śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha daśamassargaḥ ।
vidarśitā yadā dēvī kubjayā pāpayā bhṛśam ।
tadā śētē sma sā bhūmau digdhaviddhēva kinnarī ॥ 1 ॥
niśchitya manasā kṛtyaṃ sā samyagiti bhāminī ।
mantharāyai śanaissarvamāchachakṣē vichakṣaṇā ॥ 2 ॥
sā dīnā niśchayaṃ kṛtvā mantharāvākyamōhitā ।
nāgakanyēva niśvasya dīrghamuṣṇaṃ cha bhāminī ॥ 3 ॥
muhūrtaṃ chintayāmāsa mārgamātmasukhāvaham ।
sā suhṛchchārthakāmā cha taṃ niśamya suniśchayam ॥ 4 ॥
babhūva paramaprītā sidhdiṃ prāpyēva mantharā ।
atha sā ruṣitā dēvī samyakkṛtvā viniśchayam ॥ 5 ॥
saṃvivēśābalā bhūmau nivēśya bhṛkuṭīṃ mukhē ।
tataśchitrāṇi mālyāni divyānyābharaṇāni cha ॥ 6 ॥
apaviddhāni kaikēyyā tāni bhūmiṃ prapēdirē ।
tayā tānyapaviddhāni mālyānyābharaṇāni cha ॥ 7 ॥
aśōbhayanta vasudhāṃ nakṣatrāṇi yathā nabhaḥ ।
krōdhāgārē nipatitā sā babhau malināmbarā ॥ 8 ॥
ēkavēṇīṃ dṛḍhaṃ badvā gatasattvēva kinnarī ।
ājñāpya cha mahārājō rāghavasyābhiṣēchanam ॥ 9 ॥
upasthānamanujñāpya pravivēśa nivēśanam ।
adya rāmābhiṣēkō vai prasiddha iti jajñivān ॥ 10 ॥
priyārhāṃ priyamākhyātuṃ vivēśāntaḥpuraṃ vaśī ।
sa kaikēyyā gṛhaṃ śrēṣṭhaṃ pravivēśa mahāyaśāḥ ॥ 11 ॥
pāṇḍurābhramivākāśaṃ rāhuyuktaṃ niśākaraḥ ।
śukabarhiṇasaṅghuṣṭaṃ krauñchahaṃsarutāyutam ॥ 12 ॥
vāditraravasaṅghuṣṭaṃ kubjā vāmanikāyutam ।
latāgṛhaiśchitragṛhaiśchampakāśōkaśōbhitaiḥ ॥ 13 ॥
dāntarājatasauvarṇavēdikābhi ssamāyutam ।
nityapuṣpaphalairvṛkṣairvāpībhiśchōpaśōbhitam ॥ 14 ॥
dāntarajatasauvarṇaissaṃvṛtaṃ paramāsanaiḥ ।
vividhairannapānaiścha bhakṣyaiścha vividhairapi ॥ 15 ॥
upapannaṃ mahārhaiścha bhūṣitaistridivōpamam ।
tatpraviśya mahārājassvamantaḥ puramṛddhimat ॥ 16 ॥
na dadarśa priyāṃ rājā kaikēyīṃ śayanōttamē ।
kāmabalasaṃyuktō ratyarthaṃ manujādhipaḥ ॥ 17 ॥
apaśyandayitāṃ bhāryāṃ paprachCha viṣasāda cha ।
na hi tasya purā dēvī tāṃ vēlāmatyavartata ॥ 18 ॥
na cha rājā gṛhaṃ śūnyaṃ pravivēśa kadāchana ।
tatō gṛhagatō rājā kaikēyīṃ paryapṛchChata ॥ 19 ॥
yathā pūrvamavijñāya svārthalipsumapaṇḍitām ।
pratīhārī tvathōvācha santrastā sukṛtāñjaliḥ ॥ 20 ॥
dēva dēvī bhṛśaṃ kṛddhā krōdhāgāramabhidṛtā ।
pratīhāryā vachaśśṛtvā rājā paramadurmanāḥ ॥ 21 ॥
viṣasāda punarbhūyō lulitavyākulēndriyaḥ ।
tatra tāṃ patitāṃ bhūmau śayānāmatathōchitām ॥ 22 ॥
pratapta iva duḥkhēna sō'paśyajjagatīpatiḥ ।
sa vṛddhastaruṇīṃ bhāryāṃ prāṇēbhyōpi garīyasīm ॥ 23 ॥
apāpaḥ pāpasaṅkalpāṃ dadarśa dharaṇītalē ।
latāmiva viniṣkṛttāṃ patitāṃ dēvatāmiva ॥ 24 ॥
kinnarīmiva nirdhūtāṃ chyutāmapsarasaṃ yathā ।
māyāmiva paribhraṣṭāṃ hariṇīmiva saṃyatām ॥ 25 ॥
karēṇumiva digdhēna viddhāṃ mṛgayunā vanē ।
mahāgaja ivāraṇyē snēhātparimamarśa tām ॥ 26 ॥
parimṛśya cha pāṇibhyāmabhisantrastachētanaḥ ।
kāmī kamalapatrākṣīmuvācha vanitāmidam ॥ 27 ॥
na tē'hamabhijānāmi krōdhamātmani saṃśritam ।
dēvi kēnābhiśaptā'si kēna vā'si vimānitā ॥ 28 ॥
yadidaṃ mama duḥkhāya śēṣē kalyāṇi pāṃsuṣu ।
bhūmau śēṣē kimarthaṃ tvaṃ mayi kalyāṇachētasi ॥ 29 ॥
bhūtōpahatachittēva mama chittapramāthinī ।
santi mē kuśalā vaidyāstvabhituṣṭāścha sarvaśaḥ ॥ 30 ॥
sukhitāṃ tvāṃ kariṣyanti vyādhimāchakṣva bhāminī ।
kasya vā tē priyaṃ kāryaṃ kēna vā vipriyaṃ kṛtam ॥ 31 ॥
kaḥ priyaṃ labhatāmadya kō vā sumahadapriyam ।
mā rōdīrmā cha kārṣīstvaṃ dēvi sampariśōṣaṇam ॥ 32 ॥
avadhyō vadhyatāṃ kō vā kō vā vadhyō vimuchyatām ।
daridraḥ kō bhavatvāḍhyō dravyavānvā'pyakiñchanaḥ ॥ 33 ॥
ahaṃ chaiva madīyāścha sarvē tava vaśānugāḥ ।
na tē kiñchidabhiprāyaṃ vyāhantumahamutsahē ॥ 34 ॥
ātmanō jīvitēnāpi brūhi yanmanasēchChasi ।
balamātmani jānantī na māṃ śaṅkitumarhasi ॥ 35 ॥
kariṣyāmi tava prītiṃ sukṛtēnāpi tē śapē ।
yāvadāvartatē chakraṃ tāvatī mē vasundharā ॥ 36 ॥
prāchīnāssindhusauvīrā ssaurāṣṭrā dakṣiṇāpathāḥ ।
vaṅgāṅgamagadhāḥ matsyāḥ samṛddhā kāśikōsalāḥ ॥ 37 ॥
tatra jātaṃ bahu dravyaṃ dhanadhānyamajāvikam ।
tatō vṛṇīṣva kaikēyi yadyattvaṃ manasēchChasi ॥ 38 ॥
kimāyāsēna tē bhīru uttiṣṭhōttiṣṭha śōbhanē ।
tattvaṃ mē brūhi kaikēyi yatastē bhayamāgatam ॥ 39 ॥
tattē vyapanayiṣyāmi nīhāramiva raśmivān ।
tathōktā sā samāśvastā vaktukāmā tadapriyam ॥ 40 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē daśamassargaḥ ॥