ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ പംചത്രിംശസ്സര്ഗഃ ।
തതോ നിര്ധൂയ സഹസാ ശിരോ നിശ്ശ്വസ്യ ചാസകൃത് ।
പാണൌ പാണിം വിനിഷ്പിഷ്യ ദംതാന് കടകടാപ്യ ച ॥ 1 ॥
ലോചനേ കോപസംരക്തേ വര്ണം പൂർവോചിതം ജഹത് ।
കോപാഭിഭൂതസ്സഹസാ സംതാപമശുഭം ഗതഃ ॥ 2 ॥
മനഃ സമീക്ഷമാണശ്ച സൂതോ ദശരഥസ്യ സഃ ।
കംപയന്നിവ കൈകേയ്യാ ഹൃദയം വാക്ഛരൈശ്ശിതൈഃ ॥ 3 ॥
വാക്യവജ്രൈരനുപമൈര്നിര്ഭിംദന്നിവ ചാശുഭൈഃ ।
കൈകേയ്യാ സ്സർവമര്മാണി സുമംത്രഃ പ്രത്യഭാഷത ॥ 4 ॥
തതോ നിര്ധൂയ സഹസാ ശിരോ നിശ്ശ്വസ്യ ചാസകൃത് ।
പാണൌ പാണിം വിനിഷ്പിഷ്യ ദംതാന് കടകടാപ്യ ച ॥ 5 ॥
ലോചനേ കോപസംരക്തേ വര്ണം പൂർവോചിതം ജഹത് ।
കോപാഭിഭൂതസ്സഹസാ സംതാപമശുഭം ഗതഃ ॥ 6 ॥
മനഃ സമീക്ഷമാണശ്ച സൂതോ ദശരഥസ്യ സഃ ।
കംപയന്നിവ കൈകേയ്യാ ഹൃദയം വാക്ഛരൈശ്ശിതൈഃ ॥ 7 ॥
വാക്യവജ്രൈരനുപമൈര്നിര്ഭിംദന്നിവ ചാശുഭൈഃ ।
കൈകേയ്യാ സ്സർവമര്മാണി സുമംത്രഃ പ്രത്യഭാഷത ॥ 8 ॥
യസ്യാസ്തവ പതിസ്ത്യക്തോ രാജാ ദശരഥഃ സ്വയമ് ।
ഭര്താ സർവസ്യ ജഗതഃ സ്ഥാവരസ്യ ചരസ്യ ച ॥ 9 ॥
ന ഹ്യകാര്യതമം കിംചിത്തവ ദേവീഹ വിദ്യതേ ।
പതിഘ്നീം ത്വാമഹം മന്യേ കുലഘ്നീമപി ചാംതതഃ ॥ 10 ॥
യന്മഹേംദ്രമിവാജയ്യം ദുഷ്പ്രകംപ്യമിവാചലമ് ।
മഹോദധിമിവാക്ഷോഭ്യം സംതാപയസി കര്മഭിഃ ॥ 11 ॥
മാവമംസ്ഥാ ദശരഥം ഭര്താരം വരദം പതിമ് ।
ഭര്തുരിച്ഛാ ഹി നാരീണാം പുത്രകോട്യാ വിശിഷ്യതേ ॥ 12 ॥
യഥാവയോ ഹി രാജ്യാനി പ്രാപ്നുവംതി നൃപക്ഷയേ ।
ഇക്ഷ്വാകുകുലനാഥേഽസ്മിം സ്തല്ലോപയിതുമിച്ഛസി ॥ 13 ॥
രാജാ ഭവതു തേ പുത്രോ ഭരതശ്ശാസ്തു മേദിനീമ് ।
വയം തത്ര ഗമിഷ്യാമോ രാമോ യത്ര ഗമിഷ്യതി ॥ 14 ॥
ന ഹി തേ വിഷയേ കശ്ചിദ് ര്ബ്രാഹ്മണോ വസ്തുമര്ഹതി ।
താദൃശം ത്വമമര്യാദമദ്യ കര്മ ചികീര്ഷസി ॥ 15 ॥
നൂനം സർവേ ഗമിഷ്യാമോ മാര്ഗം രാമനിഷേവിതമ് ।
ത്യക്തായാ ബാംധവൈഃ സർവൈര്ബ്രാഹ്മണൈഃ സാധുഭിഃ സദാ ॥ 16 ॥
കാ പ്രീതീ രാജ്യലാഭേന തവ ദേവി ഭവിഷ്യതി ।
താദൃശം ത്വമമര്യാദം കര്മ കര്തും ചികീര്ഷസി ॥ 17 ॥
ആശ്ചര്യമിവ പശ്യാമി യസ്യാസ്തേ വൃത്തമീദൃശമ് ।
ആചരംത്യാ ന വിവൃതാ സദ്യോ ഭവതി മേദിനീ ॥ 18 ॥
മഹാബ്രഹ്മര്ഷിസൃഷ്ടാഃ വാ ജ്വലംതോ ഭീമദര്ശനാഃ ।
ധിഗ്വാഗ്ദംഡാ ന ഹിംസംതി രാമപ്രവ്രാജനേ സ്ഥിതാമ് ॥ 19 ॥
ആമ്രം ഛിത്വാ കുഠാരേണ നിംബം പരിചരേത്തു യഃ ।
യശ്ചൈനം പയസാ സിംചേന്നൈവാസ്യ മധുരോ ഭവേത് ॥ 20 ॥
അഭിജാത്യം ഹി തേ മന്യേ യഥാ മാതുസ്തഥൈവ ച ।
ന ഹി നിംബാത്സ്രവേത് ക്ഷൈദ്രം ലോകേ നിഗദിതം വചഃ ॥ 21 ॥
തവ മാതുരസദ്ഗ്രാഹം വിദ്മഃ പൂർവം യഥാശ്രുതമ് ।
പിതുസ്തേ വരദഃ കശ്ചിദ്ദദൌ വരമനുത്തമമ് ॥ 22 ॥
സർവഭൂതരുതം തസ്മാത്സംജജ്ഞേ വസുധാധിപഃ ।
തേന തിര്യഗ്ഗതാനാം ച ഭൂതാനാം വിദിതം വചഃ ॥ 23 ॥
തതോ ജൃംഭസ്യ ശയനേ വിരുതാദ്ഭൂരിവര്ചസഃ ।
പിതുസ്തേ വിദിതോ ഭാവ സ്സ തത്ര ബഹുധാഽഹസത് ॥ 24 ॥
തത്ര തേ ജനനീ ക്രുദ്ധാ മൃത്യുപാശമഭീപ്സതീ ।
ഹാസം തേ നൃപതേ സൌമ്യ ജിജ്ഞാസാമീതി ചാബ്രവീത് ॥ 25 ॥
നൃപശ്ചോവാച താം ദേവീം ദേവി ശംസാമി തേ യദി ।
തതോ മേ മരണം സദ്യോ ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ ॥ 26 ॥
മാതാ തേ പിതരം ദേവി തതഃ കേകയമബ്രവീത് ।
ശംസ മേ ജീവ വാ മാ വാ ന മാമപഹസിഷ്യസി ॥ 27 ॥
പ്രിയയാ ച തഥോക്ത സ്സന് കേകയഃ പൃഥിവീപതിഃ ।
തസ്മൈ തം വരദായാര്ഥം കഥയാമാസ തത്ത്വതഃ ॥ 28 ॥
തതഃ സ്സ വരദഃ സാധുരാജാനം പ്രത്യഭാഷത ।
മ്രിയതാം ധ്വംസതാം വേയം മാ കൃഥാസ്ത്വം മഹീപതേ ॥ 29 ॥
സ തച്ഛ്രുത്വാ വചസ്തസ്യ പ്രസന്നമനസോ നൃപഃ ।
മാതരം തേ നിരസ്യാശു വിജഹാര കുബേരവത് ॥ 30 ॥
തഥാ ത്വമപി രാജാനം ദുര്ജനാചരിതേ പഥി ।
അസദ്ഗ്രാഹമിമം മോഹാത്കുരുഷേ പാപദര്ശിനി ॥ 31 ॥
സത്യശ്ചാദ്യ പ്രവാദോഽയം ലൌകികഃ പ്രതിഭാതി മാ ।
പിതൃന് സമനുജായംതേ നരാ മാതരമംഗനാഃ ॥ 32 ॥
നൈവം ഭവ ഗൃഹാണേദം യദാഹ വസുധാധിപഃ ।
ഭര്തുരിച്ഛാമുപാസ്വേഹ ജനസ്യാസ്യ ഗതിര്ഭവ ॥ 33 ॥
മാ ത്വം പ്രോത്സാഹിതാ പാപൈര്ദേവരാജസമപ്രഭമ് ।
ഭര്താരം ലോകഭര്താരമസദ്ധര്മമുപാദധാഃ ॥ 34 ॥
ന ഹി മിഥ്യാ പ്രതിജ്ഞാതം കരിഷ്യതി തവാനഘഃ ।
ശ്രീമാംദശരഥോ രാജാ ദേവി രാജീവലോചനഃ ॥ 35 ॥
ജ്യേഷ്ഠോ വദാന്യഃ കര്മണ്യഃ സ്വധര്മപരിരക്ഷിതാ ।
രക്ഷിതാ ജീവലോകസ്യ ബലീ രാമോഽഭിഷിച്യതാമ് ॥ 36 ॥
പരിവാദോ ഹി തേ ദേവി മഹാല്ലോകേ ചരിഷ്യതി ।
യദി രാമോ വനം യാതി വിഹായ പിതരം നൃപമ് ॥ 37 ॥
സ രാജ്യം രാഘവഃ പാതു ഭവ ത്വം വിഗതജ്വരാ ।
ന ഹി തേ രാഘവാദന്യഃ ക്ഷമഃ പുരവരേ വസേത് ॥ 38 ॥
രാമേ ഹി യൌവരാജ്യസ്ഥേ രാജാ ദശരഥോ വനമ് ।
പ്രവേക്ഷ്യതി മഹേഷ്വാസഃ പൂർവവൃത്തമനുസ്മരന് ॥ 39 ॥
ഇതി സാംത്വൈശ്ച തീക്ഷ്ണൈശ്ച കൈകേയീം രാജസംസദി ।
സുമംത്രഃ ക്ഷോഭയാമാസ ഭൂയ ഏവ കൃതാജ്ജലിഃ ॥ 40 ॥
നൈവ സാ ക്ഷുഭ്യതേ ദേവീ ന ച സ്മ പരിദൂയതേ ।
ന ചാസ്യാ മുഖവര്ണസ്യ വിക്രിയാ ലക്ഷ്യതേ തദാ ॥ 41 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ പംചത്രിംശസ്സര്ഗഃ ॥
