View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 2.10 Ayodhya Kanda - Sarga 10

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha daśamassargaḥ ।

vidarśitā yadā dēvī kubjayā pāpayā bhṛśam ।
tadā śētē sma sā bhūmau digdhaviddhēva kinnarī ॥ 1 ॥

niśchitya manasā kṛtyaṃ sā samyagiti bhāminī ।
mantharāyai śanaissarvamāchachakṣē vichakṣaṇā ॥ 2 ॥

sā dīnā niśchayaṃ kṛtvā mantharāvākyamōhitā ।
nāgakanyēva niśvasya dīrghamuṣṇaṃ cha bhāminī ॥ 3 ॥

muhūrtaṃ chintayāmāsa mārgamātmasukhāvaham ।
sā suhṛchchārthakāmā cha taṃ niśamya suniśchayam ॥ 4 ॥

babhūva paramaprītā sidhdiṃ prāpyēva mantharā ।
atha sā ruṣitā dēvī samyakkṛtvā viniśchayam ॥ 5 ॥

saṃvivēśābalā bhūmau nivēśya bhṛkuṭīṃ mukhē ।
tataśchitrāṇi mālyāni divyānyābharaṇāni cha ॥ 6 ॥

apaviddhāni kaikēyyā tāni bhūmiṃ prapēdirē ।
tayā tānyapaviddhāni mālyānyābharaṇāni cha ॥ 7 ॥

aśōbhayanta vasudhāṃ nakṣatrāṇi yathā nabhaḥ ।
krōdhāgārē nipatitā sā babhau malināmbarā ॥ 8 ॥

ēkavēṇīṃ dṛḍhaṃ badvā gatasattvēva kinnarī ।
ājñāpya cha mahārājō rāghavasyābhiṣēchanam ॥ 9 ॥

upasthānamanujñāpya pravivēśa nivēśanam ।
adya rāmābhiṣēkō vai prasiddha iti jajñivān ॥ 10 ॥

priyārhāṃ priyamākhyātuṃ vivēśāntaḥpuraṃ vaśī ।
sa kaikēyyā gṛhaṃ śrēṣṭhaṃ pravivēśa mahāyaśāḥ ॥ 11 ॥

pāṇḍurābhramivākāśaṃ rāhuyuktaṃ niśākaraḥ ।
śukabarhiṇasaṅghuṣṭaṃ krauñchahaṃsarutāyutam ॥ 12 ॥

vāditraravasaṅghuṣṭaṃ kubjā vāmanikāyutam ।
latāgṛhaiśchitragṛhaiśchampakāśōkaśōbhitaiḥ ॥ 13 ॥

dāntarājatasauvarṇavēdikābhi ssamāyutam ।
nityapuṣpaphalairvṛkṣairvāpībhiśchōpaśōbhitam ॥ 14 ॥

dāntarajatasauvarṇaissaṃvṛtaṃ paramāsanaiḥ ।
vividhairannapānaiścha bhakṣyaiścha vividhairapi ॥ 15 ॥

upapannaṃ mahārhaiścha bhūṣitaistridivōpamam ।
tatpraviśya mahārājassvamantaḥ puramṛddhimat ॥ 16 ॥

na dadarśa priyāṃ rājā kaikēyīṃ śayanōttamē ।
kāmabalasaṃyuktō ratyarthaṃ manujādhipaḥ ॥ 17 ॥

apaśyandayitāṃ bhāryāṃ paprachCha viṣasāda cha ।
na hi tasya purā dēvī tāṃ vēlāmatyavartata ॥ 18 ॥

na cha rājā gṛhaṃ śūnyaṃ pravivēśa kadāchana ।
tatō gṛhagatō rājā kaikēyīṃ paryapṛchChata ॥ 19 ॥

yathā pūrvamavijñāya svārthalipsumapaṇḍitām ।
pratīhārī tvathōvācha santrastā sukṛtāñjaliḥ ॥ 20 ॥

dēva dēvī bhṛśaṃ kṛddhā krōdhāgāramabhidṛtā ।
pratīhāryā vachaśśṛtvā rājā paramadurmanāḥ ॥ 21 ॥

viṣasāda punarbhūyō lulitavyākulēndriyaḥ ।
tatra tāṃ patitāṃ bhūmau śayānāmatathōchitām ॥ 22 ॥

pratapta iva duḥkhēna sō'paśyajjagatīpatiḥ ।
sa vṛddhastaruṇīṃ bhāryāṃ prāṇēbhyōpi garīyasīm ॥ 23 ॥

apāpaḥ pāpasaṅkalpāṃ dadarśa dharaṇītalē ।
latāmiva viniṣkṛttāṃ patitāṃ dēvatāmiva ॥ 24 ॥

kinnarīmiva nirdhūtāṃ chyutāmapsarasaṃ yathā ।
māyāmiva paribhraṣṭāṃ hariṇīmiva saṃyatām ॥ 25 ॥

karēṇumiva digdhēna viddhāṃ mṛgayunā vanē ।
mahāgaja ivāraṇyē snēhātparimamarśa tām ॥ 26 ॥

parimṛśya cha pāṇibhyāmabhisantrastachētanaḥ ।
kāmī kamalapatrākṣīmuvācha vanitāmidam ॥ 27 ॥

na tē'hamabhijānāmi krōdhamātmani saṃśritam ।
dēvi kēnābhiśaptā'si kēna vā'si vimānitā ॥ 28 ॥

yadidaṃ mama duḥkhāya śēṣē kalyāṇi pāṃsuṣu ।
bhūmau śēṣē kimarthaṃ tvaṃ mayi kalyāṇachētasi ॥ 29 ॥

bhūtōpahatachittēva mama chittapramāthinī ।
santi mē kuśalā vaidyāstvabhituṣṭāścha sarvaśaḥ ॥ 30 ॥

sukhitāṃ tvāṃ kariṣyanti vyādhimāchakṣva bhāminī ।
kasya vā tē priyaṃ kāryaṃ kēna vā vipriyaṃ kṛtam ॥ 31 ॥

kaḥ priyaṃ labhatāmadya kō vā sumahadapriyam ।
mā rōdīrmā cha kārṣīstvaṃ dēvi sampariśōṣaṇam ॥ 32 ॥

avadhyō vadhyatāṃ kō vā kō vā vadhyō vimuchyatām ।
daridraḥ kō bhavatvāḍhyō dravyavānvā'pyakiñchanaḥ ॥ 33 ॥

ahaṃ chaiva madīyāścha sarvē tava vaśānugāḥ ।
na tē kiñchidabhiprāyaṃ vyāhantumahamutsahē ॥ 34 ॥

ātmanō jīvitēnāpi brūhi yanmanasēchChasi ।
balamātmani jānantī na māṃ śaṅkitumarhasi ॥ 35 ॥

kariṣyāmi tava prītiṃ sukṛtēnāpi tē śapē ।
yāvadāvartatē chakraṃ tāvatī mē vasundharā ॥ 36 ॥

prāchīnāssindhusauvīrā ssaurāṣṭrā dakṣiṇāpathāḥ ।
vaṅgāṅgamagadhāḥ matsyāḥ samṛddhā kāśikōsalāḥ ॥ 37 ॥

tatra jātaṃ bahu dravyaṃ dhanadhānyamajāvikam ।
tatō vṛṇīṣva kaikēyi yadyattvaṃ manasēchChasi ॥ 38 ॥

kimāyāsēna tē bhīru uttiṣṭhōttiṣṭha śōbhanē ।
tattvaṃ mē brūhi kaikēyi yatastē bhayamāgatam ॥ 39 ॥

tattē vyapanayiṣyāmi nīhāramiva raśmivān ।
tathōktā sā samāśvastā vaktukāmā tadapriyam ॥ 40 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē daśamassargaḥ ॥




Browse Related Categories: