śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha trayastriṃśassargaḥ ।
dattvā tu saha vaidēhyā brāhmaṇēbhyō dhanaṃ bahu ।
jagmatuḥ pitaraṃ draṣṭuṃ sītayā saha rāghavau ॥ 1 ॥
tatō gṛhītē duṣprēkṣē tvaśōbhētāṃ tadāyudhē ।
mālādāmabhirābaddhē sītayā samalaṅkṛtē ॥ 2 ॥
tataḥ prāsādaharmyāṇi vimānaśikharāṇi cha ।
adhiruhya janaśśrīmānudāsīnō vyalōkayat ॥ 3 ॥
na hi rathyāḥ sma śakyantē gantuṃ bahujanākulāḥ ।
āruhya tasmātprāsādān dīnāḥ paśyanti rāghavam ॥ 4 ॥
padātiṃ varjitachChatraṃ rāmaṃ dṛṣṭvā janāstadā ।
ūchurbahuvidhā vācha śśōkōpahatachētasaḥ ॥ 5 ॥
yaṃ yāntamanuyāti sma chaturaṅgabalaṃ mahat ।
tamēkaṃ sītayā sārdhamanuyāti sma lakṣmaṇaḥ ॥ 6 ॥
aiśvaryasya rasajñaḥ san kāmināṃ chaiva kāmadaḥ ।
nēchChatyēvānṛtaṃ kartuṃ pitaraṃ dharmagauravāt ॥ 7 ॥
yā na śakyā purā draṣṭuṃ bhūtairākāśagairapi ।
tāmadya sītāṃ paśyanti rājamārgagatā janāḥ ॥ 8 ॥
aṅgarāgōchitāṃ sītāṃ raktachandanasēvinīm ।
varṣamuṣṇaṃ cha śītaṃ cha nēṣyantyāśu vivarṇatām ॥ 9 ॥
adya nūnaṃ daśarathassattvamāviśya bhāṣatē ।
na hi rājā priyaṃ putraṃ vivāsayitumarhati ॥ 10 ॥
nirguṇasyāpi putrasya kathaṃ syādvipravāsanam ।
kiṃ punaryasya lōkō'yaṃ jitō vṛttēna kēvalam ॥ 11 ॥
anṛśaṃsyamanukrōśaḥ śrutaṃ śīlaṃ damaśśamaḥ ।
rāghavaṃ śōbhayantyētē ṣaḍguṇāḥ puruṣōttamam ॥ 12 ॥
tasmāttasyōpaghātēna prajāḥ paramapīḍitāḥ ।
audakānīva sattvāni grīṣmē salilasaṅkṣayāt ॥ 13 ॥
pīḍayā pīḍitaṃ sarvaṃ jagadasya jagatpatēḥ ।
mūlasyēvōpaghātēna vṛkṣaḥ puṣpaphalōpagaḥ ॥ 14 ॥
mūlaṃ hyēṣa manuṣyāṇāṃ dharmasārō mahādyutiḥ ।
puṣpaṃ phalaṃ cha patraṃ cha śākhāśchāsyētarē janāḥ ॥ 15 ॥
tē lakṣmaṇa iva kṣipraṃ sapatnya ssahabāndhavāḥ ।
gachChantamanugachChāmō yēna gachChati rāghavaḥ ॥ 16 ॥
udyānāni parityajya kṣētrāṇi cha gṛhāṇi cha ।
ēkaduḥkhasukhā rāmamanugachChāma dhārmikam ॥ 17 ॥
samuddhṛtanidhānāni paridhvastājirāṇi cha ।
upātta dhanadhānyāni hṛtasārāṇi sarvaśaḥ ॥ 18 ॥
rajasābhyavakīrṇāni parityaktāni daivataiḥ ।
mūṣakaiḥparidhāvadbhirudbilairāvṛtāni cha ॥ 19 ॥
apētōdakadhūmāni hīnasammārjanāni cha ।
praṇaṣṭabalikarmējyāmantrahōmajapāni cha ॥ 20 ॥
duṣkālēnēva bhagnāni bhinnabhājanavanti cha ।
asmāttyaktāni vēśmāni kaikēyī pratipadyatām ॥ 21 ॥
vanaṃ nagaramēvāstu yēna gachChati rāghavaḥ ।
asmābhiścha parityaktaṃ puraṃ sampadyatāṃ vanam ॥ 22 ॥
bilāni daṃṣṭriṇa ssarvē sānūni mṛgapakṣiṇaḥ ।
tyajantvasmadbhayādbhītā gajāssiṃhā vanāni cha ॥ 23 ॥
asmattyaktaṃ prapadyantāṃ sēvyamānaṃ tyajantu cha ।
tṛṇamāṃsa phalādānāṃ dēśaṃ vyālamṛgadvijam ॥ 24 ॥
prapadyatāṃ hi kaikēyī saputrā saha bāndhavaiḥ ।
rāghavēṇa vanē sarvē vayaṃ vatsyāma nirvṛtāḥ ॥ 25 ॥
ityēvaṃ vividhā vāchō nānājanasamīritāḥ ।
śuśrāva rāmaḥ śrutvā cha na vichakrē'sya mānasam ॥ 26 ॥
sa tu vēśma piturdūrātkailāsaśikharaprabham ।
abhichakrāma dharmātmā mattamātaṅgavikramaḥ ॥ 27 ॥
vinītavīrapuruṣaṃ praviśya tu nṛpālayam ।
dadarśāvasthitaṃ dīnaṃ sumantramavidūrataḥ ॥ 28 ॥
pratīkṣamāṇō'pi janaṃ tadārta manārtarūpaḥ prahasannivātha ।
jagāma rāmaḥ pitaraṃ didṛkṣuḥ piturnidēśaṃ vidhivachchikīrṣuḥ ॥ 29 ॥
tatpūrvamaikṣvākasutō mahātmā rāmō gamiṣyanvanamārtarūpam ।
vyatiṣṭhata prēkṣya tadā sumantraṃ piturmahātmā pratihāraṇārtham ॥ 30 ॥
piturnidēśēna tu dharmavatsalaḥ vanapravēśē kṛtabuddhiniśchayaḥ ।
sa rāghavaḥ prēkṣya sumantramabravī nnivēdayasvāgamanaṃ nṛpāya mē ॥ 31 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē trayastriṃśassargaḥ ॥