ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാംഡമ് ।
അഥ ദ്വാവിംശസ്സര്ഗഃ ।
അഥോവാച രഘുശ്രേഷ്ഠഃ സാഗരം ദാരുണം വചഃ ।
അദ്യ ത്വാം ശോഷയിഷ്യാമി സപാതാലം മഹാര്ണവ ॥ 1 ॥
ശരനിര്ദഗ്ധതോയസ്യപരിശുഷ്കസ്യസാഗരഃ ।
മയാശോഷിതസത്ത്വസ്യപാംസുരുത്പദ്യതേമഹാന് ॥ 2 ॥
മത്കാര്മുകവിസൃഷ്ടേവശരവര്ഷേണസാഗര ।
പാരംതേഽദ്യഗമിഷ്യംതിപദഭിരേവപ്ലവംഗമാഃ ॥ 3 ॥
വിചിന്വന്നാഭിജാനാസിപൌരുഷംനാപിവിക്രമമ് ।
ദാനവാലയസംതാപംമത്തോനാധിഗമിഷ്യസി ॥ 4 ॥
ബ്രാഹ്മേണാസ്ത്രേണസംയോജ്യബ്രഹ്മദംഡനിഭം ശരമ് ।
സംയോജ്യധനുഷിശ്രേഷ്ഠവിചകര്ഷമഹാബലഃ ॥ 5 ॥
തസ്മിന്വിവികൃഷ്ടേസഹസാരാഘവേണശരാസനേ ।
രോദസീസംപഫാലേവപർവതാശ്ചചകംപിരേ ॥ 6 ॥
തമശ്ചലോകമാവ്രതേദിശശ്ചവചകാശിരേ ।
പ്രതിചുക്ഷുഭിരേചാശുസരാംസിസരിതസ്തഥാ ॥ 7 ॥
തിര്യക്ചസഹാനേക്ഷത്രൈസ്സംഗതൌചംദ്രഭാസ്കരൌ ।
ഭാസ്കരാംശുഭിരാദീപ്തംതമസാചസമാവൃതമ് ॥ 8 ॥
ചകാശേതദാകാശമുല്കാശതവിദീപിതമ് ।
അംതരിക്ഷാച്ചനിര്ഘാതാനിര്ജഗ്മുരതുലസ്വനാഃ ॥ 9 ॥
വപുസ്ഫുരുശ്ചഘനാദിവ്യാദിവിമാരുതപങ് ഖ്കയഃ ।
ബഭംജചതദാവൃക്ഷാന്ജലദാനുദ്വഹന്നപിഃ ॥ 10 ॥
അരുജംശ്ചൈനശൈലാഗ്രാശനിഖരാണിബഭംജനഃ ।
ദിവിസ്പൃശോമഹമേഘാസ്സംഗതാസ്സമഹാസ്വനാഃ ॥ 11 ॥
മുമുചുർവൈദ്യുതാനനഗീംസ്തേമഹാശനയസ്തദാ ।
യാനിഭൂതാനിദൃശ്യാനിചുക്രുശുശ്ചാശനേസമമ് ॥ 12 ॥
അദൃശ്യാനിചഭൂതാനിമുമുചുര്ഭൈരവസ്വനമ് ।
ശിശിയരേചാഭിഭൂതാനിസംത്രസ്താമ്യദ്വിജംതിച ॥ 13 ॥
സംപ്രവിവ്യഥിരേചാപിവചപസ്പംദിരേഭയാത് ।
സഹാഭൂതൈസ്സതോയോര്മിസ്സനാഗസ്സഹരാക്ഷസഃ ॥ 14 ॥
സഹസാഽഭൂത്തതോവേഗാബദീമവേഗോമഹോദധിഃ ।
യോജനംവ്യതിചക്രാമവേലാമന്യത്രസമ്ല്പവാത് ॥ 15 ॥
തംതദാസമതിക്രാംതംനാതിചക്രാമരാഘവഃ ।
സമുദ്ധതമമിത്രഘ്നോരാമോനദനദീപതിമ് ॥ 16 ॥
തതോമഥ്യാത്സമുദ്രസ്യസാഗരസ്സ്വയമുത്ഥിതഃ ।
ഉദയന് ഹിമഹാശൈലാന്മേരോരിവദിവാകരഃ ॥ 17 ॥
പന്നഗൈസ്സഹദീപ്താസ്യൈസ്സമുദ്രഃപ്രത്യദൃശ്യത ।
സ്നിഗ്ധവൈഢൂര്യസംകാശോജാംബൂനദവിഭൂഷണഃ ॥ 18 ॥
രക്തമാല്യാംബരധരഃപദ്മപത്രനിഭേക്ഷണഃ ।
സർവപുഷ്പമയീംദിവ്യാംശിരസാധാരയന് സ്രജമ് ॥ 19 ॥
ജാതരൂപമയൈശ്ചൈവതപനീയവിഭൂഷിതൈഃ ।
ആത്മജാനാംചരത്നാനാംഭൂഷിതോഭൂഷണോത്തമൈഃ ॥ 20 ॥
ധാതുഭിര്മംഡിതശ്ശൈലോവിവിധൈര്ഹിമവാനിവ ।
ഏകാവലീമധ്യഗതംതരലംപാടലപ്രഭമ് ॥ 21 ॥
വിപുലേനോരസാ ബിഭ്രത്കൌസ്തുഭസ്യ സഹോദരമ് ।
അഘൂര്ണിതതരംഗൌഘഃകാലികാനിലസംഗുലഃ ॥ 22 ॥
ഗംഗാസിംദുപ്രധാനനാഭിരാപഗാഭിസ്സമാവൃതഃ ।
ദേവതാനാംസരൂപാഭിര്നാനാരൂപാഭിരീശ്വരഃ ॥ 23 ॥
സാഗരസ്സമുപക്രമ്യപൂർവമാമ്നത്യരവീര്യവാന് ।
അബ്രവീത്പ്രാംജലിർവാക്യംരാഘവംശരപാണിനമ് ॥ 24 ॥
പൃഥിവീവായുരാകാശമാപോജ്യോതിശ്ചരാഘവഃ ।
സ്വഭാവേസൌമ്യ തിഷ്ഠംതിശാശ്വതംമാര്ഗമാശ്രിതാഃ ॥ 25 ॥
തത്സ്വഭാവോമമാപ്യേഷയദഗാധോഽഹമപ്ലവഃ ।
വികാരസ്തുഭവേദ്ഗാധഏതത്തേപ്രവദാമ്യഹമ് ॥ 26 ॥
നകാമാന്നചലോഭാദ്വാനഭയാതത്സാപാര്ഥിവാത്മജഃ ।
ഗ്രാഹനകാകുലജലംസ്തംബയേയംകഥംജന ॥ 27 ॥
വിധാസ്യേരാമഃ യേനാപിവിഷഹിഷ്യേഹ്യഹംതഥാ ।
നഗ്രാഹാപ്രഹരിഷ്യംതിയാവത്സേനാതരിഷ്യതി ॥ 28 ॥
ഹരീണാംതരണേരാമകരിഷ്യാമിയഥാസ്ഥലമ് ।
തമബ്രവീത്തദാരാമഃഉദ്യതോഹിനദീപതേ ।
അമോഘോഽയംമഹാബാണഃകസ്മിന് ദേശേനിപാത്യതാമ് ॥ 29 ॥
രാമസ്യവചനംശ്രുത്വാതംചദൃഷ്ടവാമഹാശരമ് ।
മഹോദധിര്മഹാതേജാരാഘവംവാക്യമബ്രവീത് ॥ 30 ॥
മഹോദധിര്മഹാതേജാ രാഘവം വാക്യമബ്രവീത് ।
ഉത്തരേണാവകാശോഽസ്തി കശ്ചിത്പുണ്യതരോ മമ ॥ 31 ॥
ഉഗ്രദര്ശനകര്മാണോബഹവസ്തത്രദസ്യവഃ ।
ആഭീരപ്രമുഖാഃപാപാഃപിബംതിസലിലംമമ ॥ 32 ॥
തൈസ്തുസംസ്പര്ശനംപാപൈര്നസഹേപാപകര്മഭിഃ ।
അമോഘഃക്രിയതാംരാമഃ തത്രതേഷുശരോത്തമഃ ॥ 33 ॥
തസ്യതദ്വചനംശ്രുത്വാസാഗരസ്യരാഘവഃ ।
മുമോചതംശരംദീപ്തംവീരസ്സാഗരദര്ശനാത് ॥ 34 ॥
തേനതന്മരുകാംതാരംപൃഥിവ്യാഖലുവിശ്രുതമ് ।
നിപാതിതശ്ശരോയത്രവജ്രാശനിസമപ്രഭഃ ॥ 35 ॥
നനാദചതദാതത്രവസുധാശല്യപീഡിതാ ।
തസ്മാദ്ബ്രാണമുഖാത്തോയമുത്പപാതരസാതലാത് ॥ 36 ॥
തസ്മാദ്ബാണമുഖാത്തോയമുത്പപാത രസാതലാത് ।
സ ബഭൂവ തദാ കൂപോ വ്രണ ഇത്യേവ വിശ്രുതഃ ॥ 37 ॥
അവധാരണശബ്ദശ്ചദാരുണസ്സമപദ്യത ।
തസ്മാത്തദ്ബാണനിപാതേനത്വപഃകുക്ഷിഷ്വശോഷയത് ॥ 38 ॥
വിഖ്യാതംത്രിഷുലോകേഷുമധുകാംതാരമേവതത് ॥ 39 ॥
മോക്ഷയിത്വാതതഃകുക്ഷിംരാമോദശരഥാത്മജഃ ।
വരംതസ്മൈദദൌവിദ്വാന്മരവേഽമരവിക്രമഃ ॥ 40 ॥
പശവ്യശ്ചാല്പരോഗശ്ചഫലമൂലരസായുതഃ ।
ബഹുസ്നേഹോബഹുക്ഷീരസ്സുഗധനിർവിവിധൌഷധഃ ॥ 41 ॥
ഏവമേതൈര്ഗുണൈരുക്തോബഹുഭിസ്സംയുതോമരുഃ ।
രാമസ്യവരദാനാച്ചശിവഃപംഥാബഭൂവഹ ॥ 42 ॥
തസ്മിന് ദഗ്ധേതദാകുക്ഷൌസമുദ്രസ്സരിതാംപതിഃ ।
രാഘവംസർവശാസ്ത്രജ്ഞമിദംവചനമബ്രവീത് ॥ 43 ॥
അയംസൌമ്യഃ നലോനാമതനയോവിശ്വകര്മണഃ ।
പിത്രാദത്തവരശീമാന്പ്രതിമോവിശ്വകര്മണാഃ ॥ 44 ॥
ഏഷസേതുംമഹോത്സാഹഃകരോതുമയിവാനരഃ ।
തമഹംധാരയിഷ്യാമിയഥാഹ്യേഷപിതാതഥാ ॥ 45 ॥
ഏവമുക്ത്വോദധിര്നഷ്ടസ്സമുത്ഥായനലസ്തദാ ।
അബ്രവീദ്വാനരശ്രേഷ്ഠോവാക്യംരാമംമഹാബലഃ ॥ 46 ॥
അഹംസേതുംകരിഷ്യാമിവിസ്തീര്ണേവരുണാലയേ ।
പിതുസ്സാമര്ഥ്യമാസ്ഥായതത്ത്വമഹാമഹോദധിഃ ॥ 47 ॥
അയംഹിസാഗരോഭീമസ്സേതുകര്മദിദൃക്ഷ്യാഃ ।
ദദൌദംഡഭയാദ്ഗാധംരാഘവായമഹോദധിഃ ॥ 48 ॥
മമമാതുർവരോദത്തോമംദരേവിശ്വകര്മണാ ।
ഔരസസ്തസ്യപുത്രോഽഹംസദൃശോവിശ്വകര്മണാ ॥ 49 ॥
നചാപ്യഹമനുക്തോവഃപ്രബ്രൂയാമാത്മനോഗുണാന് ।
സമര്ഥശ്ചാപ്യഹംസേതുംകര്തുംവൈവരുണാലയേ ॥ 50 ॥
സ്മാരിതോഽസ്മ്യഹമേതേനതത്ത്വമഹാമഹോദധിഃ ।
കാമമദ്വൈവബധ്നംതുസേതുംവാനരപുംഗവാഃ ॥ 51 ॥
തതോവിസൃഷ്ടാരാമേണസർവതോഹരിയൂഥപാഃ ।
അഭിപേതുര്മഹാരണ്യംഹൃഷ്ടാശ്ശതസഹസ്രശഃ ॥ 52 ॥
തേനഗാന്നഗസംകാശാശ്ശാഖാമൃഗഗണര്ഷഭാഃ ।
ബഭംജുഃവാനരാസ്തത്രപ്രചകര്ഷുശ്ചസാഗരമ് ॥ 53 ॥
തേസാലൈശ്ചാശ്വകര്ണൈശ്ചധവൈശൈശ്ചവാനരാഃ ।
കുടജൈരര്ജുനൈസ്താലൈസ്തിലകൈസംതിശൈരപി ॥ 54 ॥
ബില്വകൈസ്സപ്തപര്ണൈശ്ചകര്ണികാരൈശ്ചസുപുഷ്പിതൈഃ ।
ചൂതൈശ്ചാശോകവൃക്ഷൈശ്ചസാഗരംസമപൂരയന് ॥ 55 ॥
സമൂലാംശ്ചവിമൂലാംശ്ചപാദപാന് ഹരിസത്തമാഃ ।
ഇംദ്രകേതൂനിവോദ്യമ്യപ്രജഹ്രൂർവാനരാസ്തരൂന് ॥ 56 ॥
ഇംദ്ര കേതൂന് ഇവ ഉദ്യമ്യ പ്രജഹ്രുര് ഹരയസ് തരൂന് ।
താലാന് ദാഡിമഗുല്മാംശ്ച നാരികേലവിഭീതകാന് ॥ 57 ॥
ഹസ്തിമതാന്മഹാകായാഃപാഷാണാംശ്ചമഹാബലാഃ ।
പർവതാംശ്ചസമുത്പാട്യയന്സ്സരൈഃപരിവഹംതിച ॥ 58 ॥
പ്രക്ഷിപ്യമാണൈരചലൈസ്സഹസാജലമുദ്ദൃതമ് ।
സമുത്സസര്പആകാശമവാസര്പത്തതസ്തതഃ ॥ 59 ॥
സമുദ്രംക്ഷോഭയാമാസുർവാനരാശ്ചസ്സമംതതഃ ।
സൂത്രാണ്യന്യേപ്രഗൃഹ്ണാംതിവ്യായതംശതയോജനമ് ॥ 60 ॥
നലശ്ചക്രേമഹാസേതുംമധ്യേനദനദീപതേഃ ।
സതദാക്രിയതേസേതുർവാനരൈര്ഘോരകര്മഭിഃ ॥ 61 ॥
ദംഡാനന്യേപ്രഗൃഹ്ണംതിവിചിന്വംതിതഥാപരേ ॥ 62 ॥
വാനരൈശ്ശതശസ്തത്രരാമസ്യാജ്ഞാപുരസ്സരാഃ ।
മേഘാഭൈഃപർവതാഗ്രൈശ്ചതൃണൈഃകാഷ്ഠൈര്ബബംധിരേ ॥ 63 ॥
പുഷ്പിതാഗ്രൈശ്ചതരുഭിസ്സേതുംബധ്നംതിവാനരാഃ ।
പാഷാണാംശ്ചഗിരിപ്രഖ്യാഗനിരീണാംശിഖരാണിച ॥ 64 ॥
ദൃശ്യംതേപരിധാവംതോഗൃഹ്യദാനവസന്നിഭാഃ ।
ശിലാനാംക്ഷിപ്യമാണാനാംശൈലാനാംനിപാത്യതാമ് ।
ബഭൂവതുമുലശ്ശബ്ദസ്തദാതസ്മിന്മഹോദധൌ ॥ 65 ॥
കൃതാനിപ്രഥമേനാഹ്നായോജനാനിചതുര്ദശ ।
പ്രഹൃഷ്ടൈര്ഗജസംകാശ്ചൈസ്ത്വരമാണൈഃപ്ലവംഗമൈഃ ॥ 66 ॥
ദ്വിതീയേനതഥൈചാഹ്നായോജനാനിതുവിംശതിഃ ।
കൃതാനിപ്ലവഗൈസ്തൂര്ണംഭീമകായൈര്മഹാബലൈഃ ॥ 67 ॥
അഹ്നാതൃതയേനതഥായോജനാനികൃതാനിച ।
ത്വരമാണൈര്മഹാകായൈരേകവിംശതിരേവച ॥ 68 ॥
ചതുര്ഥേനതഥാചാഹ്നാദ്വാവിംശതിരഥാസിവാ ।
യോജനാനിമഹാവേഗൈഃകൃതാനിത്വരിതസ്തുതൈഃ ॥ 69 ॥
പംചമേനതഥാചാഹ്നാപ്ലവഗൈഃക്ഷിപ്രകാരിഭിഃ ।
യോജനാനിത്രയോവിംശത്സുവേലമധികൃത്യവൈ ॥ 70 ॥
സവാനരവരശ്രശീമാന്വിശ്വകര്മാത്മാജോബലീ ।
ബബംധസാഗരേസേതുംയഥാചാപ്യതഥാപിതാ ॥ 71 ॥
ബബംധ സാഗരേ സേതും യഥാ ചാസ്യ തഥാ പിതാ ।
സ നലേന കൃതഃ സേതുഃ സാഗരേ മകര ആലയേ ॥ 72 ॥
തതോദേവസ്സഗംധർവാസ്സിദ്ദാശ്ചപരമര്ഷയഃ ।
ആഗമ്യഗഗനേതസ്ഥുര്ദ്രഷ്ടുകാമാസ്തദദ്ബുതമ് ॥ 73 ॥
ദശയോജനവിസ്തീര്ണംശതയോജനമായതമ് ।
ദദൃശുര്ദേവഗംധർവാനലസേതുംസുദുഷ്കരമ് ॥ 74 ॥
ആപ്ലവംതഃപ്ലവംതശ്ചഗര്ജംതശ്ചപ്ലവംഗമാഃ ॥ 75 ॥
തദച്നിത്യമസഹ്യംചഹ്യദ്ഭുതംരോമഹര്ഷണമ് ।
ദദൃശുസ്സർവഭൂതാനിസാഗരേസേതുബംധനമ് ।
622.76 ।
താനികോടിസഹസ്രാണിവാനരാണാംമഹൌജസാമ് ।
ബധ്നംതസ്സാഗരേസേതുംജുഗ്മുഃപാരംമഹോദധേഃ ॥ 76 ॥
താനി കോടി സഹസ്രാണി വാനരാണാം മഹാഓജസാമ് ।
ബധ്നംതഃ സാഗരേ സേതും ജഗ്മുഃ പാരം മഹാഉദധേഃ ॥ 77 ॥
തതഃപാരേസമുദ്രസ്യഗദാപാണിർവിഭീഷണഃ ।
പരേഷാമഭിഘാതാര്ഥമതിഷ്ഠത്സചിവൈസ്സഹാ ॥ 78 ॥
തതഃ പരേ സമുദ്രസ്യ ഗദാ പാണിര് വിഭീഷണഃ ।
പരേഷാം അഭിഘത അര്ഥം അതിഷ്ഠത് സചിവൈഃ സഹ ॥ 79 ॥
അയംഹിവിപുലോവീരസാഗരോമകരാലയഃ ।
വൈഹായപൌയുവാമേതൌവാനരൌതാരയിഷ്യതഃ ॥ 80 ॥
അഗ്രതസ്തസ്യസൈന്യസ്യശ്രീമാന്രാമസ്സലക്ഷ്മണഃ ।
ജഗാമധന്വീധര്മാത്മാസുഗ്രീവേണസമന്വിതഃ ॥ 81 ॥
ന്യേമധ്യേനഗച്ഛംതിപാര്ശ്വതോഽന്യേപ്ലവംഗമാഃ ।
സലിലംപ്രപതംതന്യേമാര്ഗമന്യേനലേഭിരേ ॥ 82 ॥
കേചിദ്വൈഹായസഗതാസ്സുപര്ണാഇവപുപ്ലുവുഃ ।
ഘോഷേണമഹതാതസ്യസിംധോര്ഘോഷംസമുച്ഛ്രിതമ് ।
ഭീമംതര്ദധേഭീമാതരംതീഹരിവാഹിനീ ॥ 83 ॥
വാനരാണാംഹിസാതീര്ണാവാഹിനീനലസേതുനാ ।
തീരേനിവിവിശേരാജ്ഞാബഹുമൂലഫലോദകേ ॥ 84 ॥
തദദ്ബുതംരാഘവകര്മദുഷ്കരംസമീക്ഷ്യദേവാസ്സഹസിദ്ധചാരണൈഃ ।
ഉപേത്യരാമസഹസാമഹാര്ഷിഭിസ്സമഭ്യഷിംചന് സുശുഭൈര്ജലൈഃപൃഥക് ।
6.2 2.86 ।
ജയസ്വശത്രൂന്നരദേ വഃമേദിനീംസസാഗരാംപാലയശാശ്വതീസ്സമാഃ ।
ഇതീവരാമംനരദേവസത്കൃ തംശുഭൈർവചോഭിർവിവിധൈരപൂജയന് ॥ 85 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാംഡേ ദ്വാവിംശസ്സര്ഗഃ ॥
