View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 2.118 Ayodhya Kanda - Sarga 118

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha aṣṭādaśādhikaśatatamassargaḥ ।

sātvēvamuktā vaidēhī anasūyā'nasūyayā ।
pratipūjya vachō mandaṃ pravaktumupachakramē ॥ 1 ॥

naitadāścharyamāryāyā yanmāṃ tvamabhibhāṣasē ।
viditantu mamāpyētadyathā nāryāḥ patirguruḥ ॥ 2 ॥

yadyapyēṣa bhavēdbhartā mamā'ryē vṛttavarjitaḥ ।
advaidhamupachartavyastathāpyēṣa mayā bhavēt ॥ 3 ॥

kiṃ punaryō guṇaślāghya ssānukrōśō jitēndriyaḥ ।
sthirānurāgō dharmātmā mātṛvatpitṛvatpriyaḥ ॥ 4 ॥

yāṃ vṛttiṃ vartatē rāmaḥ kausalyāyāṃ mahābalaḥ ।
tāmēva nṛpanārīṇāmanyāsāmapi vartatē ॥ 5 ॥

sakṛddṛṣṭāsvapi striṣu nṛpēṇa nṛpavatsalaḥ ।
mātṛvadvartatē vīrō mānamutsṛjya dharmavit ॥ 6 ॥

āgachChantyāścha vijanaṃ vanamēvaṃ bhayāvaham ।
samāhitaṃ mē śvaśrvā cha hṛdayē taddhṛtaṃ mahat ॥ 7 ॥

pāṇipradānakālē cha yatpurātvagni sannidhau ।
anuśiṣṭā jananyā'smi vākyaṃ tadapi mē dhṛtam ॥ 8 ॥

navīkṛtaṃ tu tatsarvaṃ vākyaistē dharmachāriṇi ।
patiśuśrūṣaṇānnāryāstapō nānyadvidhīyatē ॥ 9 ॥

sāvitrī patiśuśrūṣāṃ kṛtvā svargē mahīyatē ।
tathāvṛttiścha yātā tvaṃ patiśuśrūṣayā divam ॥ 10 ॥

variṣṭhā sarvanārīṇāmēṣā cha divi dēvatā ।
rōhiṇī na vināchandraṃ muhūrtamapi dṛśyatē ॥ 11 ॥

ēvaṃvidhāścha pravarāḥ striyō bhartṛdṛḍhavratāḥ ।
dēvalōkē mahīyantē puṇyēna svēna karmaṇā ॥ 12 ॥

tatō'nasūyā saṃhṛṣṭā śrutvōktaṃ sītayā vachaḥ ।
śirasyāghrāya chōvācha maithilīṃ harṣayantyuta ॥ 13 ॥

niyamairvividhairāptaṃ tapō hi mahadasti mē ।
tatsaṃśritya balaṃ sītē Chandayē tvāṃ śuchivratē ॥ 14 ॥

upapannaṃ manōjñaṃ cha vachanaṃ tava maithili ।
prītā chāsmyuchitaṃ kiṃ tē karavāṇi bravīhi mē ॥ 15 ॥

tasyāstad vachanaṃ śrūtvā vismitā mandavismayā ।
kṛtamityabravīt sītā tapōbalasamanvitām ॥ 16 ॥

sā tvēvamuktā dharmajñā tayā prītatarā'bhavat ।
saphalaṃ cha praharṣaṃ tē hanta sītē karōmyaham ॥ 17 ॥

idaṃ divyaṃ varaṃ mālyaṃ vastramābharaṇāni cha ।
aṅgarāgaṃ cha vaidēhi mahārhaṃ chānulēpanam ॥ 18 ॥

mayā dattamidaṃ sītē tava gātrāṇi śōbhayēt ।
anurūpamasaṅkliṣṭaṃ nityamēva bhaviṣyati ॥ 19 ॥

aṅgarāgēṇa divyēna liptāṅgī janakātmajē ।
śōbhayiṣyasi bhartāraṃ yathā śrīrviṣṇumavyayam ॥ 20 ॥

sā vastramaṅgarāgaṃ cha bhūṣaṇāni srajastathā ।
maithilī pratijagrāha prītidānamanuttamam ॥ 21 ॥

pratigṛhya cha tatsītā prītidānaṃ yaśasvinī ।
śliṣṭāñjalipuṭā tatra samupāsta tapōdhanām ॥ 22 ॥

tathā sītāmupāsīnāmanasūyā dṛḍhavratā ।
vachanaṃ praṣṭumārēbhē kāñchitpriyakathāmanu ॥ 23 ॥

svayaṃ varē kila prāptā tvamanēna yaśasvinā ।
rāghavēṇēti mē sitē kathā śrutimupāgatā ॥ 24 ॥

tāṃ kathāṃ śrōtumichChāmi vistarēṇa cha maithili ।
yathā'nubhūtaṃ kārtsnyēna tanmē tvaṃ vaktumarhasi ॥ 25 ॥

ēvamuktā tu sā sītā tāṃ tatō dharmachāriṇīm ।
śrūyatāmiti chōktvā vai kathayāmāsa tāṃ kathām ॥ 26 ॥

mithilādhipatirvīrō janakō nāma dharmavit ।
kṣatradharmē hyabhiratō nyāyataśśāsti mēdinīm ॥ 27 ॥

tasya lāṅgalahastanya karṣataḥ kṣētramaṇḍalam ।
ahaṃ kilōtthitā bhitvā jagatīṃ nṛpatēssutā ॥ 28 ॥

sa māṃ dṛṣṭvā narapatirmuṣṭivikṣēpatatparaḥ ।
pāṃsukuṇṭhitasarvāṅgīṃ janakō vismitō'bhavat ॥ 29 ॥

anapatyēna cha snēhādaṅkamārōpya cha svayam ।
mamēyaṃ tanayētyuktvā snēhō mayi nipātitaḥ ॥ 30 ॥

antarikṣē cha vāguktā'pratimā'mānuṣī kila ।
ēvamētannarapatē dharmēṇa tanayā tava ॥ 31 ॥

tataḥ prahṛṣṭō dharmātmā pitā mē mithilādhipaḥ ।
avāptō vipulāṃ buddhiṃ māmavāpya narādhipaḥ ॥ 32 ॥

dattā chāsmīṣṭavaddēvyai jyēṣṭhāyai puṇyakarmaṇā ।
tayā sambhāvitā chāsmi snigdhayā mātṛsauhṛdāt ॥ 33 ॥

patisaṃyōgasulabhaṃ vayō dṛṣṭvā tu mē pitā ।
chintāmabhyagamaddhīnō vittanāśādivādhanaḥ ॥ 34 ॥

sadṛśāchchāpakṛṣṭāchcha lōkē kanyāpitā janāt ।
pradharṣaṇāmavāpnōti śakrēṇāpi samō bhuvi ॥ 35 ॥

tāṃ dharṣaṇāmadūrasthāṃ dṛṣṭvā chātmani pārthivaḥ ।
chintārṇavagataḥ pāraṃ nāsasādāplavō yathā ॥ 36 ॥

ayōnijāṃ hi māṃ jñātvā nādhyagachChadvichintayan ।
sadṛśaṃ chānurūpaṃ cha mahīpālaḥ patiṃ mama ॥ 37 ॥

tasya buddhiriyaṃ jātā chintayānasya santatam ।
svayaṃvaraṃ tanūjāyāḥ kariṣyāmīti dhīmataḥ ॥ 38 ॥

mahāyajñē tadā tasya varuṇēna mahātmanā ।
dattaṃ dhanurvaraṃ prītyā tūṇī chākṣayasāyakau ॥ 39 ॥

asañchālyaṃ manuṣyaiścha yatnēnāpi cha gauravāt ।
tanna śaktā namayituṃ svapnēṣvapi narādhipāḥ ॥ 40 ॥

taddhanuḥ prāpya mē pitrā vyāhṛtaṃ satyavādinā ।
samavāyē narēndrāṇāṃ pūrvamāmantrya pārthivān ॥ 41 ॥

idaṃ cha dhanurudyamya sajyaṃ yaḥ kurutē naraḥ ।
tasya mē duhitā bhāryā bhaviṣyati na saṃśayaḥ ॥ 42 ॥

tachcha dṛṣṭvā dhanuśśrēṣṭhaṃ gauravādgirisannibham ।
abhivādya nṛpā jagmuraśaktāstasya tōlanē ॥ 43 ॥

sudīrghasya tu kālasya rāghavō'yaṃ mahādyutiḥ ।
viśvāmitrēṇa sahitō yajñaṃ draṣṭuṃ samāgataḥ ॥ 44 ॥

lakṣmaṇēna saha bhrātrā rāma ssatyaparākramaḥ ।
viśvāmitrastu dharmātmā mama pitrā supūjitaḥ ॥ 45 ॥

prōvācha pitaraṃ tatra bhrātarau rāmalakṣmaṇau ।
sutau daśarathasyēmau dhanurdarśakāṅkṣiṇau ।
dhanurdarśaya rāmāya rājaputrāya daivikam ॥ 46 ॥

ityuktastēna viprēṇa taddhanussamupānayat ॥ 47 ॥

nimēṣāntaramātrēṇa tadā'namya mahābalaḥ ।
jyāṃ samārōpya jhaḍiti pūrayāmāsa vīryavān ॥ 48 ॥

tēna pūrayatā vēgānmadhyē bhagnaṃ dvidhā dhanuḥ ।
tasya śabdō bhavadbhīmaḥ patitasyāśanēriva ॥ 49 ॥

tatō'haṃ tatra rāmāya pitrā satyābhisandhinā ।
niśchitā dātumudyamya jalabhājanamuttamam ॥ 50 ॥

dīyamānāṃ na tu tadā pratijagrāha rāghavaḥ ।
avijñāya pituśChandamayōdhyā'dhipatēḥ prabhōḥ ॥ 51 ॥

tata śśvaśuramāmantrya vṛddhaṃ daśarathaṃ nṛpam ।
mama pitrā tvahaṃ dattā rāmāya viditātmanē ॥ 52 ॥

mama chaivānujā sādhvī ūrmilā priyadarśanā ।
bhāryārthē lakṣmaṇasyāpi dattā pitrā mama svayam ॥ 53 ॥

ēvaṃ dattā'smi rāmāya tadā tasminsvayaṃvarē ।
anuraktā'smi dharmēṇa patiṃ vīryavatāṃ varam ॥ 54 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē aṣṭādaśādhikaśatatamassargaḥ ॥




Browse Related Categories: