ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുംദരകാംഡമ് ।
അഥ ദ്വിഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ।
താനുവാച ഹരിശ്രേഷ്ഠോ ഹനുമാന്വാനരര്ഷഭഃ ।
അവ്യഗ്രമനസോ യൂയം മധു സേവത വാനരാഃ ॥ 1 ॥
അഹമാവാരയിഷ്യാമി യുഷ്മാകം പരിപംഥിനഃ ।
ശ്രുത്വാ ഹനുമതോ വാക്യം ഹരീണാം പ്രവരോഽംഗദഃ ॥ 2 ॥
പ്രത്യുവാച പ്രസന്നാത്മാ പിബംതു ഹരയോ മധു ।
അവശ്യം കൃതകാര്യസ്യ വാക്യം ഹനുമതോ മയാ ॥ 3 ॥
അകാര്യമപി കര്തവ്യം കിമംഗ പുനരീദൃശമ് ।
അംഗദസ്യ മുഖാച്ഛ്രുത്വാവചനം വാനരര്ഷഭാഃ ॥ 4 ॥
സാധുസാധ്വിതി സംഹൃഷ്ടാ വാനരാഃ പ്രത്യപൂജയന് ।
പൂജയിത്വാംഗദം സർവേ വാനരാ വാനരര്ഷഭമ് ॥ 5 ॥
ജഗ്മുര്മധുവനം യത്ര നദീവേഗ ഇവ ദ്രുമമ് ।
തേ പ്രവിഷ്ടാ മധുവനം പാലാനാക്രമ്യ വീര്യതഃ ॥ 6 ॥
അതിസര്ഗാച്ച പടവോ ദൃഷ്ട്വാ ശ്രുത്വാ ച മൈഥിലീമ് ।
പപുസ്സർവേ മധു തദാ രസവത്ഫലമാദദുഃ ॥ 7 ॥
ഉത്പത്യ ച തതസ്സർവേ വനപാലാന് സമാഗതാന് ।
താഡയംതി സ്മ ശതശ സ്സക്താന്മധുവനേ തദാ ॥ 8 ॥
മധൂനി ദ്രോണമാത്രാണി ബാഹുഭിഃ പരിഗൃഹ്യ തേ ।
പിബംതി സഹിതാ സ്സർവേ നിഘ്നംതി സ്മ തഥാപരേ ॥ 9 ॥
കേചിത്പീത്വാ പ്രവിധ്യംതി മധൂനി മധുപിംഗലാഃ ।
മധൂച്ഛിഷ്ടേന കേചിച്ച ജഗ്മുരന്യോന്യമുത്കടാഃ ॥ 10 ॥
അപരേ വൃക്ഷമൂലേ തു ശാഖാം ഗൃഹ്യ വ്യവസ്ഥിതാഃ ।
അത്യര്ഥം ച മദഗ്ലാനാഃ പര്ണാന്യാസ്തീര്യ ശേരതേ ॥ 11 ॥
ഉന്മത്തഭൂതാഃ പ്ലവഗാ മധുമത്താശ്ച ഹൃഷ്ടവത് ।
ക്ഷിപംതി ച തഥാന്യോന്യം സ്ഖലംതി ച തഥാഽപരേ ॥ 12 ॥
കേചിത് ക്ഷ്വേലാം പ്രകുർവംതി കേചിത് കൂജംതി ഹൃഷ്ടവത് ।
ഹരയോമധുനാ മത്താഃ കേചിത്സുപ്താ മഹീതലേ ॥ 13 ॥
കൃത്വാ കേചിദ്ധസംത്യന്യേ കേചിത്കുർവംതി ചേതരത് ।
കൃത്വാ കേചിദ്വദംത്യന്യേ കേചിദ്ബുധ്യംതി ചേതരത് ॥ 14 ॥
യേഽപ്യത്ര മധുപാലാ സ്സ്യുഃ പ്രേഷ്യാ ദധിമുഖസ്യ തു ।
തേഽപി തൈർവാനരൈര്ഭീമൈഃ പ്രതിഷിദ്ധാ ദിശോ ഗതാഃ ॥ 15 ॥
ജാനുഭിസ്തു പ്രകൃഷ്ടാശ്ച ദേവമാര്ഗം പ്രദര്ശിതാഃ ।
അബ്രുവന് പരമോദ്വിഗ്നാ ഗത്വാ ദധിമുഖം വചഃ ॥ 16 ॥
ഹനൂമതാ ദത്തവരൈര്ഹതം മധുവനം ബലാത് ।
വയം ച ജാനുഭിഃ കൃഷ്ടാ ദേവമാര്ഗം ച ദര്ശിതാഃ ॥ 17 ॥
തതോ ദധിമുഖഃ ക്രുദ്ധോ വനപസ്തത്ര വാനരഃ ।
ഹതം മധുവനം ശ്രുത്വാ സാംത്വയാമാസ താന് ഹരീന് ॥ 18 ॥
ഇഹാഗച്ഛത ഗച്ഛാമോ വാനരാന് ബലദര്പിതാന് ।
ബലേന വാരയിഷ്യാമോ മധു ഭക്ഷയതോ വയമ് ॥ 19 ॥
ശ്രുത്വാ ദധിമുഖസ്യേദം വചനം വാനരര്ഷഭാഃ ।
പുനർവീരാ മധുവനം തേനൈവ സഹസാ യയുഃ ॥ 20 ॥
മധ്യേ ചൈഷാം ദധിമുഖഃ പ്രഗൃഹ്യ തരസാ തരുമ് ।
സമഭ്യധാവദ്വേഗേന തേ ച സർവേ പ്ലവംഗമാഃ ॥ 21 ॥
തേ ശിലാഃ പാദപാംശ്ചാപി പർവതാംശ്ചാപി വാനരാഃ ।
ഗൃഹീത്വാഽഽഭ്യഗമന് ക്രുദ്ധാ യത്ര തേ കപികുംജരാഃ ॥ 22 ॥
തേ സ്വാമിവചനം വീരാ ഹൃദയേഷ്വവസജ്യ തത് ।
ത്വരയാ ഹ്യഭ്യധാവംത സാലതാലശിലായുധാഃ ॥ 23 ॥
വൃക്ഷസ്ഥാംശ്ച തലസ്ഥാംശ്ച വാനരാന് ബലദര്പിതാന് ।
അഭ്യക്രാമംസ്തതോ വീരാഃ പാലാസ്തത്ര സഹസ്രശഃ ॥ 24 ॥
അഥ ദൃഷ്ട്വാ ദധിമുഖം ക്രുദ്ധം വാനരപുംഗവാഃ ।
അഭ്യധാവംത വേഗേന ഹനുമത്പ്രമുഖാസ്തദാ ॥ 25 ॥
തം സവൃക്ഷം മഹാബാഹുമാപതംതം മഹാബലമ് ।
ആര്യകം പ്രാഹരത്തത്ര ബാഹുഭ്യാം കുപിതോഽംഗദഃ ॥ 26 ॥
മദാംധശ്ച ന വേദൈനമാര്യകോഽയം മമേതി സഃ ।
അഥൈനം നിഷ്പിപേഷാശു വേഗവദ്വസുധാതലേ ॥ 27 ॥
സ ഭഗ്നബാഹൂരുഭുജോ വിഹ്വലശ്ശോണിതോക്ഷിതഃ ।
മുമോഹ സഹസാ വീരോ മുഹൂര്തം കപികുംജരഃ ॥ 28 ॥
സ സമാശ്വസ്യ സഹസാ സംകൃദ്ധോ രാജമാതുലഃ ।
വാനരാന്വാരയാമാസ ദംഡേന മധുമോഹിതാന് ॥ 29 ॥
സ കഥംചിദ്വിമുക്തസ്സ്തൈർവാനരൈർവാനരര്ഷഭഃ ।
ഉവാചൈകാംതമാശ്രിത്യ ഭൃത്യാന് സ്വാന് സമുപാഗതാന് ॥ 30 ॥
ഏതേ തിഷ്ഠംതു ഗച്ഛാമോ ഭര്താ നോ യത്ര വാനരഃ ।
സുഗ്രീവോ വിപുലഗ്രീവഃ സഹ രാമേണ തിഷ്ഠതി ॥ 31 ॥
സർവം ചൈവാംഗദേ ദോഷം ശ്രാവയിഷ്യാമി പാര്ഥിവേ ।
അമര്ഷീ വചനം ശ്രുത്വാ ഘാതയിഷ്യതി വാനരാന് ॥ 32 ॥
ഇഷ്ടം മധുവനം ഹ്യേതത്പാര്ഥിവസ്യ മഹാത്മനഃ ।
പിതൃപൈതാമഹം ദിവ്യം ദേവൈരപി ദുരാസദമ് ॥ 33 ॥
സ വാനരാനിമാന് സർവാന് മധുലുബ്ധാന് ഗതായുഷഃ ।
ഘാതയിഷ്യതി ദംഡേന സുഗ്രീവസ്സസുഹൃജ്ജനാന് ॥ 34 ॥
വധ്യാ ഹ്യേതേ ദുരാത്മാനോ നൃപാജ്ഞാപരിഭാവിനഃ ।
അമര്ഷപ്രഭവോ രോഷസ്സഫലോ നോ ഭവിഷ്യതി ॥ 35 ॥
ഏവമുക്ത്വാ ദധിമുഖോ വനപാലാന്മഹാബലഃ ।
ജഗാമ സഹസോത്പത്യ വനപാലൈസ്സമന്വിതഃ ॥ 36 ॥
നിമേഷാംതരമാത്രേണ സ ഹി പ്രാപ്തോ വനാലയഃ ।
സഹസ്രാംശുസുതോ ധീമാന് സുഗ്രീവോ യത്ര വാനരഃ ॥ 37 ॥
രാമം ച ലക്ഷ്മണം ചൈവ ദൃഷ്ട്വാ സുഗ്രീവമേവ ച ।
സമപ്രതിഷ്ഠാം ജഗതീമാകാശാന്നിപപാത ഹ ॥ 38 ॥
സന്നിപത്യ മഹാവീര്യസ്സർവൈസ്തൈഃ പരിവാരിതഃ ।
ഹരിര്ദധിമുഖഃ പാലൈഃ പാലാനാം പരമേശ്വരഃ ॥ 39 ॥
സ ദീനവദനോ ഭൂത്വാ കൃത്വാ ശിരസി ചാംജലിമ് ।
സുഗ്രീവസ്യ ശുഭൌ മൂര്ധ്നാ ചരണൌ പത്യപീഡയത് ॥ 40 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുംദരകാംഡേ ദ്വിഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ॥
