ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാംഡമ് ।
അഥ ദ്വിതീയസ്സര്ഗഃ ।
തംതുശോകപരിദ്യൂനംരാമംദശരഥാത്മജമ് ।
ഉവാചവചനംശ്രീമാന് സുഗ്രീവശ്ശോകനാശനമ് ॥ 1 ॥
കിം ത്വയാ തപ്യതേ വീര യഥാന്യഃ പ്രാകൃതസ്തഥാ ।
മൈവം ഭൂസ്ത്യജ സതാപം കൃതഘ്ന ഇവ സൌഹൃദമ് ॥ 2 ॥
സംതാപസ്യചതേസ്ഥാനംനഹിപശ്യാമിരാഘവ ।
പ്രവൃത്താവുപലബ്ധായാംജ്ഞാതേചനിലയേരിപോഃ ॥ 3 ॥
മതിമാന്ശാസ്ത്രവിത്പ്രാജ്ഞഃപംഡിതശ്ചാസിരാഘവ ।
ത്യജേമാംപാപികാംബുദ്ധിംകൃതാത്മേവാര്ഥദൂഷണീമ് ॥ 4 ॥
സമുദ്രംലംഘയിത്വാതുമഹാനക്രസമാകുലമ് ।
ലംകാമാരോഹയിഷ്യാമോഹനിഷ്യാമശ്ചതേരിപുമ് ॥ 5 ॥
നിരുത്സാഹസ്യദീനസ്യശോകപര്യാകുലാത്മനഃ ।
സർവാര്ഥാവ്യവസീദംതിവ്യസനംചാധിഗച്ഛതി ॥ 6 ॥
ഇമേശൂരാസ്സമര്ഥാശ്ചസർവനോഹരിയൂഥപാഃ ।
ത്വത്പ്രിയാര്ഥംകൃതോത്സാഹാഃപ്രവേഷ്ടുമപിപാവകമ് ।
ഏഷാംഹര്ഷേണജാനാമിതര്കശ്ചാസ്മിന് ദൃഢോമമ ॥ 7 ॥
വിക്രമേണസമാനേഷ്യേസീതാംഹത്വായഥാരിപുമ് ।
രാവണംപാപകര്മാണംതഥാത്വംകര്തുമര്ഹസി ॥ 8 ॥
സേതുരത്രയഥാബധ്യേദ്യഥാപശ്യേമതാംപുരീമ് ।
തസ്യരാക്ഷസരാജസ്യതഥാത്വംകുരുരാഘവ ॥ 9 ॥
ദൃഷ്ടവാതാംതുപുരീംലംകാംത്രികൂടശിഖരേസ്ഥിതാമ് ।
ഹതംചരാവണംയുദ്ധേദര്ശനാവധാരയ ॥ 10 ॥
അബധ്വാസാഗരേസേതുംഘോരേചതുവരുണാലയേ ।
ലംകാംനമര്ദിതുംശക്യാസേംദ്രൈരപിസുരാസുരൈഃ ॥ 11 ॥
സേതുര്ബദ്ധസ്സമുദ്രേചയാവല്ലംകാസ്സമീപതഃ ॥ 12 ॥
സർവംതീര്ണംചമേസൈന്യംജിതമിത്യുപധാരയ ।
ഇമേഹിസമരേവീരാഹരയഃകാമരൂപിണ ॥ 13 ॥
തദലംവിക്ലബാംബുദ്ധിം രാജന സർവാര്ഥനാശനീമ് ।
പുരുഷസ്യഹിലോകേഽസ്മിന് ശോകശ്ശൌര്യാപകര്ഷണഃ ॥ 14 ॥
യത്തുകാര്യംമനുഷ്യേണശൌംഡീര്യമവലംബതാ ।
അസ്മിന് കാലേമഹാപ്രാജ്ഞസത്ത്വമാതിഷ്ഠതേജസാ ॥ 15 ॥
ശൂരാണാംഹിമനുഷ്യാണാംത്വദ്വിധാനാംമഹാത്മനാമ് ।
വിനഷ്ടേവാപ്രണഷ്ടേവാശോകസ്സർവാര്ഥനാശനഃ ॥ 16 ॥
തത്ത്വംബുദ്ധിമതാംശ്രേഷ്ഠസ്സർവശാസ്ത്രാര്ഥകോവിദഃ ।
മദ്വിധൈസ്സചിവൈസ്സാര്ഥമരിംജേതുമിഹാര്ഹസി ॥ 17 ॥
നഹിപശ്യാമ്യഹംകംചിത് ത്രിഷുലോകേഷുരാഘവ ।
ഗൃഹീതധനുഷേയസ്തേതിഷ്ഠേദഭിമുഖോരണേ ॥ 18 ॥
വാനരേഷുസമാസക്തംനതേകാര്യംവിപത്സ്യതേ ।
അചിരാദ്ദ്രക്ഷ്യസേസീതാംതീര്ത്വാസാഗരമക്ഷ്യമ് ॥ 19 ॥
തദലംശോകമാലംബ്യക്രോധമാലംബഭൂപതേ ।
നിശ്ചേഷ്ടാഃക്ഷത്രിയാമംദാസ്സർവേചംഡസ്യബിഭ്യതി ॥ 20 ॥
ലംഘനാര്ഥംചഘോരസ്യസമുദ്രസ്യനദീംപതേഃ ।
സഹാസ്മാഭിരിഹോപേതസ്സൂക്ഷ്മബുദ്ധിർവിചാരയ ॥ 21 ॥
ലംഘിതേതസ്യതൈസ്സൈന്യംജിതമിത്യുപധാരയ ।
സർവംതീര്ണംചമേസൈന്യംജിതമിത്യവധാര്യതാമ് ॥ 22 ॥
ഇമേഹിഹരയശ്ശൂരാസ്സമരേകാമരൂപിണഃ ।
താനരീന്വിധമിഷ്യംതിശിലാപാദപവൃഷ്ടിഭിഃ ॥ 23 ॥
കഥംചിത്സംതരിഷ്യാമസ്തേവയംവരുണാലയമ് ।
ഹതമിത്യേവതംമന്യേയുദ്ധേശത്രുനിബര്ഹണ ॥ 24 ॥
കിമുക്ത്വാബഹുധാചാപിസർവഥാവിജയീഭവാന് ।
നിമിത്താനിചപശ്യാമിമനോമേസംപ്രഹൃഷ്യതി ॥ 25 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാംഡേ ദ്വിതീയസ്സര്ഗഃ ॥
