ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാംഡമ് ।
അഥ ത്രിംശദധികശതതമസ്സര്ഗഃ ।
ശ്രുത്വാതുപരമാനംദംഭരതസ്സത്യവിക്രമഃ ।
ഹൃഷ്ടമാജ്ഞാപയാമാസശത്രുഘ്നംപരവീരഹാ ॥ 1 ॥
ദൈവതാനി ച സർവാണിചൈത്യാനിനഗരസ്യ ച ।
സുഗംധമാല്യൈര്യാദിത്രൈരര്ചംതു ശുചയോ നരാഃ ॥ 2 ॥
സൂതാസ്സ്തുതിപുരാണജ്ഞാസ്സർവേവൈതാലികാസ്തഥാ ।
സർവേവാദിത്രകുശലാഗണികാശ്ചൈവസംഘശഃ ॥ 3 ॥
രാജദാരാസ്തഥാമാത്യാസ്സൈന്യാസ്സേനാംഗനാഗണാഃ ।
ബ്രാഹ്മണാശ്ചസരാജന്യാശ്രേണിമുഖ്യാസ്തഥാഗണാഃ ॥ 4 ॥
അഭിനിര്യാംതുരാമസ്യദ്രഷ്ടുംശശിനിഭംമുഖമ് ।
ഭരതസ്യവച്ശ്രുത്വാശത്രുഘ്നഃപരവീരഹാ ॥ 5 ॥
വിഷ്ടീരനേകസാഹസ്രീശ്ചോദയാമാനഭാഗശഃ ।
സമീകുരുതനിമ്നാനിവിഷമാനിസമാനി ച ॥ 6 ॥
സ്ഥാനാനിതുനിരസ്യംതാംനംദിഗ്രാമാദിതഃപരമ് ।
സിംചസ്തുപൃഥിവീംകൃത്സ്നാംഹിവശീതേവവാരിണാ ॥ 7 ॥
തതോഽഭ്യവകിരംത്വന്യേലാജൈഃപുഷ്പൈശ്ചസർവതഃ ।
സുമുച്ഛ്രിതപതാകാസ്തുരഥ്യാഃപുരവരോത്തമേഃ ॥ 8 ॥
ശോഭയംതു ച വേശ്മാനിസൂര്യസ്യോദയനംപ്രതി ।
സ്രഗ്ദാമമുക്തപുഷ്പൈശ്ചസുഗംധൈഃ പംചവര്ണകൈഃ ॥ 9 ॥
രാജമാര്ഗമസംബാധംകിരംതുശതശോനരാഃ ।
തസ്തച്ഛാസനംശ്രുത്വാശത്രുഘ്നസ്യമുദാന്വിതാഃ ॥ 10 ॥
ധൃഷ്ടിര്ജയംതോവിജയസ്സിദ്ധാര്ഥശ്ചാര്ഥസാധകഃ ।
അശോകോമംത്രപാലശ്ചസുമംത്രശ്ചാപിനിര്യയുഃ ॥ 11 ॥
മത്തൈര്നാഗസഹസ്രൈശ്ചസധ്വജൈസ്സുവിഭൂഷിതൈഃ ।
അപരേഹേമകക്ഷാഭിസ്സഗജാഭിഃകരേണുഭിഃ ॥ 12 ॥
നിര്യയുസ്തുരരഥൈശ്ചസുമഹാരഥാഃ ।
ശക്ത്യൃഷ്ടിപാശഹസ്താനാംസധ്വജാനാംപതാകിനാമ് ॥ 13 ॥
തുരഗാണാംസഹസ്രൈശ്ചമുഖ്യൈര്മുഖ്യതരാന്വിതൈഃ ।
പദാതീനാംസഹസ്രൈശ്ചവീരാഃപരിവൃതായയുഃ ॥ 14 ॥
തതോയാനാന്യുപാരൂഢാസ്സർവാദശരഥസ്ത്രിയഃ ।
കൌസല്യാംപ്രമുഖേകൃത്വാസുമിത്രാംചാപിനിര്യയുഃ ॥ 15 ॥
കൈകേയ്യാസഹിതാഃസർവാനംദിഗ്രാമമുപാഗമന് ।
ദ്വിജാതിമുഖ്യൈര്ധര്മാത്മാശ്രേണീമുഖ്യൈസ്സനൈഗമൈഃ ॥ 16 ॥
മാല്യമോദകഹസ്തൈശ്ചമംത്രിഭിര്ഭരതോവൃതഃ ।
ശംഖഭേരീനിനാദൈശ്ചവംദിഭിശ്ചാഭിവനംദിതഃ ॥ 17 ॥
ആര്യപാദൌഗൃഹീത്വാതൌശിരസാധര്മകോവിദഃ ।
പാംഡുരംഛത്രമാദായശുക്ലമാല്യോപശോഭിതമ് ॥ 18 ॥
ശുക്ലേ ച വാലവ്യജനേരാജാര്ഹേഹേമഭൂഷിതേ ।
ഉപവാസകൃശോദീനശ്ചീരകൃഷ്ണാജിനാംബരഃ ॥ 19 ॥
ഭ്രാതുരാഗമനംശ്രുത്വാതത്പൂർവംഹര്ഷമാഗതഃ ।
പ്രത്യുദ്യയൌതദാരാമംമഹാത്മാസചിവൈസ്സഹ ॥ 20 ॥
അശ്വാനാംഖുരശബ്ദൈശ്ചരഥനേമിസ്വനേന ച ।
ശംഖദുംദുഭിനാദേനസംചചാലേവമേദിനീ ॥ 21 ॥
കൃത്സ്നംതുനഗരംതത്തുനംദിഗ്രാമമുപാഗമത് ।
സമീക്ഷ്യഭരതോവാക്യമുവാചപവനാത്മജമ് ॥ 22 ॥
കച്ചിന്നഖലുകാപേയീസേവ്യതേചകചിത്തതാ ।
ന ഹിപശ്യാമികാകുത്സ്ഥംരാമമാര്യംപരംതപമ് ॥ 23 ॥
അഥൈവമുക്തേവചനേഹനൂമാനിദമബ്രവീത് ।
അര്ഥ്യംവിജ്ഞാപയന്നേവഭരതംസത്യവിക്രമമ് ॥ 24 ॥
സദാഫലാന്കുസുമിതാന്വൃക്ഷാന് പ്രാപ്യമധുസ്രവാന് ।
ഭരദ്വാജപ്രസാദേനമത്തഭ്രമരനാദിതാന് ॥ 25 ॥
തസ്യചൈഷവരോദത്തോവാസവേനപരംതപ ।
സസൈന്യസ്യതവാതിഥ്യംകൃതംസർവഗുണാന്വിതമ് ॥ 26 ॥
നിസ്സ്വന്ശ്രൂയതേഭീമഃപ്രഹൃഷ്ടാനാംവനൌകസാമ് ।
മന്യേവാനരസേനാസാനദീംതരതിഗോമതീമ് ॥ 27 ॥
രജോവര്ഷംസമുദ്ഭൂതംപശ്യസാലവനംപ്രതി ।
മന്യേസാലവനംരമ്യംലോപയംതിപ്ലവംഗമാഃ ॥ 28 ॥
തദേതദ്ദൃശ്യതേദൂരാദ്വിമാനംചംദ്രസന്നിഭമ് ।
വിമാനംപുഷ്പകംദിവ്യംമനസാബ്രഹ്മനിര്മിതമ് ॥ 29 ॥
രാവണംബാംധവൈഃസാര്ഥംഹത്വാലബ്ധംമഹാത്മനാ ।
തരുണാദിത്യസംകാശംവിമാനംരാമവാഹനമ് ॥ 30 ॥
ധനദസ്യപ്രസാദേനദിവ്യമേതന്മനോജവമ് ।
ഏതസ്മിന് ഭ്രാതരൌവീരൌവൈദേഹ്യാസഹരാഘവൌ ॥ 31 ॥
സുഗ്രീവശ്ചമഹാതേജാരാക്ഷസശ്ചവിഭീഷണഃ ।
ഏതോഹര്ഷസമുദ്ഭൂതോനിഃസ്വനോദിവമസ്പൃശത് ॥ 32 ॥
സ്ത്രീബാലയുവവൃദ്ധാനാംരാമോഽയമിതികീര്തിതേ ।
രഥകുംജരവാജിഭ്യസ്തേഽവതീര്യമഹീംഗതാഃ ॥ 33 ॥
ദദൃശുസ്തംവിമാനസ്ഥംനരാസ്സോമമിവാംബരേ ।
പ്രാജ്ഞലിര്ഭരതോഭൂത്വാപ്രസൃഷ്ടോരാഘവോന്മുഖഃ ॥ 34 ॥
സ്വാഗതേനയഥാര്ഹേണതതോരാമമപൂജയത് ।
മനസാബ്രഹ്മണാസൃഷ്ടേവിമാനേഭരതാഗ്രജഃ ॥ 35 ॥
രരാജപൃഥുദീര്ഘാക്ഷോവജ്രപാണിരിവാപരഃ ।
തതോവിമാനാഗ്രഗതംഭരതോഭ്രാതരംതദാ ॥ 36 ॥
വവംദേപ്രണതോരാമംമേരുസ്ഥമിവഭാസ്കരമ് ।
തതോരാമാഭ്യനുജ്ഞാതംതദ്വിമാനമനുത്തമമ് ॥ 37 ॥
ഹംസയുക്തംമഹാവേഗംനിപപാതമഹീതലേ ।
ആപിതോവിമാനംതദ്ഭരതസ്സത്യവിക്രമഃ ॥ 38 ॥
രാമമാസാദ്യമുദിതഃപുനരേവാഭ്യവാദയത് ।
തംസമുത്ഥാപ്യകാകുത്സ്ഥശ്ചിരസ്യാക്ഷിരഥംഗതമ് ॥ 39 ॥
അംകേഭരതമാരോപ്യമുദിതഃപരിഷസ്വജേ ।
തതോലക്ഷ്മണമാസാദ്യവൈദേഹീം ച പരംതപഃ ॥ 40 ॥
അഥാഭ്യവാദയപ്രതീതോഭരതോനാമചാബ്രവീത് ।
സുഗ്രീവംകേകയീപുത്രോജാംബവംതമഥാംഗദമ് ॥ 41 ॥
മൈംദം ച ദ്വിവിദംനീലമൃഷഭംപരിഷസ്വജേ ।
സുഷേണം ച നലംചൈവഗവാക്ഷംഗംധമാദനമ് ॥ 42 ॥
ശരഭംപനസംചൈവപരിതഃപരിഷസ്വജേ ।
തേകൃത്വാമാനുഷംരൂപംവാനരാഃകാമരൂപിണഃ ॥ 43 ॥
കുശലംപര്യപൃച്ഛംസ്തേപ്രഹൃഷ്ടാഭരതംതദാ ।
അഥാബ്രവീദ്രാജപുത്രസ്സുഗ്രീവംവാനരര്ഷഭമ് ॥ 44 ॥
പരിഷ്വജ്യമഹാതേജാഭരതോധര്മിണാംവരഃ ।
ത്വമ്സ്മാകംചതുര്ണാംവൈഭ്രാതാസുഗ്രീവപംചമഃ ॥ 45 ॥
സൌഹാര്ദാജ്ജായതേമിത്രമപകാരോഽരിലക്ഷണമ് ।
വിഭീഷണം ച ഭരതഃസാംത്വവാക്യമഥാബ്രവീത് ॥ 46 ॥
ദിഷ്ട്യാത്വയാസഹായേനകൃതംകര്മസുദുഷ്കരമ് ।
ശത്രുഘ്നശ്ചതദാരാമമഭിവാദ്യസലക്ഷ്മണമ് ॥ 47 ॥
സീതായാശ്ചരണൌവീരോവിനയാദഭ്യവാദയത് ।
രാമോമാതരമാസാദ്യവിവര്ണാംശോകകര്ശിതാമ് ॥ 48 ॥
ജഗ്രാഹപ്രണതഃപാദൌമനോമാതുഃപ്രഹര്ഷയന് ।
അഭിവാദ്യസുമിത്രാം ച കൈകേയീം ച യശസ്വിനീമ് ॥ 49 ॥
സ മാത്രൂശ്ചതതസ്സർവാപുരോഹിതമുപാഗമത് ।
സ്വാഗതംതേമഹാബാഹോകൌസല്യാനംദവര്ധനാ ॥ 50 ॥
ഇതിപ്രാംജലയഃസർവേനാഗരാരാമമബ്രുവന് ।
താന്യംജലിസഹസ്രാണിപ്രഗൃഹീതാനിനാഗരൈഃ ॥ 51 ॥
വ്യാകോചാനീവപദ്മാനിദദര്ശഭരതാഗ്രജഃ ।
പാദുകേതേതുരാമസ്യഗൃഹീത്വാഭരതസ്സ്വയമ് ॥ 52 ॥
ചരണാഭ്യാംനരേംദ്രസ്യയോജയാമാസധര്മവിത് ।
അബ്രവീച്ചതദാരാമംഭരതഃ സ കൃതാംജലിഃ ॥ 53 ॥
ഏതത്തേസകലംരാജ്യംന്യാസംനിര്യാതിതംമയാ ।
അദ്യജന്മകൃതാര്ഥംമേസമ്വൃത്തശ്ചമനോരഥഃ ॥ 54 ॥
യത്ത്വാംപശ്യാമിരാജാനമയോധ്യാംപുനരാഗതമ് ।
അവേക്ഷതാംഭവാന്ശോകംകോഷ്ഠാഗാരംഗൃഹംബലമ് ॥ 55 ॥
ഭവതസ്തേജസാസർവംകൃതംദശഗുണംമയാ ।
തഥാബ്രുവാണംഭരതംദൃഷ്ടവാതംഭ്രാതൃവത്സലമ് ॥ 56 ॥
മുമുചുർവാനരാബാഷ്പംരാക്ഷസശ്ചവിഭീഷണഃ ।
തതഃപ്രഹര്ഷാദ്ഭരതമംഗമാരോപ്യരാഘവഃ ॥ 57 ॥
യയൌതേനവിമാനേനസസൈന്യോഭരതാശ്രമമ് ।
ഭരതാശ്രമമാസാദ്യസസൈന്യോരാഘവസ്തദാ ॥ 58 ॥
അവതീര്യവിമാനാഗ്രാദവതസ്ഥേമഹീതലേ ।
അബ്രവീത്തുതദാരാമസ്തദ്വിമാനമനുത്തമമ് ॥ 59 ॥
വഹവൈശ്രവണംദേവമനുജാനാമിഗമ്യതാമ് ।
തതോരാമാഭ്യനുജ്ഞാതംതദ്വിമാനമനുത്തമമ് ॥ 60 ॥
ഉത്തരാംദിശമുദ്ദിശ്യജഗാമധനദാലയമ് ।
വിമാനംപുഷ്പകംദിവ്യംസമ്ഗൃഹീതംതുരക്ഷസാ ॥ 61 ॥
അഗമദ്ധനദംവേഗാദ്രാമവാക്യപ്രചോദിതമ് ।
പുരോഹിതസ്യാത്മസമസ്യരാഘവോബൃഹസ്പതേശ്ശക്രൈവാമരാധിപഃ ।
നിപീഡ്യപാദൌപൃഥഗാനനേശുഭേസഹൈവതേനോപവിവേശവീര്യവാന് ॥ 62 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാംഡേ ത്രിംശദധികശതതമസ്സര്ഗഃ ॥
