ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുംദരകാംഡമ് ।
അഥ തൃതീയസ്സര്ഗഃ ।
സ ലംബശിഖരേ ലംബേ ലംബതോയദസന്നിഭേ ।
സത്ത്വമാസ്ഥായ മേധാവീ ഹനുമാന് മാരുതാത്മജഃ ॥ 1 ॥
നിശി ലംകാം മഹാസത്ത്വോ വിവേശ കപികുംജരഃ ।
രമ്യകാനനതോയാഢ്യാം പുരീം രാവണപാലിതാമ് ॥ 2 ॥
ശാരദാംബുധരപ്രഖ്യൈര്ഭവനൈരുപശോഭിതാമ് ।
സാഗരോപമനിര്ഘോഷാം സാഗരാനിലസേവിതാമ് ॥ 3 ॥
സുപുഷ്ടബലസംപുഷ്ടാം യഥൈവ വിടപാവതീമ് ।
ചാരുതോരണനിര്യൂഹാം പാംഡുരദ്വാരതോരണാമ് ॥ 4 ॥
ഭുജഗാചരിതാം ഗുപ്താം ശുഭാം ഭോഗവതീമിവ ।
താം സ വിദ്യുദ്ഘനാകീര്ണാം ജ്യോതിര്മാര്ഗനിഷേവിതാമ് ॥ 5 ॥
മംദമാരുതസംചാരാം യഥേംദ്രസ്യാമരാവതീമ് ।
ശാതകുംഭേന മഹതാ പ്രാകാരേണാഭിസംവൃതാമ് ॥ 6 ॥
കിംകിണീജാലഘോഷാഭിഃ പതാകാഭിരലംകൃതാമ് ।
ആസാദ്യ സഹസാ ഹൃഷ്ടഃ പ്രാകാരമഭിപേദിവാന് ॥ 7 ॥
വിസ്മയാവിഷ്ടഹൃദയഃ പുരീമാലോക്യ സർവതഃ ।
ജാംബൂനദമയൈര്ദ്വാരൈർവൈഡൂര്യകൃതവേദികൈഃ ॥ 8 ॥
വജ്രസ്ഫടികമുക്താഭിര്മണികുട്ടിമഭൂഷിതൈഃ ।
തപ്തഹാടകനിര്യൂഹൈ രാജതാമലപാംഡുരൈഃ ॥ 9 ॥
വൈഢൂര്യകൃതസോപാനൈഃ സ്ഫാടികാംതരപാംസുഭിഃ ।
ചാരുസംജവനോപേതൈഃ ഖമിവോത്പതിതൈഃ ശുഭൈഃ ॥ 10 ॥
ക്രൌംചബര്ഹിണസംഘുഷ്ടൈഃ രാജഹംസ നിഷേവിതൈഃ ।
തൂര്യാഭരണനിര്ഘോഷൈഃ സർവതഃ പ്രതിനാദിതാമ് ॥ 11 ॥
വസ്വൌകസാരാപ്രതിമാം താം വീക്ഷ്യ നഗരീം തതഃ ।
ഖമിവോത്പതിതും കാമാം ജഹര്ഷ ഹനുമാന് കപിഃ ॥ 12 ॥
താം സമീക്ഷ്യ പുരീം രമ്യാം രാക്ഷസാധിപതേഃ ശുഭാമ് ।
അനുത്തമാമൃദ്ധിയുതാം ചിംതയാമാസ വീര്യവാന് ॥ 13 ॥
നേയമന്യേന നഗരീ ശക്യാ ധര്ഷയിതും ബലാത് ।
രക്ഷിതാ രാവണബലൈരുദ്യതായുധധാരിഭിഃ ॥ 14 ॥
കുമുദാംഗദയോർവാപി സുഷേണസ്യ മഹാകപേഃ ।
പ്രസിദ്ധേയം ഭവേദ്ഭൂമിര്മൈംദദ്വിവിദയോരപി ॥ 15 ॥
വിവസ്വതസ്തനൂജസ്യ ഹരേശ്ച കുശപർവണഃ ।
ഋക്ഷസ്യ കേതുമാലസ്യ മമ ചൈവ ഗതിര്ഭവേത് ॥ 16 ॥
സമീക്ഷ്യ തു മഹാബാഹൂ രാഘവസ്യ പരാക്രമമ് ।
ലക്ഷ്മണസ്യ ച വിക്രാംതമഭവത് പ്രീതിമാന് കപിഃ ॥ 17 ॥
താം രത്നവസനോപേതാം കോഷ്ഠാഗാരാവതംസകാമ് ।
യംത്രാഗാരസ്തനീമൃദ്ധാം പ്രമദാമിവ ഭൂഷിതാമ് ॥ 18 ॥
താം നഷ്ടതിമിരാം ദീപ്തൈര്ഭാസ്വരൈശ്ച മഹാഗൃഹൈഃ ।
നഗരീം രാക്ഷസേംദ്രസ്യ സ ദദര്ശ മഹാകപിഃ ॥ 19 ॥
ഥ സാ ഹരിശാര്ദൂലം പ്രവിശംതം മഹാബലമ് ।
നഗരീ സ്വേന രൂപേണ ദദര്ശ പവനാത്മജമ് ॥ 20 ॥
സാ തം ഹരിവരം ദൃഷ്ട്വാ ലംകാ രാവണപാലിതാ ।
സ്വയമേവോത്ഥിതാ തത്ര വികൃതാനനദര്ശനാ ॥ 21 ॥
പുരസ്താത്കപിവര്യസ്യ വായുസൂനോരതിഷ്ഠത ।
മുംചമാനാ മഹാനാദമബ്രവീത്പവനാത്മജമ് ॥ 22 ॥
കസ്ത്വം കേന ച കാര്യേണ ഇഹ പ്രാപ്തോ വനാലയ ।
കഥയസ്വേഹ യത്തത്ത്വം യാവത്പ്രാണാ ധരംതി തേ ॥ 23 ॥
ന ശക്യം ഖല്വിയം ലംകാ പ്രവേഷ്ടും വാനര ത്വയാ ।
രക്ഷിതാ രാവണബലൈരഭിഗുപ്താ സമംതതഃ ॥ 24 ॥
അഥ താമബ്രവീദ്വീരോ ഹനുമാനഗ്രതഃ സ്ഥിതാമ് ।
കഥയിഷ്യാമി തേ തത്ത്വം യന്മാം ത്വം പരിപൃച്ഛസി ॥ 25 ॥
കാ ത്വം വിരൂപനയനാ പുരദ്വാരേഽവതിഷ്ഠസി ।
കിമര്ഥം ചാപി മാം രുദ്ധ്വാ നിര്ഭര്ത്സയസി ദാരുണാ ॥ 26 ॥
ഹനുമദ്വചനം ശ്രുത്വാ ലംകാ സാ കാമരൂപിണീ ।
ഉവാച വചനം ക്രുദ്ധാ പരുഷം പവനാത്മജമ് ॥ 27 ॥
അഹം രാക്ഷസരാജസ്യ രാവണസ്യ മഹാത്മനഃ ।
ആജ്ഞാപ്രതീക്ഷാ ദുര്ധര്ഷാ രക്ഷാമി നഗരീമിമാമ് ॥ 28 ॥
ന ശക്യാ മാമവജ്ഞായ പ്രവേഷ്ടും നഗരീ ത്വയാ ।
അദ്യ പ്രാണൈഃ പരിത്യക്തഃ സ്വപ്സ്യസേ നിഹതോ മയാ ॥ 29 ॥
അഹം ഹി നഗരീ ലംകാ സ്വയമേവ പ്ലവംഗമ ।
സർവതഃ പരിരക്ഷാമി ഹ്യേതത്തേ കഥിതം മയാ ॥ 30 ॥
ലംകായാ വചനം ശ്രുത്വാ ഹനുമാന് മാരുതാത്മജഃ ।
യത്നവാന്സ ഹരിശ്രേഷ്ഠഃ സ്ഥിതശ്ശൈല ഇവാപരഃ ॥ 31 ॥
സ താം സ്ത്രീരൂപവികൃതാം ദൃഷ്ടവാ വാനരപുംഗവഃ ।
ആബഭാഷേഽഥ മേധാവീ സത്ത്വവാന് പ്ലവഗര്ഷഭഃ ॥ 32 ॥
ദ്രക്ഷ്യാമി നഗരീം ലംകാം സാട്ടപ്രാകാരതോരണാമ് ।
നിർവിശംകമിമംലോകം പശ്യംത്യാസ്തവസാംപ്രതമ് ।
ഇത്യര്ഥമിഹ സംപ്രാപ്തഃ പരം കൌതൂഹലം ഹി മേ ॥ 33 ॥
വനാന്യുപവനാനീഹ ലംകായാഃ കാനനാനി ച ।
സർവതോ ഗൃഹമുഖ്യാനി ദ്രഷ്ടുമാഗമനം ഹി മേ ॥ 34 ॥
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ലംകാ സാ കാമരൂപിണീ ।
ഭൂയ ഏവ പുനർവാക്യം ബഭാഷേ പരുഷാക്ഷരമ് ॥ 35 ॥
മാമനിര്ജിത്യ ദുര്ബുദ്ധേ രാക്ഷസേശ്വരപാലിതാമ് ।
ന ശക്യമദ്യ തേ ദ്രഷ്ടും പുരീയം വാനരാധമ ॥ 36 ॥
തതഃ സ കപിശാര്ദൂലസ്താമുവാച നിശാചരീമ് ।
ദൃഷ്ട്വാ പുരീമിമാം ഭദ്രേ പുനര്യാസ്യേ യഥാഗതമ് ॥ 37 ॥
തതഃ കൃത്വാ മഹാനാദം സാ വൈ ലംകാ ഭയാവഹമ് ।
തലേന വാനരശ്രേഷ്ഠം താഡയാമാസ വേഗിതാ ॥ 38 ॥
തതഃ സ കപിശാര്ദൂലോ ലംകയാ താഡിതോ ഭൃശമ് ।
നനാദ സുമഹാനാദം വീര്യവാന് പവനാത്മജഃ ॥ 39 ॥
തതഃ സംവര്തയാമാസ വാമഹസ്തസ്യ സോഽംഗുലീഃ ।
മുഷ്ടിനാഽഽഭിജഘാനൈനാം ഹനുമാന് ക്രോധമൂര്ഛിതഃ ॥ 40 ॥
സ്ത്രീ ചേതി മന്യമാനേന നാതിക്രോധഃ സ്വയം കൃതഃ ।
സാ തു തേന പ്രഹാരേണ വിഹ്വലാംഗീ നിശാചരീ ॥ 41 ॥
പപാത സഹസാ ഭൂമൌ വികൃതാനനദര്ശനാ ।
തതസ്തു ഹനുമാന് പ്രാജ്ഞസ്താം ദൃഷ്ട്വാ വിനിപാതിതാമ് ॥ 42 ॥
കൃപാം ചകാര തേജസ്വീ മന്യമാനഃ സ്ത്രിയം തു താമ് ।
തതോ വൈ ഭൃശസംവിഗ്നാ ലംകാ സാ ഗദ്ഗദാക്ഷരമ് ॥ 43 ॥
ഉവാചാഗർവിതം വാക്യം ഹനൂമംതം പ്ലവംഗമമ് ।
പ്രസീദ സുമഹാബാഹോ ത്രായസ്വ ഹരിസത്തമ ॥ 44 ॥
സമയേ സൌമ്യ തിഷ്ഠംതി സത്ത്വവംതോ മഹാബലാഃ ।
അഹം തു നഗരീ ലംകാ സ്വയമേവ പ്ലവംഗമ ॥ 45 ॥
നിര്ജിതാഹം ത്വയാ വീര വിക്രമേണ മഹാബല ।
ഇദം തു തഥ്യം ശൃണു വൈ ബ്രുവംത്യാ മേ ഹരീശ്വര ॥ 46 ॥
സ്വയംഭുവാ പുരാ ദത്തം വരദാനം യഥാ മമ ।
യദാ ത്വാം വാനരഃ കശ്ചിദ്വിക്രമാദ്വശമാനയേത് ॥ 47 ॥
തദാ ത്വയാ ഹി വിജ്ഞേയം രക്ഷസാം ഭയമാഗതമ് ।
സ ഹി മേ സമയഃ സൌമ്യ പ്രാപ്തോഽദ്യ തവ ദര്ശനാത് ॥ 48 ॥
സ്വയംഭൂ വിഹിതഃ സത്യോ ന തസ്യാസ്തി വ്യതിക്രമഃ ।
സീതാനിമിത്തം രാജ്ഞസ്തു രാവണസ്യ ദുരാത്മനഃ ॥ 49 ॥
രക്ഷസാം ചൈവ സർവേഷാം വിനാശഃ സമുപാഗതഃ ।
തത്പ്രവിശ്യ ഹരിശ്രേഷ്ഠ പുരീം രാവണപാലിതാമ് ॥ 50 ॥
വിധത്സ്വ സർവകാര്യാണി യാനി യാനീഹ വാംഛസി ।
പ്രവിശ്യ ശാപോപഹതാം ഹരീശ്വര ശുഭാം പുരീം രാക്ഷസമുഖ്യപാലിതാമ് ।
യദൃച്ഛയാ ത്വം ജനകാത്മജാം സതീം വിമാര്ഗ സർവത്ര ഗതോ യഥാസുഖമ് ॥ 51 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുംദരകാംഡേ തൃതീയസ്സര്ഗഃ ॥
