ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ରୟସ୍ତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ ସହ ଵୈଦେହ୍ୟା ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ୟୋ ଧନଂ ବହୁ ।
ଜଗ୍ମତୁଃ ପିତରଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସୀତୟା ସହ ରାଘଵୌ ॥ 1 ॥
ତତୋ ଗୃହୀତେ ଦୁଷ୍ପ୍ରେକ୍ଷେ ତ୍ଵଶୋଭେତାଂ ତଦାୟୁଧେ ।
ମାଲାଦାମଭିରାବଦ୍ଧେ ସୀତୟା ସମଲଂକୃତେ ॥ 2 ॥
ତତଃ ପ୍ରାସାଦହର୍ମ୍ୟାଣି ଵିମାନଶିଖରାଣି ଚ ।
ଅଧିରୁହ୍ୟ ଜନଶ୍ଶ୍ରୀମାନୁଦାସୀନୋ ଵ୍ୟଲୋକୟତ୍ ॥ 3 ॥
ନ ହି ରଥ୍ୟାଃ ସ୍ମ ଶକ୍ୟଂତେ ଗଂତୁଂ ବହୁଜନାକୁଲାଃ ।
ଆରୁହ୍ୟ ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରାସାଦାନ୍ ଦୀନାଃ ପଶ୍ୟଂତି ରାଘଵମ୍ ॥ 4 ॥
ପଦାତିଂ ଵର୍ଜିତଚ୍ଛତ୍ରଂ ରାମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜନାସ୍ତଦା ।
ଊଚୁର୍ବହୁଵିଧା ଵାଚ ଶ୍ଶୋକୋପହତଚେତସଃ ॥ 5 ॥
ୟଂ ୟାଂତମନୁୟାତି ସ୍ମ ଚତୁରଂଗବଲଂ ମହତ୍ ।
ତମେକଂ ସୀତୟା ସାର୍ଧମନୁୟାତି ସ୍ମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ॥ 6 ॥
ଐଶ୍ଵର୍ୟସ୍ୟ ରସଜ୍ଞଃ ସନ୍ କାମିନାଂ ଚୈଵ କାମଦଃ ।
ନେଚ୍ଛତ୍ୟେଵାନୃତଂ କର୍ତୁଂ ପିତରଂ ଧର୍ମଗୌରଵାତ୍ ॥ 7 ॥
ୟା ନ ଶକ୍ୟା ପୁରା ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଭୂତୈରାକାଶଗୈରପି ।
ତାମଦ୍ୟ ସୀତାଂ ପଶ୍ୟଂତି ରାଜମାର୍ଗଗତା ଜନାଃ ॥ 8 ॥
ଅଂଗରାଗୋଚିତାଂ ସୀତାଂ ରକ୍ତଚଂଦନସେଵିନୀମ୍ ।
ଵର୍ଷମୁଷ୍ଣଂ ଚ ଶୀତଂ ଚ ନେଷ୍ୟଂତ୍ୟାଶୁ ଵିଵର୍ଣତାମ୍ ॥ 9 ॥
ଅଦ୍ୟ ନୂନଂ ଦଶରଥସ୍ସତ୍ତ୍ଵମାଵିଶ୍ୟ ଭାଷତେ ।
ନ ହି ରାଜା ପ୍ରିୟଂ ପୁତ୍ରଂ ଵିଵାସୟିତୁମର୍ହତି ॥ 10 ॥
ନିର୍ଗୁଣସ୍ୟାପି ପୁତ୍ରସ୍ୟ କଥଂ ସ୍ୟାଦ୍ଵିପ୍ରଵାସନମ୍ ।
କିଂ ପୁନର୍ୟସ୍ୟ ଲୋକୋଽୟଂ ଜିତୋ ଵୃତ୍ତେନ କେଵଲମ୍ ॥ 11 ॥
ଅନୃଶଂସ୍ୟମନୁକ୍ରୋଶଃ ଶ୍ରୁତଂ ଶୀଲଂ ଦମଶ୍ଶମଃ ।
ରାଘଵଂ ଶୋଭୟଂତ୍ୟେତେ ଷଡ୍ଗୁଣାଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍ ॥ 12 ॥
ତସ୍ମାତ୍ତସ୍ୟୋପଘାତେନ ପ୍ରଜାଃ ପରମପୀଡିତାଃ ।
ଔଦକାନୀଵ ସତ୍ତ୍ଵାନି ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ସଲିଲସଂକ୍ଷୟାତ୍ ॥ 13 ॥
ପୀଡୟା ପୀଡିତଂ ସର୍ଵଂ ଜଗଦସ୍ୟ ଜଗତ୍ପତେଃ ।
ମୂଲସ୍ୟେଵୋପଘାତେନ ଵୃକ୍ଷଃ ପୁଷ୍ପଫଲୋପଗଃ ॥ 14 ॥
ମୂଲଂ ହ୍ୟେଷ ମନୁଷ୍ୟାଣାଂ ଧର୍ମସାରୋ ମହାଦ୍ୟୁତିଃ ।
ପୁଷ୍ପଂ ଫଲଂ ଚ ପତ୍ରଂ ଚ ଶାଖାଶ୍ଚାସ୍ୟେତରେ ଜନାଃ ॥ 15 ॥
ତେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଇଵ କ୍ଷିପ୍ରଂ ସପତ୍ନ୍ୟ ସ୍ସହବାଂଧଵାଃ ।
ଗଚ୍ଛଂତମନୁଗଚ୍ଛାମୋ ୟେନ ଗଚ୍ଛତି ରାଘଵଃ ॥ 16 ॥
ଉଦ୍ୟାନାନି ପରିତ୍ୟଜ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରାଣି ଚ ଗୃହାଣି ଚ ।
ଏକଦୁଃଖସୁଖା ରାମମନୁଗଚ୍ଛାମ ଧାର୍ମିକମ୍ ॥ 17 ॥
ସମୁଦ୍ଧୃତନିଧାନାନି ପରିଧ୍ଵସ୍ତାଜିରାଣି ଚ ।
ଉପାତ୍ତ ଧନଧାନ୍ୟାନି ହୃତସାରାଣି ସର୍ଵଶଃ ॥ 18 ॥
ରଜସାଭ୍ୟଵକୀର୍ଣାନି ପରିତ୍ୟକ୍ତାନି ଦୈଵତୈଃ ।
ମୂଷକୈଃପରିଧାଵଦ୍ଭିରୁଦ୍ବିଲୈରାଵୃତାନି ଚ ॥ 19 ॥
ଅପେତୋଦକଧୂମାନି ହୀନସମ୍ମାର୍ଜନାନି ଚ ।
ପ୍ରଣଷ୍ଟବଲିକର୍ମେଜ୍ୟାମଂତ୍ରହୋମଜପାନି ଚ ॥ 20 ॥
ଦୁଷ୍କାଲେନେଵ ଭଗ୍ନାନି ଭିନ୍ନଭାଜନଵଂତି ଚ ।
ଅସ୍ମାତ୍ତ୍ୟକ୍ତାନି ଵେଶ୍ମାନି କୈକେୟୀ ପ୍ରତିପଦ୍ୟତାମ୍ ॥ 21 ॥
ଵନଂ ନଗରମେଵାସ୍ତୁ ୟେନ ଗଚ୍ଛତି ରାଘଵଃ ।
ଅସ୍ମାଭିଶ୍ଚ ପରିତ୍ୟକ୍ତଂ ପୁରଂ ସଂପଦ୍ୟତାଂ ଵନମ୍ ॥ 22 ॥
ବିଲାନି ଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣ ସ୍ସର୍ଵେ ସାନୂନି ମୃଗପକ୍ଷିଣଃ ।
ତ୍ୟଜଂତ୍ଵସ୍ମଦ୍ଭୟାଦ୍ଭୀତା ଗଜାସ୍ସିଂହା ଵନାନି ଚ ॥ 23 ॥
ଅସ୍ମତ୍ତ୍ୟକ୍ତଂ ପ୍ରପଦ୍ୟଂତାଂ ସେଵ୍ୟମାନଂ ତ୍ୟଜଂତୁ ଚ ।
ତୃଣମାଂସ ଫଲାଦାନାଂ ଦେଶଂ ଵ୍ୟାଲମୃଗଦ୍ଵିଜମ୍ ॥ 24 ॥
ପ୍ରପଦ୍ୟତାଂ ହି କୈକେୟୀ ସପୁତ୍ରା ସହ ବାଂଧଵୈଃ ।
ରାଘଵେଣ ଵନେ ସର୍ଵେ ଵୟଂ ଵତ୍ସ୍ୟାମ ନିର୍ଵୃତାଃ ॥ 25 ॥
ଇତ୍ୟେଵଂ ଵିଵିଧା ଵାଚୋ ନାନାଜନସମୀରିତାଃ ।
ଶୁଶ୍ରାଵ ରାମଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ନ ଵିଚକ୍ରେଽସ୍ୟ ମାନସମ୍ ॥ 26 ॥
ସ ତୁ ଵେଶ୍ମ ପିତୁର୍ଦୂରାତ୍କୈଲାସଶିଖରପ୍ରଭମ୍ ।
ଅଭିଚକ୍ରାମ ଧର୍ମାତ୍ମା ମତ୍ତମାତଂଗଵିକ୍ରମଃ ॥ 27 ॥
ଵିନୀତଵୀରପୁରୁଷଂ ପ୍ରଵିଶ୍ୟ ତୁ ନୃପାଲୟମ୍ ।
ଦଦର୍ଶାଵସ୍ଥିତଂ ଦୀନଂ ସୁମଂତ୍ରମଵିଦୂରତଃ ॥ 28 ॥
ପ୍ରତୀକ୍ଷମାଣୋଽପି ଜନଂ ତଦାର୍ତ ମନାର୍ତରୂପଃ ପ୍ରହସନ୍ନିଵାଥ ।
ଜଗାମ ରାମଃ ପିତରଂ ଦିଦୃକ୍ଷୁଃ ପିତୁର୍ନିଦେଶଂ ଵିଧିଵଚ୍ଚିକୀର୍ଷୁଃ ॥ 29 ॥
ତତ୍ପୂର୍ଵମୈକ୍ଷ୍ଵାକସୁତୋ ମହାତ୍ମା ରାମୋ ଗମିଷ୍ୟନ୍ଵନମାର୍ତରୂପମ୍ ।
ଵ୍ୟତିଷ୍ଠତ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟ ତଦା ସୁମଂତ୍ରଂ ପିତୁର୍ମହାତ୍ମା ପ୍ରତିହାରଣାର୍ଥମ୍ ॥ 30 ॥
ପିତୁର୍ନିଦେଶେନ ତୁ ଧର୍ମଵତ୍ସଲଃ ଵନପ୍ରଵେଶେ କୃତବୁଦ୍ଧିନିଶ୍ଚୟଃ ।
ସ ରାଘଵଃ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟ ସୁମଂତ୍ରମବ୍ରଵୀ ନ୍ନିଵେଦୟସ୍ଵାଗମନଂ ନୃପାୟ ମେ ॥ 31 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡେ ତ୍ରୟସ୍ତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
