ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ ദശമസ്സര്ഗഃ ।
വിദര്ശിതാ യദാ ദേവീ കുബ്ജയാ പാപയാ ഭൃശമ് ।
തദാ ശേതേ സ്മ സാ ഭൂമൌ ദിഗ്ധവിദ്ധേവ കിന്നരീ ॥ 1 ॥
നിശ്ചിത്യ മനസാ കൃത്യം സാ സമ്യഗിതി ഭാമിനീ ।
മംഥരായൈ ശനൈസ്സർവമാചചക്ഷേ വിചക്ഷണാ ॥ 2 ॥
സാ ദീനാ നിശ്ചയം കൃത്വാ മംഥരാവാക്യമോഹിതാ ।
നാഗകന്യേവ നിശ്വസ്യ ദീര്ഘമുഷ്ണം ച ഭാമിനീ ॥ 3 ॥
മുഹൂര്തം ചിംതയാമാസ മാര്ഗമാത്മസുഖാവഹമ് ।
സാ സുഹൃച്ചാര്ഥകാമാ ച തം നിശമ്യ സുനിശ്ചയമ് ॥ 4 ॥
ബഭൂവ പരമപ്രീതാ സിധ്ദിം പ്രാപ്യേവ മംഥരാ ।
അഥ സാ രുഷിതാ ദേവീ സമ്യക്കൃത്വാ വിനിശ്ചയമ് ॥ 5 ॥
സംവിവേശാബലാ ഭൂമൌ നിവേശ്യ ഭൃകുടീം മുഖേ ।
തതശ്ചിത്രാണി മാല്യാനി ദിവ്യാന്യാഭരണാനി ച ॥ 6 ॥
അപവിദ്ധാനി കൈകേയ്യാ താനി ഭൂമിം പ്രപേദിരേ ।
തയാ താന്യപവിദ്ധാനി മാല്യാന്യാഭരണാനി ച ॥ 7 ॥
അശോഭയംത വസുധാം നക്ഷത്രാണി യഥാ നഭഃ ।
ക്രോധാഗാരേ നിപതിതാ സാ ബഭൌ മലിനാംബരാ ॥ 8 ॥
ഏകവേണീം ദൃഢം ബദ്വാ ഗതസത്ത്വേവ കിന്നരീ ।
ആജ്ഞാപ്യ ച മഹാരാജോ രാഘവസ്യാഭിഷേചനമ് ॥ 9 ॥
ഉപസ്ഥാനമനുജ്ഞാപ്യ പ്രവിവേശ നിവേശനമ് ।
അദ്യ രാമാഭിഷേകോ വൈ പ്രസിദ്ധ ഇതി ജജ്ഞിവാന് ॥ 10 ॥
പ്രിയാര്ഹാം പ്രിയമാഖ്യാതും വിവേശാംതഃപുരം വശീ ।
സ കൈകേയ്യാ ഗൃഹം ശ്രേഷ്ഠം പ്രവിവേശ മഹായശാഃ ॥ 11 ॥
പാംഡുരാഭ്രമിവാകാശം രാഹുയുക്തം നിശാകരഃ ।
ശുകബര്ഹിണസംഘുഷ്ടം ക്രൌംചഹംസരുതായുതമ് ॥ 12 ॥
വാദിത്രരവസംഘുഷ്ടം കുബ്ജാ വാമനികായുതമ് ।
ലതാഗൃഹൈശ്ചിത്രഗൃഹൈശ്ചംപകാശോകശോഭിതൈഃ ॥ 13 ॥
ദാംതരാജതസൌവര്ണവേദികാഭി സ്സമായുതമ് ।
നിത്യപുഷ്പഫലൈർവൃക്ഷൈർവാപീഭിശ്ചോപശോഭിതമ് ॥ 14 ॥
ദാംതരജതസൌവര്ണൈസ്സംവൃതം പരമാസനൈഃ ।
വിവിധൈരന്നപാനൈശ്ച ഭക്ഷ്യൈശ്ച വിവിധൈരപി ॥ 15 ॥
ഉപപന്നം മഹാര്ഹൈശ്ച ഭൂഷിതൈസ്ത്രിദിവോപമമ് ।
തത്പ്രവിശ്യ മഹാരാജസ്സ്വമംതഃ പുരമൃദ്ധിമത് ॥ 16 ॥
ന ദദര്ശ പ്രിയാം രാജാ കൈകേയീം ശയനോത്തമേ ।
കാമബലസംയുക്തോ രത്യര്ഥം മനുജാധിപഃ ॥ 17 ॥
അപശ്യംദയിതാം ഭാര്യാം പപ്രച്ഛ വിഷസാദ ച ।
ന ഹി തസ്യ പുരാ ദേവീ താം വേലാമത്യവര്തത ॥ 18 ॥
ന ച രാജാ ഗൃഹം ശൂന്യം പ്രവിവേശ കദാചന ।
തതോ ഗൃഹഗതോ രാജാ കൈകേയീം പര്യപൃച്ഛത ॥ 19 ॥
യഥാ പൂർവമവിജ്ഞായ സ്വാര്ഥലിപ്സുമപംഡിതാമ് ।
പ്രതീഹാരീ ത്വഥോവാച സംത്രസ്താ സുകൃതാംജലിഃ ॥ 20 ॥
ദേവ ദേവീ ഭൃശം കൃദ്ധാ ക്രോധാഗാരമഭിദൃതാ ।
പ്രതീഹാര്യാ വചശ്ശൃത്വാ രാജാ പരമദുര്മനാഃ ॥ 21 ॥
വിഷസാദ പുനര്ഭൂയോ ലുലിതവ്യാകുലേംദ്രിയഃ ।
തത്ര താം പതിതാം ഭൂമൌ ശയാനാമതഥോചിതാമ് ॥ 22 ॥
പ്രതപ്ത ഇവ ദുഃഖേന സോഽപശ്യജ്ജഗതീപതിഃ ।
സ വൃദ്ധസ്തരുണീം ഭാര്യാം പ്രാണേഭ്യോപി ഗരീയസീമ് ॥ 23 ॥
അപാപഃ പാപസംകല്പാം ദദര്ശ ധരണീതലേ ।
ലതാമിവ വിനിഷ്കൃത്താം പതിതാം ദേവതാമിവ ॥ 24 ॥
കിന്നരീമിവ നിര്ധൂതാം ച്യുതാമപ്സരസം യഥാ ।
മായാമിവ പരിഭ്രഷ്ടാം ഹരിണീമിവ സംയതാമ് ॥ 25 ॥
കരേണുമിവ ദിഗ്ധേന വിദ്ധാം മൃഗയുനാ വനേ ।
മഹാഗജ ഇവാരണ്യേ സ്നേഹാത്പരിമമര്ശ താമ് ॥ 26 ॥
പരിമൃശ്യ ച പാണിഭ്യാമഭിസംത്രസ്തചേതനഃ ।
കാമീ കമലപത്രാക്ഷീമുവാച വനിതാമിദമ് ॥ 27 ॥
ന തേഽഹമഭിജാനാമി ക്രോധമാത്മനി സംശ്രിതമ് ।
ദേവി കേനാഭിശപ്താഽസി കേന വാഽസി വിമാനിതാ ॥ 28 ॥
യദിദം മമ ദുഃഖായ ശേഷേ കല്യാണി പാംസുഷു ।
ഭൂമൌ ശേഷേ കിമര്ഥം ത്വം മയി കല്യാണചേതസി ॥ 29 ॥
ഭൂതോപഹതചിത്തേവ മമ ചിത്തപ്രമാഥിനീ ।
സംതി മേ കുശലാ വൈദ്യാസ്ത്വഭിതുഷ്ടാശ്ച സർവശഃ ॥ 30 ॥
സുഖിതാം ത്വാം കരിഷ്യംതി വ്യാധിമാചക്ഷ്വ ഭാമിനീ ।
കസ്യ വാ തേ പ്രിയം കാര്യം കേന വാ വിപ്രിയം കൃതമ് ॥ 31 ॥
കഃ പ്രിയം ലഭതാമദ്യ കോ വാ സുമഹദപ്രിയമ് ।
മാ രോദീര്മാ ച കാര്ഷീസ്ത്വം ദേവി സംപരിശോഷണമ് ॥ 32 ॥
അവധ്യോ വധ്യതാം കോ വാ കോ വാ വധ്യോ വിമുച്യതാമ് ।
ദരിദ്രഃ കോ ഭവത്വാഢ്യോ ദ്രവ്യവാന്വാഽപ്യകിംചനഃ ॥ 33 ॥
അഹം ചൈവ മദീയാശ്ച സർവേ തവ വശാനുഗാഃ ।
ന തേ കിംചിദഭിപ്രായം വ്യാഹംതുമഹമുത്സഹേ ॥ 34 ॥
ആത്മനോ ജീവിതേനാപി ബ്രൂഹി യന്മനസേച്ഛസി ।
ബലമാത്മനി ജാനംതീ ന മാം ശംകിതുമര്ഹസി ॥ 35 ॥
കരിഷ്യാമി തവ പ്രീതിം സുകൃതേനാപി തേ ശപേ ।
യാവദാവര്തതേ ചക്രം താവതീ മേ വസുംധരാ ॥ 36 ॥
പ്രാചീനാസ്സിംധുസൌവീരാ സ്സൌരാഷ്ട്രാ ദക്ഷിണാപഥാഃ ।
വംഗാംഗമഗധാഃ മത്സ്യാഃ സമൃദ്ധാ കാശികോസലാഃ ॥ 37 ॥
തത്ര ജാതം ബഹു ദ്രവ്യം ധനധാന്യമജാവികമ് ।
തതോ വൃണീഷ്വ കൈകേയി യദ്യത്ത്വം മനസേച്ഛസി ॥ 38 ॥
കിമായാസേന തേ ഭീരു ഉത്തിഷ്ഠോത്തിഷ്ഠ ശോഭനേ ।
തത്ത്വം മേ ബ്രൂഹി കൈകേയി യതസ്തേ ഭയമാഗതമ് ॥ 39 ॥
തത്തേ വ്യപനയിഷ്യാമി നീഹാരമിവ രശ്മിവാന് ।
തഥോക്താ സാ സമാശ്വസ്താ വക്തുകാമാ തദപ്രിയമ് ॥ 40 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ ദശമസ്സര്ഗഃ ॥
