ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ കിഷ്കിംധാകാംഡമ് ।
അഥ ഏകോനത്രിംശസ്സര്ഗഃ ।
സമീക്ഷ്യ വിമലം വ്യോമ ഗതവിദ്യുദ്വലാഹകമ് ।
സാരസാകുലസംഘുഷ്ടം രമ്യജ്യോത്സ്നാനുലേപനമ് ॥ 1 ॥
സമൃദ്ധാര്ഥം ച സുഗ്രീവം മംദധര്മാര്ഥസംഗ്രഹമ് ।
അത്യര്ഥമസതാം മാര്ഗമേകാംതഗതമാനസമ് ॥ 2 ॥
നിർവൃത്തകാര്യം സിദ്ധാര്ഥം പ്രമദാഭിരതം സദാ ।
പ്രാപ്തവംതമഭിപ്രേതാന്സർവാനേവ മനോരഥാന് ॥ 3 ॥
സ്വാം ച പത്നീമഭിപ്രേതാം താരാം ചാപി സമീപ്സിതാമ് ।
വിഹരംതമഹോരാത്രം കൃതാര്ഥം വിഗതജ്വരമ് ॥ 4 ॥
ക്രീഡംതമിവ ദേവേശം നംദനേഽപ്സരസാം ഗണൈഃ ।
മംത്രിഷു ന്യസ്തകാര്യം ച മംത്രിണാമനവേക്ഷകമ് ॥ 5 ॥
ഉത്സന്നരാജ്യസംദേശം കാമവൃത്തമവസ്ഥിതമ് ।
നിശ്ചിതാര്ഥോഽര്ഥതത്ത്വജ്ഞഃ കാലധര്മവിശേഷവിത് ॥ 6 ॥
പ്രസാദ്യ വാക്യൈര്മധുരൈര്ഹേതുമദ്ഭിര്മനോരമൈഃ ।
വാക്യവിദ്വാക്യ തത്ത്വജ്ഞം ഹരീശം മാരുതാത്മജഃ ॥ 7 ॥
ഹിതം തത്ത്വം ച പഥ്യം ച സാമധര്മാര്ഥനീതിമത് ।
പ്രണയപ്രീതിസംയുക്തം വിശ്വാസകൃതനിശ്ചയമ് ।
ഹരീശ്വരമുപാഗമ്യ ഹനൂമാന്വാക്യമബ്രവീത് ॥ 8 ॥
രാജ്യം പ്രാപ്തം യശശ്ചൈവ കൌലീ ശ്രീരഭിവര്ധിതാ ।
മിത്രാണാം സംഗ്രഹശ്ശേഷസ്തം ഭവാന്കര്തുമര്ഹതി ॥ 9 ॥
യോ ഹി മിത്രേഷു കാലജ്ഞസ്സതതം സാധു വര്തതേ ॥ 10 ॥
തസ്യ രാജ്യം ച കീര്തിശ്ച പ്രതാപശ്ചാഭി വര്ധതേ ।
യസ്യ കോശശ്ച ദംഡശ്ച മിത്രാണ്യാത്മാ ച ഭൂമിപ ॥ 11 ॥
സമവേതാനി സർവാണി സ രാജ്യം മഹദശ്നുതേ ।
തദ്ഭവാന്വൃത്തസംപന്നഃ സ്ഥിതഃ പഥി നിരത്യയേ ॥ 12 ॥
മിത്രാര്ഥമഭിനീതാര്ഥം യഥാവത്കര്തുമര്ഹതി ।
സംത്യജ്യ സർവകര്മാണി മിത്രാര്ഥേ യോഽനുവര്തതേ ॥ 13 ॥
സംഭ്രമാദ്ധി കൃതോത്സാഹസ്സോഽനര്ഥൈര്നാവരുധ്യതേ ।
യസ്തു കാലവ്യതീതേഷു മിത്രകാര്യേഷു വര്തതേ ॥ 14 ॥
സ കൃത്വാ മഹതോഽപ്യര്ഥാന്ന മിത്രാര്ഥേന യുജ്യതേ ।
യദിദം മിത്രകാര്യം വീര നോമിത്രകാര്യമരിംദമ ॥ 15 ॥
ക്രിയതാം രാഘവസ്യൈതദ്വൈദേഹ്യാഃ പരിമാര്ഗണമ് ।
തദിദം വീര കാര്യം തേ കാലാതീതമരിംദമ ॥ 16 ॥
ന ച കാലമതീതം തേ നിവേദയതി കാലവിത് ।
ത്വരമാണോഽപി സന്പ്രാജ്ഞസ്തവ രാജന്വശാനുഗഃ ॥ 17 ॥
കുലസ്യ ഹേതുഃ സ്ഫീതസ്യ ദീര്ഘബംധുശ്ച രാഘവഃ ।
അപ്രമേയപ്രഭാവശ്ച സ്വയം ചാപ്രതിമോ ഗുണൈഃ ॥ 18 ॥
തസ്യ ത്വം കുരു വൈ കാര്യം പൂർവം തേന കൃതം തവ ।
ഹരീശ്വര കപിശ്രേഷ്ഠാനാജ്ഞാപയിതുമര്ഹസി ॥ 19 ॥
ന ഹി താവദ്ഭവേത്കാലോ വ്യതീതശ്ചോദനാദൃതേ ।
ചോദിതസ്യ ഹി കാര്യസ്യ ഭവേത്കാലവ്യതിക്രമഃ ॥ 20 ॥
അകര്തുരപി കാര്യസ്യ ഭവാന്കര്താ ഹരീശ്വര കിം പുനഃ പ്രതികര്തുസ്തേ രാജ്യേന ച ധനേന ച ॥ 21 ॥
ശക്തിമാനപിവിക്രാംതോ വാനരര്ക്ഷഗണേശ്വര ।
കര്തും ദാശരഥേഃ പ്രീതിമാജ്ഞായാം കിന്ന സജ്ജസേ ॥ 22 ॥
കാമം ഖലു ശരൈശ്ശക്തസ്സുരാസുരമഹോരഗാന് ।
വശേ ദാശരഥിഃ കര്തും ത്വത്പ്രതിജ്ഞാം ഹി കാംക്ഷതേ ॥ 23 ॥
പ്രാണത്യാഗാവിശംകേന കൃതം തേന തവപ്രിയമ് ।
തസ്യ മാര്ഗാമ വൈദേഹീം പൃഥിവ്യാമപി ചാംബരേ ॥ 24 ॥
ദേവദാനവ ഗംധർവാ നസുരാസ്സമരുദ്ഗണാഃ ।
ന ച യക്ഷാ ഭയം തസ്യ കുര്യുഃ കിമുത രാക്ഷസാഃ ॥ 25 ॥
തദേവം ശക്തിയുക്തസ്യ പൂർവം പ്രിയകൃതസ്തവ ।
രാമസ്യാര്ഹസി പിംഗേശ കര്തും സർവാത്മനാ പ്രിയമ് ॥ 26 ॥
നാധസ്താദവനൌ നാപ്സു ഗതിര്നോപരി ചാംബരേ ।
കസ്യചിത്സജ്ജതേഽസ്മാകം കപീശ്വര തവാജ്ഞയാ ॥ 27 ॥
തദാജ്ഞാപയ കഃ കിം തേ കുതോ വാപി വ്യവസ്യതു ।
ഹരയോഽഹ്യപ്രധൃഷ്യാസ്തേ സംതി കോട്യഗ്രതോഽനഘ ॥ 28 ॥
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ കാലേ സാധു നിവേദനമ് ।
സുഗ്രീവസ്സത്ത്വസംപന്നശ്ചകാര മതിമുത്തമാമ് ॥ 29 ॥
സ സംദിദേശാഭിമതം നീലം നിത്യകൃതോദ്യമമ് ।
ദിക്ഷു സർവാസു സർവേഷാം സൈന്യാനാമുപസംഗ്രഹേ ॥ 30 ॥
യഥാ സേനാ സമഗ്രാ മേ യൂഥപാലാശ്ച സർവശഃ ।
സമാഗച്ഛംത്യസംഗേന സേനാഗ്രാണി തഥാ കുരു ॥ 31 ॥
യേ ത്വംതപാലാഃ പ്ലവഗാശ്ശീഘ്രഗാ വ്യവസായിനഃ ।
സമാനയംതു തേ സൈന്യം ത്വരിതാശ്ശാസനാന്മമ ॥ 32 ॥
സ്വയം ചാനംതരം സൈന്യം ഭവാനേവാനുപശ്യതു ।
ത്രിപംചരാത്രാദൂര്ധ്വം യഃ പ്രാപ്നുയാന്നേഹ വാനരഃ ।
തസ്യ പ്രാണാംതികോ ദംഡോ നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ ॥ 33 ॥
ഹരീംശ്ച വൃദ്ധാനുപയാതു സാംഗദോ ഭവാന്മമാജ്ഞാമധികൃത്യ നിശ്ചിതാമ് ।
ഇതി വ്യവസ്ഥാം ഹരിപുംഗവേശ്വരോ വിധായ വേശ്മ പ്രവിവേശ വീര്യവാന് ॥ 34 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ കിഷ്കിംധാകാംഡേ ഏകോനത്രിംശസ്സര്ഗഃ ॥
