View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 6.76 Yuddha Kanda - Sarga 76

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē yuddhakāṇḍam ।
atha ṣaṭsaptatitamassargaḥ ।

pravṛttēsaṅkulētasmin ghōrēvīrajanakṣyē ।
aṅgadaḥkampanaṃvīramāsasādaraṇōtsukaḥ ॥ 1 ॥

āhūyasōṅgadaṅkōpāttāḍayāmāsavēgitaḥ ।
gadayākampanaḥpūrvaṃ sa chachālabhṛśāhataḥ ॥ 2 ॥

sa sañjñāmprāpyatējasvīchikṣēpaśikharaṅgirēḥ ।
arditastatprahārēṇakampanaḥpatitōbhuvi ॥ 3 ॥

tatastukampanandṛṣṭavāśōṇitākṣōhataṃraṇē ।
rathēnābhyapatat kṣiprantatrāṅgadamabhītavat ॥ 4 ॥

sōṅgadanniśitairbāṇaistadāvivyādhavēgitaḥ ।
śarīradāraṇaistīkṣṇaiḥkālāgnisamavigrahaiḥ ॥ 5 ॥

kṣurakṣuraprairnārāchairvatsadantaiśśilīmukhaiḥ ।
karṇiśalyavipāṭhaiśchabahubhiśchaśitaiśśaraiḥ ॥ 6 ॥

aṅgadaḥpratividdhāṅgōvāliputraḥpratāpavān ।
dhanuragyraṃrathambāṇānmamardatarasābalī ॥ 7 ॥

śōṇitākṣastataḥkṣipramasicharmasamādadē ।
utpapātadivaṅkruddhōvēgavānavichārayan ॥ 8 ॥

taṅkṣiprataramāphlutyaparāmṛśyāṅgadōbalī ।
karēṇatasyataṅkhaṅgaṃsamāchChidyananāda cha ॥ 9 ॥

tasyāṃsaphalakēkhaḍagannijaghānatatō'ṅgadaḥ ।
yajñōpavītavachchainañchichChēdakapikuñjaraḥ ॥ 10 ॥

tampragṛhyamahākhaḍagaṃvinadya cha punaḥpunaḥ ।
vāliputrō'bhidudrāvaraṇaśīrṣēparānarīn ॥ 11 ॥

āyasīntugadāmpragṛhya sa vīraḥkanakāṅgadaḥ ।
śōṇitākṣassamāvidhyatamēvānupapāta ha ॥ 12 ॥

prajaṅghasahitōvīrōyūpākṣastutatōbalī ।
rathēnābhiyayaukruddōvāliputrammahābalam ॥ 13 ॥

prajaṅghastu mahāvīrō yūpākṣasahitō balī ।
gadayābhiyayau kruddhō vāliputraṃ mahābalam ॥ 14 ॥

aṅgadamparirakṣantaumaindōdvividaēva cha ।
tasyatasthaturabhyāśēparasparadidṛkṣyā ॥ 15 ॥

bhipēturmahākāyāḥpratiyattāmahābalāḥ ।
rākṣasāvānarān rōṣādasicharmagadādharāḥ ॥ 16 ॥

trayāṇāṃvānarēndrāṇāntribhīrākṣasapuṅgavaiḥ ।
saṃsaktānāmmahadyuddhamabhavadrōmaharṣaṇam ॥ 17 ॥

tētuvṛkṣān samādāyasamprachipurāhavē ।
khaḍagēnapratichichChēdatān prajaṅghōmahābalaḥ ॥ 18 ॥

rathānaśvān drumaiśśailaistēprachikṣipurāhavē ।
śaraughaiḥpratichichChēdatānyūpākṣōniśācharaḥ ॥ 19 ॥

sṛṣṭāvnividamaindābhyāndrumānutpāṭyavīryavān ।
babhañjagadayāmadhyēśōṇitākṣaḥpratāpavān ॥ 20 ॥

sṛṣṭān dvivadamaindābhyāṃ drumānutpāṭya vīryvān ।
babhañja gadayā madya śōṇitākṣaḥ pratāpavān ॥ 21 ॥

tamabhyāśagatandṛṣṭavāvānarēndrōmahābalaḥ ।
ājaghānāśvakarṇēnadrumēṇātibalastadā ॥ 22 ॥

bāhuñchāsyasanistriṃśamājaghāna sa muṣṭinā ।
vāliputrasyaghātēna sa papātakṣitāvasiḥ ॥ 23 ॥

tandṛṣṭavāpatitambhūmaukhaṅgamulasannibham ।
muṣṭiṃsamvartayāmāsavajrakalpammahābalaḥ ॥ 24 ॥

sa lalāṭēmahāvīryamaṅgadaṃvānararṣabham ।
ājaghānamahātējāssamuhūrtañchachāla ha ॥ 25 ॥

sa sañjñāmprāpyatējasvīvāliputraḥpratāpavān ।
prajaṅghasyaśiraḥkāyātakhaṅgēnapātayatkṣitau ॥ 26 ॥

sa yūpākṣō'śrupūrṇākṣaḥpitṛvyēnihatēraṇē ।
avaruhyarathātkṣipraṅkṣīṇēṣukhaṅgamādadē ॥ 27 ॥

tamāpatantaṃsamprēkṣyayūpākṣandvividastvaran ।
ājaghānōrasikruddhōjagrāha cha balādbalī ॥ 28 ॥

gṛhītambhrātarandṛṣṭavāśōṇitākṣōmahābalaḥ ।
ājaghānagadāgrēṇavakṣasidvividantataḥ ॥ 29 ॥

sa gadābhihatastēnasañchachālamahābalaḥ ।
udyatā cha punastasyajahāradvividōgadām ॥ 30 ॥

tasminnantarēmaindōvīrōvānarayūthapaḥ ।
yūpākṣantāḍayāmāsatalēnōrasivīryavān ॥ 31 ॥

tauśōṇitākṣyūpākṣauplavaṅgābhyāntarasvinau ।
chakratussamarētīvramākarṣōtpāṭanambhṛśam ॥ 32 ॥

dvividaśśōṇitākṣantuvidadāranakhairmukhai ।
niṣpipēṣa cha vēgēnakṣitāvāvidhyavīryavān ॥ 33 ॥

pākṣamabhisaṅkṛddhō maindō vānarayūthapaḥ ।
pīḍayāmāsabāhubhyāṃsapapātahataḥkṣitau ॥ 34 ॥

hatapravīrāvyathitārākṣasēndrachamūstadā ।
jagāmābhimukhīsātukumbhakarṇasutōyataḥ ॥ 35 ॥

āpatatanīṃ cha vēgēnakumbhastāṃsāntvayachchamūm ।
athōtkaṣṭammahāvīryairlabdhalakṣyaiḥplavaṅgamaiḥ ॥ 36 ॥

nipātitamahāvīrāndṛṣṭavārakṣaśchamūntataḥ ।
kumbhaḥprachakrētējasvīraṇēkarmasuduṣkaram ॥ 37 ॥

sa dhanurdhanvināṃśrēṣṭhaḥpragṛhyasusamāhitaḥ ।
mumōchāśīviṣaprakhyānśarāndēhavidāraṇān ॥ 38 ॥

sa dhanurdhanvināṃ śrēṣṭhaḥ pragṛhya susamāhitaḥ ।
mumōchāśīviṣaprakhyāñśarāndēhavidāraṇān ॥ 39 ॥

ākarṇākṛṣṭamuktēnajaghānadvividantadā ।
tēnahāṭakapuṅkhēnapatratiṇāpattravāsasā ॥ 40 ॥

sahasābhihatastēnavipramuktapadassphuran ।
nipapātādrikūṭābhōvihvalan plavagōttamaḥ ॥ 41 ॥

mandastubhrātarambhagnandṛṣṭavātatramahāhavē ।
labhidudrāvavēgēnapragṛhyamahatīṃśilām ॥ 42 ॥

tāṃśilāntuprachikṣēparākṣasāyamahābalaḥ ।
bibhēdatāṃśilāṅkumbhaḥprasannaiḥpañchabhiśśaraiḥ ॥ 43 ॥

sandhāyachānyaṃsumukhaṃśaramāśīviṣōpamam ।
ājaghānamahātējāvakṣasidvividāgrajam ॥ 44 ॥

sa tutēnaprahārēṇamaindōvānarayūthapaḥ ।
marmaṇyabhihatastēnapapā ta bhuvimūrChitaḥ ॥ 45 ॥

aṅgadōmātulaudṛṣṭavāpathitautumahābalau ।
abhidudrāvavēgēnakumbhamudyatakārmukam ॥ 46 ॥

tamāpatantaṃvivyādhakumbhaḥpañchabhirāyasaiḥ ।
tribhiśchānyaiśśitairbāṇairmātaṅgamivatōmaraiḥ ॥ 47 ॥

sō'ṅgadaṃvividhaibhirbāṇaiḥkumbhōvivyāthavīryavān ।
akuṇṭhadhārairniśitaistīkṣṇaiḥkanakabhūṣaṇaiḥ ॥ 48 ॥

aṅgadaḥpratividdhāṅgōvāliputrō na kampatē ।
śilāpādapavarṣāṇitasyamūrdhnivavarṣa ha ॥ 49 ॥

sa prachichChēdatān sarvān bibhēda cha punaśśilāḥ ।
kumbhakarṇātmajaśraśīmān vāliputtrasamīritān ॥ 50 ॥

āpatantaṃ cha sasamprēkṣyakumbhōvānarayūthapam ।
bhruvōrvivyāthabāṇābhyāmulkābhyāmivakuñjaram ॥ 51 ॥

tasyasusrāvarudhirampihitēchāsyalōchanē ।
aṅgadaḥpāṇinānētrēpidhāyarudhirōkṣitē ॥ 52 ॥

sālamāsannamēkēnaparijagrāhapāṇivā ।
sampīḍyarasichāskandhaṃ karēṇābhinivēśya cha ॥ 53 ॥

kiñchidabhyavanamyainamunmamāthayathāgajaḥ ।
tamindrakētupratimaṃvṛkṣammandarasannibham ॥ 54 ॥

samutsṛjantaṃvēgēnapaśyatāṃsarvarakṣasām ।
sabibhēdaśitairbāṇaissaptabhiḥkāyabhēdanaiḥ ॥ 55 ॥

aṅgadōvivyadhē'bhīkṣaṇaṃsasādachamumōha cha ।
aṅgadaṃvyathitandṛṣṭavāsīdantamivasāgaram ॥ 56 ॥

durāsadaṃhariśrēṣṭhaṃrāmāyanyēnyavēdayan ।
rāmastuvyathitaṃśrutvāvāliputtraṃraṇājarē ॥ 57 ॥

vyādidēśahariśrēṣṭhānjāmbavatpramukhāṃstataḥ ।
tētuvānaraśārdūlāśśrutvārāmasyaśāsanam ॥ 58 ॥

abhipētussusaṅkṛddhāḥkumbhamudyatakārmukam ।
tatōdrumaśilāhastāḥkōpasaṃraktalōchanāḥ ॥ 59 ॥

rirakṣiṣantō'bhyapatannaṅgadaṃvānararṣabhāḥ ।
jāmbavāṃśchasuṣēṇaśchavēgadarśī cha vānaraḥ ॥ 60 ॥

kumbhakarṇātmajaṃvīraṅkruddhāssamabhidudruvuḥ ।
samīkṣyāpatatastāṃstuvānarēndrān mahābalān ॥ 61 ॥

āvavāraśaraughēṇanagēnēvajalāśayam ।
tasyabāṇapathamprāpya na śēkurativartitum ॥ 62 ॥

vānarēndrāmahātmānōvēlāmivamahādadhiḥ ।
tāṃstudṛṣṭavāharigaṇān śaravṛṣṭibhirarditān ॥ 63 ॥

aṅgadampṛṣṭhataḥkṛtvābhrātṛjamplavagēśvaraḥ ।
bhidudrāvavēgēnasugrīvaḥkumbhamāhavē ॥ 64 ॥

śailasānucharannāgaṃvēgavānivakēsarī ।
utpāṭya cha mahāśailanaśvakarṇāndavānbahūn ॥ 65 ॥

anyāṃśchavividhānvavṛkṣāchikṣēpachimahābalaḥ ।
tāñChādayantīmākāśaṃvṛkṣavṛṣṭindurāsadām ॥ 66 ॥

kumbhakarṇātmajaśśīghrañchichChēdaniśitaiśśaraiḥ ।
abhilakṣēṇatīvrēṇakumbhēnaniśitaiśśaraiḥ ॥ 67 ॥

achitāstēdrumārējuryathāghōrāṣataghnayaḥ ।
drumavarṣantusañChinnandṛṣṭavākumbhōnavīryavān ॥ 68 ॥

vānarādhipatiḥ śīmānmahāsattvō na vivyathē ।
nirbhidyamānassahasāsahamānaśchatān śarān ॥ 69 ॥

kumbhasyadhanurākṣipyababhañjēndradhanuṣprabham ।
avaphlutyatataśśīghraṅkṛtvākarmasuduṣkaram ॥ 70 ॥

abravītkupitaḥkumbhambhagnaśṛṅgamivadvipam ।
nikumbhāgrajavīryantēbāṇavēgavadadbhutam ॥ 71 ॥

sannatiśchaprabhāvaśchatavavārāvaṇasyavā ।
prahlādabalivṛtraghnakubhēravaruṇōpama ॥ 72 ॥

ēkastvamanujātō'sipitarambalavṛttataḥ ।
tvāmēvaikammahābāhuñchāpahastamarindamam ॥ 73 ॥

tridaśānātivartantējitēndriyamivādhayaḥ ।
vikramasvamahābuddhē karmāṇimamapaśyataḥ ॥ 74 ॥

varadānāpatitṛvyastēsahatēdēvadānavān ।
kumbhakarṇastuvīryēṇasahatē cha surāsurān ॥ 75 ॥

tataḥkumbhastusugrīvambāhubhyāñjagṛhētadā ।
gajāvivāhitamadauniśśvasantaumuhurmuhu 76.81 ।
anyōnyagātragrathitaukarṣantāvitarētaram ।
sadhūmāmmukhatōjvālāṃvisṛjantaupariśramāt ॥ 76 ॥

mahāvimardaṃsamarēmayāsahatavādbhutam ।
adyabhūtānipaśyantuśakraśambarayōriva ॥ 77 ॥

kṛtamapratimaṅkarmadarśitañchāstrakauśalam ।
pātitāharivīrāśchatvayāvaibhīmavikramāḥ ॥ 78 ॥

upālambhabhayāchchāpināsivīramayāhataḥ ।
kṛtakarmapariśrāntōviśrāntaḥpaśyamēbalam ॥ 79 ॥

tēnasugrīvavākyēnasāvamānēnamānitaḥ ।
agnērājyāhutasyēvatējastasyābhyavardhata ॥ 80 ॥

tayōḥpādābhighātāchchanimagnāchābhavanmahi ।
vyāghūrṇitataraṅgaśchachukṣubhēvaruṇālayaḥ ॥ 81 ॥

tataḥkumbhaṃsamutkṣipyasugrīvōlavaṇāmbhasi ।
pātayāmāsavēgēnadarśayannudadhēstalam ॥ 82 ॥

tataḥkumbhanipātēnajalarāśissamutthitaḥ ।
vnidhyamandarasaṅkāśōvisasarpasamantataḥ ॥ 83 ॥

tataḥkumbhassamutpatyasugrīvamabhipadya cha ।
ājaghānōrasikruddhōvajravēgēnamuṣṭinā ॥ 84 ॥

tasyachacharmacha pusphōṭabahususrāvaśōṇitam ।
sa cha muṣṭirmahāvēgaḥpratijaghnē'sthimaṇḍalē ॥ 85 ॥

tdāvēgēnatatrāsīttējaḥprajvalitammahat ।
vajraniṣpēṣasañjātājvālāmērōryathāgirēḥ ॥ 86 ॥

sa tatrābhihatastēnasugrīvōvānararṣabhaḥ ।
muṣṭiṃsamvartayāmāsavajrakalpammahābalaḥ ॥ 87 ॥

archissahasravikacharavimaṇḍalasaprabham ।
sa muṣṭimpātayāmāsakumbhasyōrasivīryavān ॥ 88 ॥

sa tutēnaprahārēṇavihvalōbhṛśatāḍitaḥ ।
nipapātatadākumbhōgatārchirivapāvakaḥ ॥ 89 ॥

archiḥsahasravikachaṃ ravimaṇḍalasaprabham ।
sa muṣṭiṃ pātayāmāsa kumbhasyōrasi vīryavān ॥ 90 ॥

kumbhasyapatatōrūpambhagnasyōrasimuṣṭīnā ।
babhaurudrābhipannasyayathārūpaṅgavāmpatēḥ ॥ 91 ॥

tasminhatēbhīmaparākramēṇaplavaṅgamānāmṛṣabhēṇayuddhē ।
mahīsaśailāsavanāchachālabhayaṃ cha rakṣāṃsyadhikaṃvivēśa ॥ 92 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē yuddhakāṇḍē ṣaṭsaptatitamassargaḥ ॥




Browse Related Categories: