View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 2.35 Ayodhya Kanda - Sarga 35

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha pañchatriṃśassargaḥ ।

tatō nirdhūya sahasā śirō niśśvasya chāsakṛt ।
pāṇau pāṇiṃ viniṣpiṣya dantān kaṭakaṭāpya cha ॥ 1 ॥

lōchanē kōpasaṃraktē varṇaṃ pūrvōchitaṃ jahat ।
kōpābhibhūtassahasā santāpamaśubhaṃ gataḥ ॥ 2 ॥

manaḥ samīkṣamāṇaścha sūtō daśarathasya saḥ ।
kampayanniva kaikēyyā hṛdayaṃ vākCharaiśśitaiḥ ॥ 3 ॥

vākyavajrairanupamairnirbhindanniva chāśubhaiḥ ।
kaikēyyā ssarvamarmāṇi sumantraḥ pratyabhāṣata ॥ 4 ॥

tatō nirdhūya sahasā śirō niśśvasya chāsakṛt ।
pāṇau pāṇiṃ viniṣpiṣya dantān kaṭakaṭāpya cha ॥ 5 ॥

lōchanē kōpasaṃraktē varṇaṃ pūrvōchitaṃ jahat ।
kōpābhibhūtassahasā santāpamaśubhaṃ gataḥ ॥ 6 ॥

manaḥ samīkṣamāṇaścha sūtō daśarathasya saḥ ।
kampayanniva kaikēyyā hṛdayaṃ vākCharaiśśitaiḥ ॥ 7 ॥

vākyavajrairanupamairnirbhindanniva chāśubhaiḥ ।
kaikēyyā ssarvamarmāṇi sumantraḥ pratyabhāṣata ॥ 8 ॥

yasyāstava patistyaktō rājā daśarathaḥ svayam ।
bhartā sarvasya jagataḥ sthāvarasya charasya cha ॥ 9 ॥

na hyakāryatamaṃ kiñchittava dēvīha vidyatē ।
patighnīṃ tvāmahaṃ manyē kulaghnīmapi chāntataḥ ॥ 10 ॥

yanmahēndramivājayyaṃ duṣprakampyamivāchalam ।
mahōdadhimivākṣōbhyaṃ santāpayasi karmabhiḥ ॥ 11 ॥

māvamaṃsthā daśarathaṃ bhartāraṃ varadaṃ patim ।
bharturichChā hi nārīṇāṃ putrakōṭyā viśiṣyatē ॥ 12 ॥

yathāvayō hi rājyāni prāpnuvanti nṛpakṣayē ।
ikṣvākukulanāthē'smiṃ stallōpayitumichChasi ॥ 13 ॥

rājā bhavatu tē putrō bharataśśāstu mēdinīm ।
vayaṃ tatra gamiṣyāmō rāmō yatra gamiṣyati ॥ 14 ॥

na hi tē viṣayē kaśchid rbrāhmaṇō vastumarhati ।
tādṛśaṃ tvamamaryādamadya karma chikīrṣasi ॥ 15 ॥

nūnaṃ sarvē gamiṣyāmō mārgaṃ rāmaniṣēvitam ।
tyaktāyā bāndhavaiḥ sarvairbrāhmaṇaiḥ sādhubhiḥ sadā ॥ 16 ॥

kā prītī rājyalābhēna tava dēvi bhaviṣyati ।
tādṛśaṃ tvamamaryādaṃ karma kartuṃ chikīrṣasi ॥ 17 ॥

āścharyamiva paśyāmi yasyāstē vṛttamīdṛśam ।
ācharantyā na vivṛtā sadyō bhavati mēdinī ॥ 18 ॥

mahābrahmarṣisṛṣṭāḥ vā jvalantō bhīmadarśanāḥ ।
dhigvāgdaṇḍā na hiṃsanti rāmapravrājanē sthitām ॥ 19 ॥

āmraṃ Chitvā kuṭhārēṇa nimbaṃ paricharēttu yaḥ ।
yaśchainaṃ payasā siñchēnnaivāsya madhurō bhavēt ॥ 20 ॥

abhijātyaṃ hi tē manyē yathā mātustathaiva cha ।
na hi nimbātsravēt kṣaidraṃ lōkē nigaditaṃ vachaḥ ॥ 21 ॥

tava māturasadgrāhaṃ vidmaḥ pūrvaṃ yathāśrutam ।
pitustē varadaḥ kaśchiddadau varamanuttamam ॥ 22 ॥

sarvabhūtarutaṃ tasmātsañjajñē vasudhādhipaḥ ।
tēna tiryaggatānāṃ cha bhūtānāṃ viditaṃ vachaḥ ॥ 23 ॥

tatō jṛmbhasya śayanē virutādbhūrivarchasaḥ ।
pitustē viditō bhāva ssa tatra bahudhā'hasat ॥ 24 ॥

tatra tē jananī kruddhā mṛtyupāśamabhīpsatī ।
hāsaṃ tē nṛpatē saumya jijñāsāmīti chābravīt ॥ 25 ॥

nṛpaśchōvācha tāṃ dēvīṃ dēvi śaṃsāmi tē yadi ।
tatō mē maraṇaṃ sadyō bhaviṣyati na saṃśayaḥ ॥ 26 ॥

mātā tē pitaraṃ dēvi tataḥ kēkayamabravīt ।
śaṃsa mē jīva vā mā vā na māmapahasiṣyasi ॥ 27 ॥

priyayā cha tathōkta ssan kēkayaḥ pṛthivīpatiḥ ।
tasmai taṃ varadāyārthaṃ kathayāmāsa tattvataḥ ॥ 28 ॥

tataḥ ssa varadaḥ sādhurājānaṃ pratyabhāṣata ।
mriyatāṃ dhvaṃsatāṃ vēyaṃ mā kṛthāstvaṃ mahīpatē ॥ 29 ॥

sa tachChrutvā vachastasya prasannamanasō nṛpaḥ ।
mātaraṃ tē nirasyāśu vijahāra kubēravat ॥ 30 ॥

tathā tvamapi rājānaṃ durjanācharitē pathi ।
asadgrāhamimaṃ mōhātkuruṣē pāpadarśini ॥ 31 ॥

satyaśchādya pravādō'yaṃ laukikaḥ pratibhāti mā ।
pitṛn samanujāyantē narā mātaramaṅganāḥ ॥ 32 ॥

naivaṃ bhava gṛhāṇēdaṃ yadāha vasudhādhipaḥ ।
bharturichChāmupāsvēha janasyāsya gatirbhava ॥ 33 ॥

mā tvaṃ prōtsāhitā pāpairdēvarājasamaprabham ।
bhartāraṃ lōkabhartāramasaddharmamupādadhāḥ ॥ 34 ॥

na hi mithyā pratijñātaṃ kariṣyati tavānaghaḥ ।
śrīmāndaśarathō rājā dēvi rājīvalōchanaḥ ॥ 35 ॥

jyēṣṭhō vadānyaḥ karmaṇyaḥ svadharmaparirakṣitā ।
rakṣitā jīvalōkasya balī rāmō'bhiṣichyatām ॥ 36 ॥

parivādō hi tē dēvi mahāllōkē chariṣyati ।
yadi rāmō vanaṃ yāti vihāya pitaraṃ nṛpam ॥ 37 ॥

sa rājyaṃ rāghavaḥ pātu bhava tvaṃ vigatajvarā ।
na hi tē rāghavādanyaḥ kṣamaḥ puravarē vasēt ॥ 38 ॥

rāmē hi yauvarājyasthē rājā daśarathō vanam ।
pravēkṣyati mahēṣvāsaḥ pūrvavṛttamanusmaran ॥ 39 ॥

iti sāntvaiścha tīkṣṇaiścha kaikēyīṃ rājasaṃsadi ।
sumantraḥ kṣōbhayāmāsa bhūya ēva kṛtājjaliḥ ॥ 40 ॥

naiva sā kṣubhyatē dēvī na cha sma paridūyatē ।
na chāsyā mukhavarṇasya vikriyā lakṣyatē tadā ॥ 41 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē pañchatriṃśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: