ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാംഡമ് ।
അഥ ഷോഡശാധികശതതമസ്സര്ഗഃ ।
ഇതിപ്രതിസമാദിഷ്ടോഹനൂമാന്മാരുതാത്മജഃ ।
പ്രവിവേശപുരീംലംകാംപൂജ്യമാനോനിശാചരൈഃ ॥ 1 ॥
പ്രവിശ്യ ചപുരീംലംകാംപൂജ്യമാനോനിശാചാരൈഃ ।
തതസ്തേനാഭ്യുനുജ്ഞാതോഹനുമാന്വൃക്ഷവാടികാമ് ॥ 2 ॥
പ്രവിശംതീവ ഗാത്രാണി സ്വാന്യേവ ജനകാത്മജാ ।
വാക്ഷല്യൈസ്തൈഃ സശല്യേവ ഭൃശമശ്രൂണ്യവര്തയത് ॥ 3 ॥
വൃക്ഷമൂലേനിരാനംദാംരാക്ഷസീഭിഃപരീവൃതാമ് ।
നിഭൃതഃപ്രണതഃപ്രഹ്വസ്സോഽഭിഗമ്യാഭിവാദ്യ ച ॥ 4 ॥
ദൃഷ്ടവാസമാഗതംദേവീഹനൂമംതംമഹാബലമ് ।
തൂഷ്ണീമാസ്തതദാദൃഷ്ടവാസ്മൃത്വാസൃഷ്ടാഭവത്തദാ ॥ 5 ॥
സൌമ്യംതസ്യാമുഖംദൃഷ്ടവാഹനുമാന്പ്ലവഗോത്തമഃ ।
രാമസ്യവചനംസർവമാഖ്യാതുമുപചക്രമേ ॥ 6 ॥
വൈദേഹീ കുശലീരാമസ്സഹസുഗ്രീവലക്ഷ്മണഃ ।
വഭീഷണസഹായശ്ചഹരീണാംസഹിതോബലൈഃ ॥ 7 ॥
കുശലംചാഹസിദ്ധാര്ഥോഹതശത്രുരിമത്രജിത് ।
വിഭീഷണസഹായേനരാമേണഹരിഭിസ്സഹ ॥ 8 ॥
നിഹതോരാവണോദേവിലക്ഷ്മണേന ച വീര്യവാന് ।
പ്രിയമാഖ്യാമിതേദേവിഭൂയശ്ചത്വാംസഭാജയേ ॥ 9 ॥
തവപ്രഭാവാദ്ധര്മജേമഹാന് രാമേണസംയുഗേ ।
ലബ്ധോഽയംവിജയസ്സീതേസ്വസ്ഥാഭവഗതജ്വരാ ॥ 10 ॥
രാവണശ്ചഹതശ്ശത്രുര്ലംകചൈവവശീകൃതാ ।
മയാഹ്യലബംദിദ്രേണധൃതേനതവനിര്ജയേ ॥ 11 ॥
പ്രതിജ്ഞൈഷാവിനിസ്തീര്ണാബദ്ധ്വാസേതുംമഹോദധൌ ।
സംഭ്രമശ്ച ന കര്തവ്യോവര്തംത്യാരാവണാലയേ ॥ 12 ॥
വിഭീഷണവിധേയംഹിലംകൈശ്വര്യമിദംകൃതമ് ।
തദാശ്വസിഹിവിസ്രബ്ധംസ്വഗൃഹേപരിവര്തസേ ॥ 13 ॥
അയംചാഭ്യേതിസമ്ഹൃഷ്ടസ്ത്വദ്ധര്ശനസമുത്സുകഃ ।
ഏവമുക്താസമുത്പത്യസീതാശശിനിഭാനനാ ॥ 14 ॥
പ്രഹര്ഷേണാവരുദ്ധാസാവ്യാഹര്തും ന ശശാക ഹ ।
തതോഽബ്രവീദ്ധരിവരഃസീതാമപ്രതിജല്പതീമ് ॥ 15 ॥
കിംത്വംചിംതയസേദേവികിം ച മാംനാഭിഭാഷസേ ।
ഏവമുക്താഹനുമതാസീതാധര്മപഥേസ്ഥിതാ ॥ 16 ॥
അബ്രവീത്പരമപ്രീതാബാഷ്പഗദ്ഗദയാഗിരാ ।
പ്രിയമേതദുപശ്രുത്യഭര്തുർവിജയസംശ്രയമ് ॥ 17 ॥
പ്രഹര്ഷവശമാപന്നാനിർവാക്യാസ്മിക്ഷണാംതരമ് ।
ന ഹിപശ്യാമിസദൃശംചിംതയംതീപ്ലവംഗമാ ॥ 18 ॥
മപ്രതിയാബ്യാനകസ്യേഹദാതുംപ്രത്യഭിനംദനമ് ।
നഹിപശ്യാമിതതസൌമ്യപൃഥിവ്യാമപിവാനര ॥ 19 ॥
സദൃശംയത്പ്രിയാഖ്യാനേതവദത്ത്വാഭവേത്സുഖമ് ।
ഹിരണ്യംവാസുവര്ണംവാരത്നാനിവിവിധാനിച ॥ 20 ॥
രാജ്യംവാത്രിഷുലോകേഷുനൈതദര്ഹതിഭാഷിതമ് ।
ഏവമുക്തസ്തുവൈദേഹ്യാപ്രത്യുവാചപ്ലവംഗമഃ ॥ 21 ॥
പ്രഗൃഹീതാംജലിര്ഹര്ഷാസതീതായാഃപ്രമുഖേസ്ഥിതഃ ।
ഭര്തുഃപ്രിയഹിതേയുക്തേഭര്തുർവിജയകാംക്ഷിണഃ ॥ 22 ॥
സ്നിഗ്ധമേവംവിധംവാക്യംത്വമേവാര്ഹസ്യനിംദിതേ ।
തവൈതദ്വചനംസൌമ്യേസാരവത് സ്നിഗ്ധമേവ ച ॥ 23 ॥
രത്നൌഘാദ്വിവിധാച്ചാപിദേവരാജ്യാദ്വിശിഷ്യതേ ।
അര്ഥതശ്ചമയാപ്രാപ്താദേവരജ്യാദയോഗുണാഃ ॥ 24 ॥
ഹതശത്രുംവിജയിനംരാമംപശ്യാമിസുസ്ഥിതമ് ।
തസ്യതദ്വചനംശ്രുത്വാമൈഥിലീജനകാത്മജാ ॥ 25 ॥
തതഃശുഭതരംവാക്യമുവാചപവനാത്മജമ് ।
അതിലക്ഷണസംപന്നംമാധുര്യഗുണഭൂഷിതമ് ॥ 26 ॥
ബുദ്ധ്യാഹ്യഷ്ടാംഗയായുക്തംത്വമേവാര്ഹസിഭാഷിതുമ് ।
ശ്ലാഘനീയോഽനിലസ്യത്വംസുതഃപരമധാര്മികഃ ॥ 27 ॥
ബലംശൌര്യംശ്രുതംസത്ത്വംവിക്രമോദാക്ഷ്യമുത്തമമ് ।
തേജഃക്ഷമാധൃതിസ്സ്ഥൈര്യംവിനീതത്വം ന സംശയഃ ॥ 28 ॥
ഏതേചാന്യേ ച ബഹവോഗുണാസ്ത്വയ്യേവശോഭനാഃ ।
അഥോവാചപുനസ്സീതാമസംഭ്രാംതോവിനീതവത് ॥ 29 ॥
പ്രഗൃഹീതാംചലിര്ഹര്ഷാത്സീതായാഃപ്രമുഖേസ്ഥിതഃ ।
ഇമാസ്തുഖലുരാക്ഷസ്യോയദിത്വമനുമന്യസേ ॥ 30 ॥
ഹംതുമിച്ഛാമിതാസ്സർവായാഭിസ്ത്വംതര്ജിതാപുരാ ।
ക്ലിശ്യംതീം പതിദേവാംത്വാമശോകവനികാംഗതാമ് ॥ 31 ॥
ഘോരരൂപസമാചാരാഃക്രൂരാഃക്രൂരതരേക്ഷണാഃ ।
ഇഹശ്രുതാമയാദേവി രാക്ഷസ്യോവികൃതാനനാഃ ॥ 32 ॥
അസകൃത്പരുഷൈർവാക്യൈർവദ്നത്യോരാവണാജ്ഞയാ ।
വികൃതാവികൃതാകാരാഃക്രൂരാഃക്രൂരകചേക്ഷണാഃ ॥ 33 ॥
ഇച്ഛാമിവിവിധൈരാഘതൈര്ഹംതുമേതാസ്സുദാരുണാഃ ।
രാക്ഷസ്യോദാരുണകഥാവരമേതത്പ്രയച്ഛമേ ॥ 34 ॥
മുഷ്ടിഭിഃപര്ഷിണഘാതൈശ്ചവിശാലൈശ്ചൈവബാഹുഭിഃ ।
ജംഘാജാനുപ്രഹാരൈശ്ചദംതാനാംചൈവപീഡനൈഃ ॥ 35 ॥
ഭക്ഷണൈഃകര്ണനാസാനാംകേശാനാംലുംചനൈസ്തഥാ ।
ഭൃശംശുഷ്കമുഖൈശ്ചൈവദാരണൈര്ലംഘനൈര്ഹതൈഃ ॥ 36 ॥
വിഭിന്നശംകുഗ്രീവാംശപാര്ശ്വകൈശ്ചകലേവരൈഃ ।
നിപാത്യഹംതുമിച്ഛാമിതവവിപ്രിയകാരിണീഃ ॥ 37 ॥
ഏവംപ്രഹാരൈര്ബഹുഭിഃസംപ്പ്രഹാര്യയശസ്വിനി ।
ഘാതയേതീവ്രരൂപാഭിര്യാഭിസ്ത്വംതര്ജിതാപുരാ ॥ 38 ॥
ഇത്യുക്താസാഹനുമതാകൃപണാദീനവത്സലാ ।
ഹനൂമംതമുവാചേദംചിംതയിത്വാവിമൃശ്യ ച ॥ 39 ॥
രാജസംശ്രയവശ്യാനാംകുർവതീനാംപരാജ്ഞയാ ।
വിധേയാനാം ച ദാസീനാംകഃകുപ്യദ്വാനരോത്തമ ॥ 40 ॥
ഭാഗ്യവൈഷമ്യദോഷേണപുരസ്താദ്ധുഷ്കൃതേന ച ।
മയൈതത്പ്രാപ്യസർവംസ്വകൃതംഹ്യുപഭുജ്യതേ ॥ 41 ॥
മൈവംവദമഹാബാഹോ ദൈവേഹ്യേഷാപരാഗതിഃ ।
പ്രാപ്തവ്യംതുദശായോഗാന്മയൈതദിതിനിശ്ചിതമ് ॥ 42 ॥
ദാസീനാംരാവണസ്യാഹംമര്ഷയാമീഹദുര്ബലാ ।
ആജ്ഞപ്താരാക്ഷസേനേഹരാക്ഷസ്യസ്തര്ജയംതിമാമ് ॥ 43 ॥
ഹതേതസ്മിന്നകുർവംതിതര്ജനംമാരുതാത്മജ ।
അയംവ്യാഘ്രസമീപേതുപുരാണോധര്മസംഹിതഃ ॥ 44 ॥
ഋക്ഷേണഗീതഃശ്ലോകോഽസ്തിതംനിബോധപ്ലവംഗമ ।
ന പരഃ പാപമാദത്തേപരേഷാംപാപകര്മണാമ് ॥ 45 ॥
സമയോരക്ഷിതവ്യസ്തുസപ്തശ്ചാരിത്രഭൂഷണാഃ ।
പാപാനാംവാശുഭാനാംവാവധാര്ഹാണാംപ്ലവംഗമ ॥ 46 ॥
കാര്യംകരുണ്യമാര്യേണ ന കശ്ചിന്നാപരാധ്യതി ।
ലോകഹിംസാവിഹാരാണാംരക്ഷസാംകാമരൂപിണാമ് ॥ 47 ॥
കുർവതാമപിപാപാനിനൈവകാര്യമശോഭനമ് ।
ഏവമുക്തസ്തുഹനുമാന് സീതയാവാക്യകോവിദഃ ॥ 48 ॥
പ്രത്യുവാചതതസ്സീതാംരാമപത്നീയശശ്വിനീമ് ।
യുക്താരാമസ്യഭവതീധര്മപത്നീയശശ്വിനീ ॥ 49 ॥
പ്രതിസംദിശമാംദേവി ഗമിഷ്യേയത്രരാഘവഃ ।
ഏവമുക്താഹനുമതാവൈദേഹിജനകാത്മജാ ॥ 50 ॥
സാബ്രവീദ്ധ്രഷ്ടുമിച്ഛാമിഭര്താരംവാനരോത്തമ ।
തസ്യാസ്തദ്വചനംശ്രുത്വാഹനുമാന്പവനാത്മജഃ ॥ 51 ॥
ഹര്ഷയന്മൈഥിലീംവാക്യമുവാചേദംമഹാമതിഃ ।
പൂര്ണചംദ്രാനനംരാമംദ്രക്ഷ്യസ്യാര്യേസലക്ഷ്മണമ് ॥ 52 ॥
സ്ഥിരമിത്രംഹതാമിത്രംശചീവത്രിദശേശ്വരമ് ।
താമേവമുക്ത്വാരാജംതീംസീതാംസാക്ഷാദിവശ്രിയമ് ॥ 53 ॥
ആജഗാമമഹാവേഗോഹനൂമാന്യത്രരാഘവഃ ।
സപദിഹരിവരസ്തതോഹനൂമാന് പ്രതിവചനംജനകേശ്വരാത്മജായാഃ ।
കഥിതമകഥയദ്യഥാക്രമേണത്രിദശവരപ്രതിമായരാഘവായ ॥ 54 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാംഡേ ഷോഡശാധികശതതമസ്സര്ഗഃ ॥
