śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha aṣṭādaśādhikaśatatamassargaḥ ।
sātvēvamuktā vaidēhī anasūyā'nasūyayā ।
pratipūjya vachō mandaṃ pravaktumupachakramē ॥ 1 ॥
naitadāścharyamāryāyā yanmāṃ tvamabhibhāṣasē ।
viditantu mamāpyētadyathā nāryāḥ patirguruḥ ॥ 2 ॥
yadyapyēṣa bhavēdbhartā mamā'ryē vṛttavarjitaḥ ।
advaidhamupachartavyastathāpyēṣa mayā bhavēt ॥ 3 ॥
kiṃ punaryō guṇaślāghya ssānukrōśō jitēndriyaḥ ।
sthirānurāgō dharmātmā mātṛvatpitṛvatpriyaḥ ॥ 4 ॥
yāṃ vṛttiṃ vartatē rāmaḥ kausalyāyāṃ mahābalaḥ ।
tāmēva nṛpanārīṇāmanyāsāmapi vartatē ॥ 5 ॥
sakṛddṛṣṭāsvapi striṣu nṛpēṇa nṛpavatsalaḥ ।
mātṛvadvartatē vīrō mānamutsṛjya dharmavit ॥ 6 ॥
āgachChantyāścha vijanaṃ vanamēvaṃ bhayāvaham ।
samāhitaṃ mē śvaśrvā cha hṛdayē taddhṛtaṃ mahat ॥ 7 ॥
pāṇipradānakālē cha yatpurātvagni sannidhau ।
anuśiṣṭā jananyā'smi vākyaṃ tadapi mē dhṛtam ॥ 8 ॥
navīkṛtaṃ tu tatsarvaṃ vākyaistē dharmachāriṇi ।
patiśuśrūṣaṇānnāryāstapō nānyadvidhīyatē ॥ 9 ॥
sāvitrī patiśuśrūṣāṃ kṛtvā svargē mahīyatē ।
tathāvṛttiścha yātā tvaṃ patiśuśrūṣayā divam ॥ 10 ॥
variṣṭhā sarvanārīṇāmēṣā cha divi dēvatā ।
rōhiṇī na vināchandraṃ muhūrtamapi dṛśyatē ॥ 11 ॥
ēvaṃvidhāścha pravarāḥ striyō bhartṛdṛḍhavratāḥ ।
dēvalōkē mahīyantē puṇyēna svēna karmaṇā ॥ 12 ॥
tatō'nasūyā saṃhṛṣṭā śrutvōktaṃ sītayā vachaḥ ।
śirasyāghrāya chōvācha maithilīṃ harṣayantyuta ॥ 13 ॥
niyamairvividhairāptaṃ tapō hi mahadasti mē ।
tatsaṃśritya balaṃ sītē Chandayē tvāṃ śuchivratē ॥ 14 ॥
upapannaṃ manōjñaṃ cha vachanaṃ tava maithili ।
prītā chāsmyuchitaṃ kiṃ tē karavāṇi bravīhi mē ॥ 15 ॥
tasyāstad vachanaṃ śrūtvā vismitā mandavismayā ।
kṛtamityabravīt sītā tapōbalasamanvitām ॥ 16 ॥
sā tvēvamuktā dharmajñā tayā prītatarā'bhavat ।
saphalaṃ cha praharṣaṃ tē hanta sītē karōmyaham ॥ 17 ॥
idaṃ divyaṃ varaṃ mālyaṃ vastramābharaṇāni cha ।
aṅgarāgaṃ cha vaidēhi mahārhaṃ chānulēpanam ॥ 18 ॥
mayā dattamidaṃ sītē tava gātrāṇi śōbhayēt ।
anurūpamasaṅkliṣṭaṃ nityamēva bhaviṣyati ॥ 19 ॥
aṅgarāgēṇa divyēna liptāṅgī janakātmajē ।
śōbhayiṣyasi bhartāraṃ yathā śrīrviṣṇumavyayam ॥ 20 ॥
sā vastramaṅgarāgaṃ cha bhūṣaṇāni srajastathā ।
maithilī pratijagrāha prītidānamanuttamam ॥ 21 ॥
pratigṛhya cha tatsītā prītidānaṃ yaśasvinī ।
śliṣṭāñjalipuṭā tatra samupāsta tapōdhanām ॥ 22 ॥
tathā sītāmupāsīnāmanasūyā dṛḍhavratā ।
vachanaṃ praṣṭumārēbhē kāñchitpriyakathāmanu ॥ 23 ॥
svayaṃ varē kila prāptā tvamanēna yaśasvinā ।
rāghavēṇēti mē sitē kathā śrutimupāgatā ॥ 24 ॥
tāṃ kathāṃ śrōtumichChāmi vistarēṇa cha maithili ।
yathā'nubhūtaṃ kārtsnyēna tanmē tvaṃ vaktumarhasi ॥ 25 ॥
ēvamuktā tu sā sītā tāṃ tatō dharmachāriṇīm ।
śrūyatāmiti chōktvā vai kathayāmāsa tāṃ kathām ॥ 26 ॥
mithilādhipatirvīrō janakō nāma dharmavit ।
kṣatradharmē hyabhiratō nyāyataśśāsti mēdinīm ॥ 27 ॥
tasya lāṅgalahastanya karṣataḥ kṣētramaṇḍalam ।
ahaṃ kilōtthitā bhitvā jagatīṃ nṛpatēssutā ॥ 28 ॥
sa māṃ dṛṣṭvā narapatirmuṣṭivikṣēpatatparaḥ ।
pāṃsukuṇṭhitasarvāṅgīṃ janakō vismitō'bhavat ॥ 29 ॥
anapatyēna cha snēhādaṅkamārōpya cha svayam ।
mamēyaṃ tanayētyuktvā snēhō mayi nipātitaḥ ॥ 30 ॥
antarikṣē cha vāguktā'pratimā'mānuṣī kila ।
ēvamētannarapatē dharmēṇa tanayā tava ॥ 31 ॥
tataḥ prahṛṣṭō dharmātmā pitā mē mithilādhipaḥ ।
avāptō vipulāṃ buddhiṃ māmavāpya narādhipaḥ ॥ 32 ॥
dattā chāsmīṣṭavaddēvyai jyēṣṭhāyai puṇyakarmaṇā ।
tayā sambhāvitā chāsmi snigdhayā mātṛsauhṛdāt ॥ 33 ॥
patisaṃyōgasulabhaṃ vayō dṛṣṭvā tu mē pitā ।
chintāmabhyagamaddhīnō vittanāśādivādhanaḥ ॥ 34 ॥
sadṛśāchchāpakṛṣṭāchcha lōkē kanyāpitā janāt ।
pradharṣaṇāmavāpnōti śakrēṇāpi samō bhuvi ॥ 35 ॥
tāṃ dharṣaṇāmadūrasthāṃ dṛṣṭvā chātmani pārthivaḥ ।
chintārṇavagataḥ pāraṃ nāsasādāplavō yathā ॥ 36 ॥
ayōnijāṃ hi māṃ jñātvā nādhyagachChadvichintayan ।
sadṛśaṃ chānurūpaṃ cha mahīpālaḥ patiṃ mama ॥ 37 ॥
tasya buddhiriyaṃ jātā chintayānasya santatam ।
svayaṃvaraṃ tanūjāyāḥ kariṣyāmīti dhīmataḥ ॥ 38 ॥
mahāyajñē tadā tasya varuṇēna mahātmanā ।
dattaṃ dhanurvaraṃ prītyā tūṇī chākṣayasāyakau ॥ 39 ॥
asañchālyaṃ manuṣyaiścha yatnēnāpi cha gauravāt ।
tanna śaktā namayituṃ svapnēṣvapi narādhipāḥ ॥ 40 ॥
taddhanuḥ prāpya mē pitrā vyāhṛtaṃ satyavādinā ।
samavāyē narēndrāṇāṃ pūrvamāmantrya pārthivān ॥ 41 ॥
idaṃ cha dhanurudyamya sajyaṃ yaḥ kurutē naraḥ ।
tasya mē duhitā bhāryā bhaviṣyati na saṃśayaḥ ॥ 42 ॥
tachcha dṛṣṭvā dhanuśśrēṣṭhaṃ gauravādgirisannibham ।
abhivādya nṛpā jagmuraśaktāstasya tōlanē ॥ 43 ॥
sudīrghasya tu kālasya rāghavō'yaṃ mahādyutiḥ ।
viśvāmitrēṇa sahitō yajñaṃ draṣṭuṃ samāgataḥ ॥ 44 ॥
lakṣmaṇēna saha bhrātrā rāma ssatyaparākramaḥ ।
viśvāmitrastu dharmātmā mama pitrā supūjitaḥ ॥ 45 ॥
prōvācha pitaraṃ tatra bhrātarau rāmalakṣmaṇau ।
sutau daśarathasyēmau dhanurdarśakāṅkṣiṇau ।
dhanurdarśaya rāmāya rājaputrāya daivikam ॥ 46 ॥
ityuktastēna viprēṇa taddhanussamupānayat ॥ 47 ॥
nimēṣāntaramātrēṇa tadā'namya mahābalaḥ ।
jyāṃ samārōpya jhaḍiti pūrayāmāsa vīryavān ॥ 48 ॥
tēna pūrayatā vēgānmadhyē bhagnaṃ dvidhā dhanuḥ ।
tasya śabdō bhavadbhīmaḥ patitasyāśanēriva ॥ 49 ॥
tatō'haṃ tatra rāmāya pitrā satyābhisandhinā ।
niśchitā dātumudyamya jalabhājanamuttamam ॥ 50 ॥
dīyamānāṃ na tu tadā pratijagrāha rāghavaḥ ।
avijñāya pituśChandamayōdhyā'dhipatēḥ prabhōḥ ॥ 51 ॥
tata śśvaśuramāmantrya vṛddhaṃ daśarathaṃ nṛpam ।
mama pitrā tvahaṃ dattā rāmāya viditātmanē ॥ 52 ॥
mama chaivānujā sādhvī ūrmilā priyadarśanā ।
bhāryārthē lakṣmaṇasyāpi dattā pitrā mama svayam ॥ 53 ॥
ēvaṃ dattā'smi rāmāya tadā tasminsvayaṃvarē ।
anuraktā'smi dharmēṇa patiṃ vīryavatāṃ varam ॥ 54 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē aṣṭādaśādhikaśatatamassargaḥ ॥