഹാര്ഹതി ।
ന തു മൂര്ധാഭിഷിക്താനാം വിധിഃ പ്രത്യുപവേശനേ ॥ 19 ॥
ഉത്തിഷ്ഠ നരശാര്ദൂല ഹിത്വൈതദ്ദാരുണം വ്രതമ് ।
പുരവര്യാമിതഃ ക്ഷിപ്രമയോധ്യാം യാഹി രാഘവ ॥ 20 ॥
ആസീനസ്ത്വേവ ഭരതഃ പൌരജാനപദം ജനമ് ।
ഉവാച സർവതഃ പ്രേക്ഷ്യ കിമാര്യം നാനുശാസഥ ॥ 21 ॥
തേ തദോചുര്മഹാത്മാനം പൌരജാനപദാ ജനാഃ ।
കാകുത്സ്ഥമഭിജാനീമഃ സമ്യഗ് വദതി രാഘവഃ ॥ 22 ॥
ഏഷോഽപി ഹി മഹാഭാഗഃ പിതുർവചസി തിഷ്ഠതി ।
അത ഏവ ന ശക്താഃ സ്മോ വ്യാവര്തയിതുമംജസാ ॥ 23 ॥
തേഷാമാജ്ഞായ വചനം രാമോ വചനമബ്രവീത് ।
ഏവം നിബോധ വചനം സുഹൃദാം ധര്മചക്ഷുഷാമ് ॥ 24 ॥
ഏതച്ചൈവോഭയം ശ്രുത്വാ സമ്യക്സംപശ്യ രാഘവ ।
ഉത്തിഷ്ഠ ത്വം മഹാബാഹോ മാം ച സ്പൃശ തഥോദകമ് ॥ 25 ॥
അഥോത്ഥായ ജലംസ്പൃഷ്ട്വാ ഭരതോ വാക്യമബ്രവീത് ।
ശ്രുണ്വംതു മേ പരിഷദോ മംത്രിണ ശ്ശ്രേണയസ്തഥാ ॥ 26 ॥
ന യാചേ പിതരം രാജ്യം നാനുശാസാമി മാതരമ് ।
ആര്യം പരമധര്മജ്ഞം നാനുജാനാമി രാഘവമ് ॥ 27 ॥
യദിത്വവശ്യം വസ്തവ്യം കര്തവ്യം ച പിതുർവചഃ ।
അഹമേവ നിവത്സ്യാമി ചതുര്ദശ സമാ വനേ ॥ 28 ॥
ധര്മാത്മാ തസ്യ തഥ്യേന ഭ്രാതുർവാക്യേന വിസ്മിതഃ ।
ഉവാച രാമ സ്സംപ്രേക്ഷ്യ പൌരജാനപദം ജനമ് ॥ 29 ॥
വിക്രീതമാഹിതം ക്രീതം യത്പിത്രാ ജീവതാ മമ ।
ന തല്ലോപയിതും ശക്യം മയാ വാ ഭരതേന വാ ॥ 30 ॥
ഉപധിര്ന മയാ കാര്യോ വനവാസേ ജുഗുപ്സിതഃ ।
യുക്തമുക്തം ച കൈകേയ്യാ പിത്രാ മേ സുകൃതം കൃതമ് ॥ 31 ॥
ജാനാമി ഭരതം ക്ഷാംതം ഗുരുസത്കാരകാരിണമ് ।
സർവമേവാത്ര കല്യാണം സത്യസംധേ മഹാത്മനി ॥ 32 ॥
അനേന ധര്മശീലേന വനാത്പ്രത്യാഗതഃ പുനഃ ।
ഭ്രാത്രാ സഹ ഭവിഷ്യാമി പൃഥിവ്യാഃ പതിരുത്തമഃ ॥ 33 ॥
വൃതോ ഹി രാജാ കൈകേയ്യാ മയാ തദ്വചനം കൃതമ് ।
അനൃതാന്മോചയാനേന പിതരം തം മഹീപതിമ് ॥ 34 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ ഏകാദശാധികശതതമസ്സര്ഗഃ ॥
