શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાંડમ્ ।
અથ ત્રયસ્ત્રિંશસ્સર્ગઃ ।
દત્ત્વા તુ સહ વૈદેહ્યા બ્રાહ્મણેભ્યો ધનં બહુ ।
જગ્મતુઃ પિતરં દ્રષ્ટું સીતયા સહ રાઘવૌ ॥ 1 ॥
તતો ગૃહીતે દુષ્પ્રેક્ષે ત્વશોભેતાં તદાયુધે ।
માલાદામભિરાબદ્ધે સીતયા સમલંકૃતે ॥ 2 ॥
તતઃ પ્રાસાદહર્મ્યાણિ વિમાનશિખરાણિ ચ ।
અધિરુહ્ય જનશ્શ્રીમાનુદાસીનો વ્યલોકયત્ ॥ 3 ॥
ન હિ રથ્યાઃ સ્મ શક્યંતે ગંતું બહુજનાકુલાઃ ।
આરુહ્ય તસ્માત્પ્રાસાદાન્ દીનાઃ પશ્યંતિ રાઘવમ્ ॥ 4 ॥
પદાતિં વર્જિતચ્છત્રં રામં દૃષ્ટ્વા જનાસ્તદા ।
ઊચુર્બહુવિધા વાચ શ્શોકોપહતચેતસઃ ॥ 5 ॥
યં યાંતમનુયાતિ સ્મ ચતુરંગબલં મહત્ ।
તમેકં સીતયા સાર્ધમનુયાતિ સ્મ લક્ષ્મણઃ ॥ 6 ॥
ઐશ્વર્યસ્ય રસજ્ઞઃ સન્ કામિનાં ચૈવ કામદઃ ।
નેચ્છત્યેવાનૃતં કર્તું પિતરં ધર્મગૌરવાત્ ॥ 7 ॥
યા ન શક્યા પુરા દ્રષ્ટું ભૂતૈરાકાશગૈરપિ ।
તામદ્ય સીતાં પશ્યંતિ રાજમાર્ગગતા જનાઃ ॥ 8 ॥
અંગરાગોચિતાં સીતાં રક્તચંદનસેવિનીમ્ ।
વર્ષમુષ્ણં ચ શીતં ચ નેષ્યંત્યાશુ વિવર્ણતામ્ ॥ 9 ॥
અદ્ય નૂનં દશરથસ્સત્ત્વમાવિશ્ય ભાષતે ।
ન હિ રાજા પ્રિયં પુત્રં વિવાસયિતુમર્હતિ ॥ 10 ॥
નિર્ગુણસ્યાપિ પુત્રસ્ય કથં સ્યાદ્વિપ્રવાસનમ્ ।
કિં પુનર્યસ્ય લોકોઽયં જિતો વૃત્તેન કેવલમ્ ॥ 11 ॥
અનૃશંસ્યમનુક્રોશઃ શ્રુતં શીલં દમશ્શમઃ ।
રાઘવં શોભયંત્યેતે ષડ્ગુણાઃ પુરુષોત્તમમ્ ॥ 12 ॥
તસ્માત્તસ્યોપઘાતેન પ્રજાઃ પરમપીડિતાઃ ।
ઔદકાનીવ સત્ત્વાનિ ગ્રીષ્મે સલિલસંક્ષયાત્ ॥ 13 ॥
પીડયા પીડિતં સર્વં જગદસ્ય જગત્પતેઃ ।
મૂલસ્યેવોપઘાતેન વૃક્ષઃ પુષ્પફલોપગઃ ॥ 14 ॥
મૂલં હ્યેષ મનુષ્યાણાં ધર્મસારો મહાદ્યુતિઃ ।
પુષ્પં ફલં ચ પત્રં ચ શાખાશ્ચાસ્યેતરે જનાઃ ॥ 15 ॥
તે લક્ષ્મણ ઇવ ક્ષિપ્રં સપત્ન્ય સ્સહબાંધવાઃ ।
ગચ્છંતમનુગચ્છામો યેન ગચ્છતિ રાઘવઃ ॥ 16 ॥
ઉદ્યાનાનિ પરિત્યજ્ય ક્ષેત્રાણિ ચ ગૃહાણિ ચ ।
એકદુઃખસુખા રામમનુગચ્છામ ધાર્મિકમ્ ॥ 17 ॥
સમુદ્ધૃતનિધાનાનિ પરિધ્વસ્તાજિરાણિ ચ ।
ઉપાત્ત ધનધાન્યાનિ હૃતસારાણિ સર્વશઃ ॥ 18 ॥
રજસાભ્યવકીર્ણાનિ પરિત્યક્તાનિ દૈવતૈઃ ।
મૂષકૈઃપરિધાવદ્ભિરુદ્બિલૈરાવૃતાનિ ચ ॥ 19 ॥
અપેતોદકધૂમાનિ હીનસમ્માર્જનાનિ ચ ।
પ્રણષ્ટબલિકર્મેજ્યામંત્રહોમજપાનિ ચ ॥ 20 ॥
દુષ્કાલેનેવ ભગ્નાનિ ભિન્નભાજનવંતિ ચ ।
અસ્માત્ત્યક્તાનિ વેશ્માનિ કૈકેયી પ્રતિપદ્યતામ્ ॥ 21 ॥
વનં નગરમેવાસ્તુ યેન ગચ્છતિ રાઘવઃ ।
અસ્માભિશ્ચ પરિત્યક્તં પુરં સંપદ્યતાં વનમ્ ॥ 22 ॥
બિલાનિ દંષ્ટ્રિણ સ્સર્વે સાનૂનિ મૃગપક્ષિણઃ ।
ત્યજંત્વસ્મદ્ભયાદ્ભીતા ગજાસ્સિંહા વનાનિ ચ ॥ 23 ॥
અસ્મત્ત્યક્તં પ્રપદ્યંતાં સેવ્યમાનં ત્યજંતુ ચ ।
તૃણમાંસ ફલાદાનાં દેશં વ્યાલમૃગદ્વિજમ્ ॥ 24 ॥
પ્રપદ્યતાં હિ કૈકેયી સપુત્રા સહ બાંધવૈઃ ।
રાઘવેણ વને સર્વે વયં વત્સ્યામ નિર્વૃતાઃ ॥ 25 ॥
ઇત્યેવં વિવિધા વાચો નાનાજનસમીરિતાઃ ।
શુશ્રાવ રામઃ શ્રુત્વા ચ ન વિચક્રેઽસ્ય માનસમ્ ॥ 26 ॥
સ તુ વેશ્મ પિતુર્દૂરાત્કૈલાસશિખરપ્રભમ્ ।
અભિચક્રામ ધર્માત્મા મત્તમાતંગવિક્રમઃ ॥ 27 ॥
વિનીતવીરપુરુષં પ્રવિશ્ય તુ નૃપાલયમ્ ।
દદર્શાવસ્થિતં દીનં સુમંત્રમવિદૂરતઃ ॥ 28 ॥
પ્રતીક્ષમાણોઽપિ જનં તદાર્ત મનાર્તરૂપઃ પ્રહસન્નિવાથ ।
જગામ રામઃ પિતરં દિદૃક્ષુઃ પિતુર્નિદેશં વિધિવચ્ચિકીર્ષુઃ ॥ 29 ॥
તત્પૂર્વમૈક્ષ્વાકસુતો મહાત્મા રામો ગમિષ્યન્વનમાર્તરૂપમ્ ।
વ્યતિષ્ઠત પ્રેક્ષ્ય તદા સુમંત્રં પિતુર્મહાત્મા પ્રતિહારણાર્થમ્ ॥ 30 ॥
પિતુર્નિદેશેન તુ ધર્મવત્સલઃ વનપ્રવેશે કૃતબુદ્ધિનિશ્ચયઃ ।
સ રાઘવઃ પ્રેક્ષ્ય સુમંત્રમબ્રવી ન્નિવેદયસ્વાગમનં નૃપાય મે ॥ 31 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાંડે ત્રયસ્ત્રિંશસ્સર્ગઃ ॥
