ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଦଶମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଵିଦର୍ଶିତା ୟଦା ଦେଵୀ କୁବ୍ଜୟା ପାପୟା ଭୃଶମ୍ ।
ତଦା ଶେତେ ସ୍ମ ସା ଭୂମୌ ଦିଗ୍ଧଵିଦ୍ଧେଵ କିନ୍ନରୀ ॥ 1 ॥
ନିଶ୍ଚିତ୍ୟ ମନସା କୃତ୍ୟଂ ସା ସମ୍ୟଗିତି ଭାମିନୀ ।
ମଂଥରାୟୈ ଶନୈସ୍ସର୍ଵମାଚଚକ୍ଷେ ଵିଚକ୍ଷଣା ॥ 2 ॥
ସା ଦୀନା ନିଶ୍ଚୟଂ କୃତ୍ଵା ମଂଥରାଵାକ୍ୟମୋହିତା ।
ନାଗକନ୍ୟେଵ ନିଶ୍ଵସ୍ୟ ଦୀର୍ଘମୁଷ୍ଣଂ ଚ ଭାମିନୀ ॥ 3 ॥
ମୁହୂର୍ତଂ ଚିଂତୟାମାସ ମାର୍ଗମାତ୍ମସୁଖାଵହମ୍ ।
ସା ସୁହୃଚ୍ଚାର୍ଥକାମା ଚ ତଂ ନିଶମ୍ୟ ସୁନିଶ୍ଚୟମ୍ ॥ 4 ॥
ବଭୂଵ ପରମପ୍ରୀତା ସିଧ୍ଦିଂ ପ୍ରାପ୍ୟେଵ ମଂଥରା ।
ଅଥ ସା ରୁଷିତା ଦେଵୀ ସମ୍ୟକ୍କୃତ୍ଵା ଵିନିଶ୍ଚୟମ୍ ॥ 5 ॥
ସଂଵିଵେଶାବଲା ଭୂମୌ ନିଵେଶ୍ୟ ଭୃକୁଟୀଂ ମୁଖେ ।
ତତଶ୍ଚିତ୍ରାଣି ମାଲ୍ୟାନି ଦିଵ୍ୟାନ୍ୟାଭରଣାନି ଚ ॥ 6 ॥
ଅପଵିଦ୍ଧାନି କୈକେୟ୍ୟା ତାନି ଭୂମିଂ ପ୍ରପେଦିରେ ।
ତୟା ତାନ୍ୟପଵିଦ୍ଧାନି ମାଲ୍ୟାନ୍ୟାଭରଣାନି ଚ ॥ 7 ॥
ଅଶୋଭୟଂତ ଵସୁଧାଂ ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ୟଥା ନଭଃ ।
କ୍ରୋଧାଗାରେ ନିପତିତା ସା ବଭୌ ମଲିନାଂବରା ॥ 8 ॥
ଏକଵେଣୀଂ ଦୃଢଂ ବଦ୍ଵା ଗତସତ୍ତ୍ଵେଵ କିନ୍ନରୀ ।
ଆଜ୍ଞାପ୍ୟ ଚ ମହାରାଜୋ ରାଘଵସ୍ୟାଭିଷେଚନମ୍ ॥ 9 ॥
ଉପସ୍ଥାନମନୁଜ୍ଞାପ୍ୟ ପ୍ରଵିଵେଶ ନିଵେଶନମ୍ ।
ଅଦ୍ୟ ରାମାଭିଷେକୋ ଵୈ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଇତି ଜଜ୍ଞିଵାନ୍ ॥ 10 ॥
ପ୍ରିୟାର୍ହାଂ ପ୍ରିୟମାଖ୍ୟାତୁଂ ଵିଵେଶାଂତଃପୁରଂ ଵଶୀ ।
ସ କୈକେୟ୍ୟା ଗୃହଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ମହାୟଶାଃ ॥ 11 ॥
ପାଂଡୁରାଭ୍ରମିଵାକାଶଂ ରାହୁୟୁକ୍ତଂ ନିଶାକରଃ ।
ଶୁକବର୍ହିଣସଂଘୁଷ୍ଟଂ କ୍ରୌଂଚହଂସରୁତାୟୁତମ୍ ॥ 12 ॥
ଵାଦିତ୍ରରଵସଂଘୁଷ୍ଟଂ କୁବ୍ଜା ଵାମନିକାୟୁତମ୍ ।
ଲତାଗୃହୈଶ୍ଚିତ୍ରଗୃହୈଶ୍ଚଂପକାଶୋକଶୋଭିତୈଃ ॥ 13 ॥
ଦାଂତରାଜତସୌଵର୍ଣଵେଦିକାଭି ସ୍ସମାୟୁତମ୍ ।
ନିତ୍ୟପୁଷ୍ପଫଲୈର୍ଵୃକ୍ଷୈର୍ଵାପୀଭିଶ୍ଚୋପଶୋଭିତମ୍ ॥ 14 ॥
ଦାଂତରଜତସୌଵର୍ଣୈସ୍ସଂଵୃତଂ ପରମାସନୈଃ ।
ଵିଵିଧୈରନ୍ନପାନୈଶ୍ଚ ଭକ୍ଷ୍ୟୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈରପି ॥ 15 ॥
ଉପପନ୍ନଂ ମହାର୍ହୈଶ୍ଚ ଭୂଷିତୈସ୍ତ୍ରିଦିଵୋପମମ୍ ।
ତତ୍ପ୍ରଵିଶ୍ୟ ମହାରାଜସ୍ସ୍ଵମଂତଃ ପୁରମୃଦ୍ଧିମତ୍ ॥ 16 ॥
ନ ଦଦର୍ଶ ପ୍ରିୟାଂ ରାଜା କୈକେୟୀଂ ଶୟନୋତ୍ତମେ ।
କାମବଲସଂୟୁକ୍ତୋ ରତ୍ୟର୍ଥଂ ମନୁଜାଧିପଃ ॥ 17 ॥
ଅପଶ୍ୟଂଦୟିତାଂ ଭାର୍ୟାଂ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଵିଷସାଦ ଚ ।
ନ ହି ତସ୍ୟ ପୁରା ଦେଵୀ ତାଂ ଵେଲାମତ୍ୟଵର୍ତତ ॥ 18 ॥
ନ ଚ ରାଜା ଗୃହଂ ଶୂନ୍ୟଂ ପ୍ରଵିଵେଶ କଦାଚନ ।
ତତୋ ଗୃହଗତୋ ରାଜା କୈକେୟୀଂ ପର୍ୟପୃଚ୍ଛତ ॥ 19 ॥
ୟଥା ପୂର୍ଵମଵିଜ୍ଞାୟ ସ୍ଵାର୍ଥଲିପ୍ସୁମପଂଡିତାମ୍ ।
ପ୍ରତୀହାରୀ ତ୍ଵଥୋଵାଚ ସଂତ୍ରସ୍ତା ସୁକୃତାଂଜଲିଃ ॥ 20 ॥
ଦେଵ ଦେଵୀ ଭୃଶଂ କୃଦ୍ଧା କ୍ରୋଧାଗାରମଭିଦୃତା ।
ପ୍ରତୀହାର୍ୟା ଵଚଶ୍ଶୃତ୍ଵା ରାଜା ପରମଦୁର୍ମନାଃ ॥ 21 ॥
ଵିଷସାଦ ପୁନର୍ଭୂୟୋ ଲୁଲିତଵ୍ୟାକୁଲେଂଦ୍ରିୟଃ ।
ତତ୍ର ତାଂ ପତିତାଂ ଭୂମୌ ଶୟାନାମତଥୋଚିତାମ୍ ॥ 22 ॥
ପ୍ରତପ୍ତ ଇଵ ଦୁଃଖେନ ସୋଽପଶ୍ୟଜ୍ଜଗତୀପତିଃ ।
ସ ଵୃଦ୍ଧସ୍ତରୁଣୀଂ ଭାର୍ୟାଂ ପ୍ରାଣେଭ୍ୟୋପି ଗରୀୟସୀମ୍ ॥ 23 ॥
ଅପାପଃ ପାପସଂକଲ୍ପାଂ ଦଦର୍ଶ ଧରଣୀତଲେ ।
ଲତାମିଵ ଵିନିଷ୍କୃତ୍ତାଂ ପତିତାଂ ଦେଵତାମିଵ ॥ 24 ॥
କିନ୍ନରୀମିଵ ନିର୍ଧୂତାଂ ଚ୍ୟୁତାମପ୍ସରସଂ ୟଥା ।
ମାୟାମିଵ ପରିଭ୍ରଷ୍ଟାଂ ହରିଣୀମିଵ ସଂୟତାମ୍ ॥ 25 ॥
କରେଣୁମିଵ ଦିଗ୍ଧେନ ଵିଦ୍ଧାଂ ମୃଗୟୁନା ଵନେ ।
ମହାଗଜ ଇଵାରଣ୍ୟେ ସ୍ନେହାତ୍ପରିମମର୍ଶ ତାମ୍ ॥ 26 ॥
ପରିମୃଶ୍ୟ ଚ ପାଣିଭ୍ୟାମଭିସଂତ୍ରସ୍ତଚେତନଃ ।
କାମୀ କମଲପତ୍ରାକ୍ଷୀମୁଵାଚ ଵନିତାମିଦମ୍ ॥ 27 ॥
ନ ତେଽହମଭିଜାନାମି କ୍ରୋଧମାତ୍ମନି ସଂଶ୍ରିତମ୍ ।
ଦେଵି କେନାଭିଶପ୍ତାଽସି କେନ ଵାଽସି ଵିମାନିତା ॥ 28 ॥
ୟଦିଦଂ ମମ ଦୁଃଖାୟ ଶେଷେ କଲ୍ୟାଣି ପାଂସୁଷୁ ।
ଭୂମୌ ଶେଷେ କିମର୍ଥଂ ତ୍ଵଂ ମୟି କଲ୍ୟାଣଚେତସି ॥ 29 ॥
ଭୂତୋପହତଚିତ୍ତେଵ ମମ ଚିତ୍ତପ୍ରମାଥିନୀ ।
ସଂତି ମେ କୁଶଲା ଵୈଦ୍ୟାସ୍ତ୍ଵଭିତୁଷ୍ଟାଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ ॥ 30 ॥
ସୁଖିତାଂ ତ୍ଵାଂ କରିଷ୍ୟଂତି ଵ୍ୟାଧିମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଭାମିନୀ ।
କସ୍ୟ ଵା ତେ ପ୍ରିୟଂ କାର୍ୟଂ କେନ ଵା ଵିପ୍ରିୟଂ କୃତମ୍ ॥ 31 ॥
କଃ ପ୍ରିୟଂ ଲଭତାମଦ୍ୟ କୋ ଵା ସୁମହଦପ୍ରିୟମ୍ ।
ମା ରୋଦୀର୍ମା ଚ କାର୍ଷୀସ୍ତ୍ଵଂ ଦେଵି ସଂପରିଶୋଷଣମ୍ ॥ 32 ॥
ଅଵଧ୍ୟୋ ଵଧ୍ୟତାଂ କୋ ଵା କୋ ଵା ଵଧ୍ୟୋ ଵିମୁଚ୍ୟତାମ୍ ।
ଦରିଦ୍ରଃ କୋ ଭଵତ୍ଵାଢ୍ୟୋ ଦ୍ରଵ୍ୟଵାନ୍ଵାଽପ୍ୟକିଂଚନଃ ॥ 33 ॥
ଅହଂ ଚୈଵ ମଦୀୟାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ତଵ ଵଶାନୁଗାଃ ।
ନ ତେ କିଂଚିଦଭିପ୍ରାୟଂ ଵ୍ୟାହଂତୁମହମୁତ୍ସହେ ॥ 34 ॥
ଆତ୍ମନୋ ଜୀଵିତେନାପି ବ୍ରୂହି ୟନ୍ମନସେଚ୍ଛସି ।
ବଲମାତ୍ମନି ଜାନଂତୀ ନ ମାଂ ଶଂକିତୁମର୍ହସି ॥ 35 ॥
କରିଷ୍ୟାମି ତଵ ପ୍ରୀତିଂ ସୁକୃତେନାପି ତେ ଶପେ ।
ୟାଵଦାଵର୍ତତେ ଚକ୍ରଂ ତାଵତୀ ମେ ଵସୁଂଧରା ॥ 36 ॥
ପ୍ରାଚୀନାସ୍ସିଂଧୁସୌଵୀରା ସ୍ସୌରାଷ୍ଟ୍ରା ଦକ୍ଷିଣାପଥାଃ ।
ଵଂଗାଂଗମଗଧାଃ ମତ୍ସ୍ୟାଃ ସମୃଦ୍ଧା କାଶିକୋସଲାଃ ॥ 37 ॥
ତତ୍ର ଜାତଂ ବହୁ ଦ୍ରଵ୍ୟଂ ଧନଧାନ୍ୟମଜାଵିକମ୍ ।
ତତୋ ଵୃଣୀଷ୍ଵ କୈକେୟି ୟଦ୍ୟତ୍ତ୍ଵଂ ମନସେଚ୍ଛସି ॥ 38 ॥
କିମାୟାସେନ ତେ ଭୀରୁ ଉତ୍ତିଷ୍ଠୋତ୍ତିଷ୍ଠ ଶୋଭନେ ।
ତତ୍ତ୍ଵଂ ମେ ବ୍ରୂହି କୈକେୟି ୟତସ୍ତେ ଭୟମାଗତମ୍ ॥ 39 ॥
ତତ୍ତେ ଵ୍ୟପନୟିଷ୍ୟାମି ନୀହାରମିଵ ରଶ୍ମିଵାନ୍ ।
ତଥୋକ୍ତା ସା ସମାଶ୍ଵସ୍ତା ଵକ୍ତୁକାମା ତଦପ୍ରିୟମ୍ ॥ 40 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡେ ଦଶମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
