ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଏକାଦଶାଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଵସିଷ୍ଠସ୍ତୁ ତଦା ରାମମୁକ୍ତ୍ଵା ରାଜପୁରୋହିତଃ ।
ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଧର୍ମସଂୟୁକ୍ତଂ ପୁନରେଵାପରଂ ଵଚଃ ॥ 1 ॥
ପୁରୁଷସ୍ୟେହ ଜାତସ୍ୟ ଭଵଂତି ଗୁରଵସ୍ତ୍ରୟଃ ।
ଆଚାର୍ୟଶ୍ଚୈଵ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ପିତା ମାତା ଚ ରାଘଵ ॥ 2 ॥
ପିତା ହ୍ୟେଵଂ ଜନୟତି ପୁରୁଷଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭ ।
ପ୍ରଜ୍ଞାଂ ଦଦାତି ଚାଚାର୍ୟସ୍ତସ୍ମାତ୍ସ ଗୁରୁରୁଚ୍ୟତେ ॥ 3 ॥
ସୋଽହଂ ତେ ପିତୁରାଚାର୍ୟସ୍ତଵ ଚୈଵ ପରଂତପ ।
ମମ ତ୍ଵଂ ଵଚନଂ କୁର୍ଵନ୍ନାତିଵର୍ତେସ୍ସତାଂ ଗତିମ୍ ॥ 4 ॥
ଇମା ହି ତେ ପରିଷଦ ଶ୍ଶ୍ରେଣୟଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଜାସ୍ତଥା ।
ଏଷୁ ତାତ ଚରଂଧର୍ମଂ ନାତିଵର୍ତେଃ ସତାଂ ଗତିମ୍ ॥ 5 ॥
ଵୃଦ୍ଧାୟା ଧର୍ମଶୀଲାୟା ମାତୁର୍ନାର୍ହସ୍ୟଵର୍ତିତୁମ୍ ।
ଅସ୍ୟା ହି ଵଚନଂ କୁର୍ଵନ୍ନାତିଵର୍ତେସ୍ସତାଂ ଗତିମ୍ ॥ 6 ॥
ଭରତସ୍ୟ ଵଚଃ କୁର୍ଵନ୍ୟାଚମାନସ୍ୟ ରାଘଵ ।
ଆତ୍ମାନଂ ନାତିଵର୍ତେସ୍ତ୍ଵଂ ସତ୍ୟଧର୍ମପରାକ୍ରମ ॥ 7 ॥
ଏଵଂ ମଧୁରମୁକ୍ତସ୍ସନ୍ ଗୁରୁଣା ରାଘଵସ୍ସ୍ଵୟମ୍ ।
ପ୍ରତ୍ୟୁଵାଚ ସମାସୀନଂ ଵସିଷ୍ଠଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ ॥ 8 ॥
ୟନ୍ମାତାପିତରୌ ଵୃତ୍ତଂ ତନୟେ କୁରୁତଃ ସଦା ।
ନ ସୁପ୍ରତିକରଂ ତତ୍ ତୁ ମାତ୍ରା ପିତ୍ରା ଚ ୟତ୍କୃତମ୍ ॥ 9 ॥
ୟଥାଶକ୍ତି ପ୍ରଦାନେନ ସ୍ଵାପନୋଚ୍ଛାଦନେନ ଚ ।
ନିତ୍ୟଂ ଚ ପ୍ରିୟଵାଦେନ ତଥା ସଂଵର୍ଧନେନ ଚ ॥ 10 ॥
ୟନ୍ମାତାପିତରୌ ଵୃତ୍ତଂ ତନୟେ କୁରୁତସ୍ସଦା ।
ନ ସୁପ୍ରତିକରଂ ତତ୍ତୁ ମାତ୍ରା ପିତ୍ରା ଚ ୟତ୍କୃତମ୍ ॥ 11 ॥
ୟଥାଶକ୍ତିପ୍ରଦାନେନ ସ୍ଵାପନୋଚ୍ଛାଦନେନ ଚ ।
ନିତ୍ୟଂ ଚ ପ୍ରିୟଵାଦେନ ତଥା ସଂଵର୍ଧନେନ ଚ ॥ 12 ॥
ସ ହି ରାଜା ଜନୟିତା ପିତା ଦଶରଥୋ ମମ ।
ଆଜ୍ଞାତଂ ୟନ୍ମୟା ତସ୍ୟ ନ ତନ୍ମିଥ୍ୟା ଭଵିଷ୍ୟତି ॥ 13 ॥
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରାମେଣ ଭରତଃ ପ୍ରତ୍ୟନଂତରମ୍ ।
ଉଵାଚ ପରମୋଦାରସ୍ସୂତଂ ପରମଦୁର୍ମନାଃ ॥ 14 ॥
ଇହ ମେ ସ୍ଥଂଡିଲେ ଶୀଘ୍ରଂ କୁଶାନାସ୍ତର ସାରଥେ ।
ଆର୍ୟଂ ପ୍ରତ୍ୟୁପଵେକ୍ଷ୍ୟାମି ୟାଵନ୍ମେ ନ ପ୍ରସୀଦତି ॥ 15 ॥
ଅନାହାରୋ ନିରାଲୋକୋ ଧନହୀନୋ ୟଥା ଦ୍ଵିଜଃ ।
ଶେଷ୍ୟେ ପୁରସ୍ତାଚ୍ଛାଲାୟା ୟାଵନ୍ନ ପ୍ରତିୟାସ୍ୟତି ॥ 16 ॥
ସ ତୁ ରାମମଵେକ୍ଷଂତଂ ସୁମଂତ୍ରଂ ପେକ୍ଷ୍ୟ ଦୁର୍ମନାଃ ।
କୁଶୋତ୍ତରମୁପସ୍ଥାପ୍ୟ ଭୂମାଵେଵାଽସ୍ତରତ୍ସ୍ଵୟମ୍ ॥ 17 ॥
ତମୁଵାଚ ମହାତେଜା ରାମୋ ରାଜର୍ଷିସତ୍ତମଃ ।
କିଂ ମାଂ ଭରତ କୁର୍ଵାଣଂ ତାତ ପ୍ରତ୍ୟୁପଵେକ୍ଷ୍ୟସି ॥ 18 ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ହ୍ୟେକପାର୍ଶ୍ଵେନ ନରାନ୍ରୋଦ୍ଧୁମିହାର୍ହତି ।
ନ ତୁ ମୂର୍ଧାଭିଷିକ୍ତାନାଂ ଵିଧିଃ ପ୍ରତ୍ୟୁପଵେଶନେ ॥ 19 ॥
ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ନରଶାର୍ଦୂଲ ହିତ୍ଵୈତଦ୍ଦାରୁଣଂ ଵ୍ରତମ୍ ।
ପୁରଵର୍ୟାମିତଃ କ୍ଷିପ୍ରମୟୋଧ୍ୟାଂ ୟାହି ରାଘଵ ॥ 20 ॥
ଆସୀନସ୍ତ୍ଵେଵ ଭରତଃ ପୌରଜାନପଦଂ ଜନମ୍ ।
ଉଵାଚ ସର୍ଵତଃ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟ କିମାର୍ୟଂ ନାନୁଶାସଥ ॥ 21 ॥
ତେ ତଦୋଚୁର୍ମହାତ୍ମାନଂ ପୌରଜାନପଦା ଜନାଃ ।
କାକୁତ୍ସ୍ଥମଭିଜାନୀମଃ ସମ୍ୟଗ୍ ଵଦତି ରାଘଵଃ ॥ 22 ॥
ଏଷୋଽପି ହି ମହାଭାଗଃ ପିତୁର୍ଵଚସି ତିଷ୍ଠତି ।
ଅତ ଏଵ ନ ଶକ୍ତାଃ ସ୍ମୋ ଵ୍ୟାଵର୍ତୟିତୁମଂଜସା ॥ 23 ॥
ତେଷାମାଜ୍ଞାୟ ଵଚନଂ ରାମୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଏଵଂ ନିବୋଧ ଵଚନଂ ସୁହୃଦାଂ ଧର୍ମଚକ୍ଷୁଷାମ୍ ॥ 24 ॥
ଏତଚ୍ଚୈଵୋଭୟଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସମ୍ୟକ୍ସଂପଶ୍ୟ ରାଘଵ ।
ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ତ୍ଵଂ ମହାବାହୋ ମାଂ ଚ ସ୍ପୃଶ ତଥୋଦକମ୍ ॥ 25 ॥
ଅଥୋତ୍ଥାୟ ଜଲଂସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭରତୋ ଵାକ୍ୟମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଶ୍ରୁଣ୍ଵଂତୁ ମେ ପରିଷଦୋ ମଂତ୍ରିଣ ଶ୍ଶ୍ରେଣୟସ୍ତଥା ॥ 26 ॥
ନ ୟାଚେ ପିତରଂ ରାଜ୍ୟଂ ନାନୁଶାସାମି ମାତରମ୍ ।
ଆର୍ୟଂ ପରମଧର୍ମଜ୍ଞଂ ନାନୁଜାନାମି ରାଘଵମ୍ ॥ 27 ॥
ୟଦିତ୍ଵଵଶ୍ୟଂ ଵସ୍ତଵ୍ୟଂ କର୍ତଵ୍ୟଂ ଚ ପିତୁର୍ଵଚଃ ।
ଅହମେଵ ନିଵତ୍ସ୍ୟାମି ଚତୁର୍ଦଶ ସମା ଵନେ ॥ 28 ॥
ଧର୍ମାତ୍ମା ତସ୍ୟ ତଥ୍ୟେନ ଭ୍ରାତୁର୍ଵାକ୍ୟେନ ଵିସ୍ମିତଃ ।
ଉଵାଚ ରାମ ସ୍ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟ ପୌରଜାନପଦଂ ଜନମ୍ ॥ 29 ॥
ଵିକ୍ରୀତମାହିତଂ କ୍ରୀତଂ ୟତ୍ପିତ୍ରା ଜୀଵତା ମମ ।
ନ ତଲ୍ଲୋପୟିତୁଂ ଶକ୍ୟଂ ମୟା ଵା ଭରତେନ ଵା ॥ 30 ॥
ଉପଧିର୍ନ ମୟା କାର୍ୟୋ ଵନଵାସେ ଜୁଗୁପ୍ସିତଃ ।
ୟୁକ୍ତମୁକ୍ତଂ ଚ କୈକେୟ୍ୟା ପିତ୍ରା ମେ ସୁକୃତଂ କୃତମ୍ ॥ 31 ॥
ଜାନାମି ଭରତଂ କ୍ଷାଂତଂ ଗୁରୁସତ୍କାରକାରିଣମ୍ ।
ସର୍ଵମେଵାତ୍ର କଲ୍ୟାଣଂ ସତ୍ୟସଂଧେ ମହାତ୍ମନି ॥ 32 ॥
ଅନେନ ଧର୍ମଶୀଲେନ ଵନାତ୍ପ୍ରତ୍ୟାଗତଃ ପୁନଃ ।
ଭ୍ରାତ୍ରା ସହ ଭଵିଷ୍ୟାମି ପୃଥିଵ୍ୟାଃ ପତିରୁତ୍ତମଃ ॥ 33 ॥
ଵୃତୋ ହି ରାଜା କୈକେୟ୍ୟା ମୟା ତଦ୍ଵଚନଂ କୃତମ୍ ।
ଅନୃତାନ୍ମୋଚୟାନେନ ପିତରଂ ତଂ ମହୀପତିମ୍ ॥ 34 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡେ ଏକାଦଶାଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
